Oppsummering desember 25 og årsstatistikk

Påbyrja i november, fullført i desember:
Terje Bjøranger - Taperen (Charlie Robertsen #6) - Norsk krim - Lånt ebok BookBites
Arnaldur Indriðason - Kongen og klokkemakeren - Islandsk historisk roman - Lyd Storytel

Lese i desember: 
Odd Nordstoga - Spelemann - Norsk sjølvbiografi - Lyd Storytel
Levi Henriksen - Snø vil falle over snø som har falt - Norsk roman - Lyd Storytel [gjenlesing]
Aslak Nore - Alliansen - Norsk spenningsroman - Lånt ebok BookBites
Jan-Erik Fjell - Ulvestuen - Norsk krim - Lånt lydbok BookBites
Åge Aleksandersen og Levi Henriksen - Lørdagsbarn - Norsk dokumentar/biografi - Lånt lydbok BookBites
Edvard Elsrud - Berte Skrukkefyllhaugen - Norsk dokumentar/biografi - Lyd Storytel
Jan Mehlum - Inn i mørket - Norsk krim - Lånt papirbok biblioteket

Påbyrja i desember, fullførast i januar:
Tore Skeie - Hardråde - Historisk/biografisk dokumentar - Lånt ebok BookBites
Levi Henriksen - Lyset de døde ser - Norsk roman - Lånt papirbok privat

6 lyd, 2 ebøker, 1 papir
5 lånt, 4 abonnement
4 krim, 2 andre romanar, 3 biografiar
8 norske, 1 islandsk
Nye forfattarar: Elsrud

Levi Henriksen vart månadens forfattar for meg. Eg las den fine Snø vil falle over snø som har falt for tredje gong (i bloggtid faktisk, det seier litt om kor god boka er) og har no i romjula starta lesing av oppfølgjaren Lyset de døde ser.
Dessutan oppdaga eg plutseleg at Henriksen har skrive bok saman med Åge Aleksandersen! Eg er glad i dei begge, og Lørdagsbarn vart ei særs fin leseoppleving der Åge fortel og Levi formidlar. Av Åge sine mange sangar og album har dei to (eg reknar med at dei har samarbeidd) plukka ut 21 sangar. Nokre velkjende, andre ikkje fullt så kjende og nokre heilt ukjende for folk flest.

Odd Nordstoga er ein triveleg kar. Triveleg er òg sjølvbiografien hans, spesielt sidan han les lydboka sjølv. Ein annan interessant biografi/dokumentar er historia om Vassfaret og Berte Skrukkefyllhaugen. Artig namn, tykkjer du kanskje? Javisst, Skrukkefyllhaugen vart i 2022 kåra til det artigaste stadnamnet i landet. På det meste var det 12 bruk i Vassfaret, den siste garden vart fråflytta i 1914 og Berte (1854 - 1950) var ein av dei siste fastbuande der. Boka kom ut fyrste gong i 1980.

Arnaldur Indriðason har med Kongen og klokkemakeren forlate krimsjangeren og gitt ut ein historisk roman. Boka skal ha fått god mottaking av anmeldarar, sjølv er eg meir lunken. Historia er ikkje uinteressant, men boka ville blitt betre med ei oppstramming.

Taperen (Bjøranger) og Alliansen (Nore) er alt omtalt og når det gjeld Ulvestuen (Fjell) og Inn i mørket (Mehlum) viser eg til ein kommande samleomtale. 

No ved årsskiftet har eg atter ein gong "hamna i" vikingtida. Eg les Hardråde, Tore Skeie si nyaste bok. Dette er veldig interessant lesing for alle som er fascinerte av vikingtid og middelalder. Forfattaren er ein veldig dyktig formidlar - og eg er minst like begeistra for Hardråde som for Hvitekrist. 

Kort årsstatistikk
(Fjorårets tal i parentes)

• 102 (96)bøker, fordelt slik på sjanger:
  - 68 (63) krim- og spenningsromanar
  - 8 (12) andre romanar
  - 26 (19) sakprosa
• 67 (55) lydbøker, 19 (26) ebøker, 16 (13) papirbøker
• 50 (50) lånt, 39 (42) Storytel-abonnement, 9 (1) kjøpt, 3 (3) fått, 1 (0) leseeksemplar
• 15 (15) utgitt før 2011, 59 (43) utgitt 2011-2024, 28 (37) utgitt i år (av dei 17 (20) norske).
  
  
• 50 norske, 26 svenske, 11 britiske, 7 islandske, 2 danske, 2 finske, 2 australske, 1 fransk, 1 kanadisk.
  
• Terningkast: 46 5'arar, 49 4'arar og 7 3'arar

• 24 "nye" forfattarar
• 67 menn, 46 kvinner (dvs. 11 bøker skrivne av forfattarar av begge kjønn. Det var m.a.o. Maj Sjöwall som bidrog til at kjønnsfordelinga ikkje vart så skeiv som normalt i 2025)

Kort årsoppsummering

Eg las altså litt fleire bøker i 2025 enn i 2024, men blogging og omtalar har det blitt mindre av. Dette er det 27. blogginnlegget i år, noko som er all-time low. Men eg har verken lese- eller skrivevegring, eg berre prioriterer (fri)tida mi annleis enn før, - så eg kjem til å halda fram (litt) med blogging.
Eg kjem òg til å halda fram med å lesa etter innfallsmetoden og lystprinsippet, avgrensa av kva som er tilgjengeleg av lån og abonnement til ei kvar tid. 

Ynskjer alle eit godt nytt år!

Dikt og slikt: Lørdagsbarn

I boka Lørdagsbarn fortel Åge Aleksandersen om kva ulike sangtekstar betyr for han. Boka kom ut i haust og er ført i pennen av forfattaren og musikaren Levi Henriksen. Bla i boka her.

Åge sin barndom inneheldt ein del vonde og mørke ting, mykje av det er kjent frå før. Sjå elles innslag på Dagsrevyen tidlegare i år. 

Sangen Lørdagsbarn kom ut i 2008 på albumet Katalysator og Åge skal ha brukt 15 år på å ferdigstilla teksten. Prosessen vart så lang fordi han var redd for å sei sanninga og fordi det tok lang tid å finna dei rette orda. Høyr sangen her.

Mange barn veks opp i heimar med rus og vald - og for desse barna betyr ikkje jul akkurat lys og varme, for å sei det med ein annan Åge-tittel. 

Lørdagsbarn

Æ så dæ
Når angsten tok tak
Og viska bort ordan
Stillheten knuga så vond og tung
Æ var så liten
Så svak så ung

Følt smerte
Bak ei låst dør
Lydløse skrik gjennom veggen
Med øyan igjen så æ enda mer
Bibelen sa
Du får hjelp når du ber

Lørdagsbarn stille stille på kne
Lørdagsbarn prøve prøve å be
Lørdagsbarn vente
På lyden av liv
Lørdagsbarn stille stille på kne

Du bekjent
Det du ikke hadde gjort
Vart tilgitt for ugjorte synda
Ei elv av sorg for gjennom mæ
Så redd, så redd så gla i dæ

Stillheten verka som sår
Sekunda var lengre enn tima
Endeløs natt vart aldri til dag
Ingen pust i natta
Ingen hjerteslag

Lørdagsbarn stille stille på kne
Lørdagsbarn prøve prøve å be
Lørdagsbarn vente
På lyden av liv
Lørdagsbarn stille stille på kne

- - - - - - - - - - - - - - - - -

Det er ikkje mi meining å moralisera, men eg trur det er lurt å hugsa på at god stemning ikkje betyr det same for barn som for vaksne. Les til dømes Tore Renberg si historie på nettsida av-og-til.no.

Så - med dette alvorlege bakteppet ynskjer eg alle blogglesarar ei god jul. 

Norsk krim 2025 del 2

 Dette har vore ein sterk krimhaust! Her kjem ein ny samleomtale.

Nattseileren av Heine Bakkeid
Kagge 2025
440 sider
Lånt ebok BookBites

For ei bok! For ei ubehageleg - og fascinerande - leseoppleving! Nattseileren er ingen kosekrim, her er det verkeleg mørkt, både på det ytre og det indre plan. Stemninga er uhyggeleg, handlinga rystande, galskapen rår - og vêret er naturlegvis skikkeleg dårleg. 

Bakkeid, mest kjent for serien om Thorkild Aske, har med dette utgitt ein frittståande og nervepirrande thriller, og det er lenge eg las noko liknande. Fekk nesten Stephen King-assosiasjonar, men Nattseileren er meir realistisk - og dermed meir skremmande.

Hovudpersonen Jakk er psykisk sjuk, og me møter han medan han er på rømmen frå psykiatrisk sjukehus. Er han så gal og så farleg som enkelte trur? Er han på hevntokt? Kva skjedde den gongen då systera hans Jenny forsvann? Kven skjuler sanninga? Som lesar er ein lenge usikker på kva som er motivet, kvifor han handlar som han gjer. Men gradvis og via tilbakeblikk får me vita meir av kva som har skjedd tidlegare - og det er ikkje sikkert at det er Jakk som er den farlegaste..

Me får også følgja lensmannen Annemor Anger og politibetjenten Helene Jakobsen si etterforsking. Det kjem etter kvart fram kvar Jakk skjuler seg, men korleis nå fram til dei involverte når stormen rasar og infrastrukturen er lamma?

Nattseileren er ei dramatisk, opprørande og trist historie som blir verande hos lesaren lenge etter avslutta lesing. Boka er så intens at ein nesten kvir seg for å lesa vidare, i frykt for kva som kan skje. Eit soleklart og sterkt terningkast 5.

De svarte enkene av Ingar Johnsrud
Aschehoug 2025
Speletid 11:52
Lytteeksemplar frå forlaget

Dette er også ei veldig spennande bok, men på ein heilt annan måte enn den over. Eg likte godt den forrige boka Patrioter, og slo til då forlaget tilbaud meg leseeksemplar. For meg vart det då lydbok. (Ver obs på at om du lyttar til boka kan det vera krevjande å halda styr på alle trådar og karakterar.)

Historia startar med at eit Herculesfly styrtar over Østersjøen. Ombord er åtte ukrainske soldater og tre norske besetningsmedlemmar. Samstundes, i Oslo, vert ein person drept i en parkeringskjellar. Alt dette skjer på sjølvaste 17. mai.
Det handlar vidare om krigen i Ukraina og kommande fredssamtalar. Men i boka er det verken president Trump eller europeiske leiarar som står bak, men norske styresmakter, - i all hemmelegheit. Jens Meidel er nyutnemnd justisminister og blir involvert i verdenspolitikken medan han må handtera intrigar og politisk maktkamp, samt kjærleiksforhold og familieforviklingar. Eit anna maktspel som finn stad er mellom E-tenesta og PST. 

Boka er aktuell, truverdig og realistisk, har eit voldsomt tempo og driv og er ein skikkeleg sidevendar. Det er planlagt at dette blir ein trilogi, så eg ser fram til neste bok! Terningkast 5.

Taperen av Terje Bjøranger
Cappelen Damm 2025
303 sider
Lånt ebok BookBites

Forfattaren held seg til tematikken frå dei føregåande bøkene i serien om Charlie Robertsen; æresrelatert kriminalitet, gjengkriminalitet og samfunnet si berøringsangst. Dette er bok nummer 6 i serien.

Den såkalla æreskulturen er det mange som lir under, både kvinner/jenter og menn/gutar, i dagens Noreg. I Taperen møter me eit ungt par på flukt frå Nabifamilien; ein kriminell klan. Men sjølv i Chile og under ny identitet er ikkje dei to trygge. Samstundes, i Sverige, er ein annan klan i konflikt/krig med Nabiklanen. 

Charlie Robertsen, vår "helt", er egentleg degradert på grunn av gjentekne tvilsame og utradisjonelle arbeidsmetodar. Men så blir han involvert i ei ekstraordinær etterforskargruppe; ei arbeidsgruppe med utvida fullmakter, for om mogleg å få has på kriminelle bakmenn og klanar. Det blir etter kvart veldig spennande - og skremmande realistisk.

Bjøranger har bakgrunn som politiadvokat i Kripos og veit kva han snakkar om når han skriv om kriminelle klanar/familiar, æresdrap og negativ sosial kontroll. 
Også Taperen får terningkast 5.

Alliansen av Aslak Nore
Aschehoug 2025
399 sider
Lånt ebok BookBites

Alliansen blir kategorisert som roman av forlaget, og det er sikkert riktig, men eg tek likevel boka med her i denne krimsamleomtalen. Serien om familien Falck (Alliansen er bok 3) er ikkje vanleg krim, men ein politisk thriller - litt i same gate som Ingar Johnsrud si bok over her og Kim Leine sin Karoline-trilogi. Men der Leine festar grepet om lesaren si interesse for kvar bok, skjer det motsette her. I alle fall for denne lesar. 

I Alliansen tykkjer eg at det blir for mange ord og for mange stereotype karakterar. Men det er slett ikkje uspennande, og det er gjort eit imponerande stykke arbeid når det gjeld research for å få til ei så omfattande forteljing som dette er. 

Det vart dessverre ein prikk mindre på terningen denne gongen.
Terningkast 4.

Gjøkungegåten av Hans Olav Lahlum
Kagge 2025
440 sider
Lånt ebok BookBites

Sorry Lahlum, dette held ikkje. Eg er mellom dei som (hittil) har likt retroserien om K2 og Patricia, men denne 13. boka er seig. Eg set egentleg pris på at Lahlum har sin eigen stil, at bøkene hans har visse nerdete innslag og litt (ufrivillig?) humor. Dette er også til stades i Gjøkungegåten, men alt blir så altfor omstendeleg og gjentakande. 

I "notid" - som i dette tilfellet er 1974 - vert K2 involvert i ei tragisk og mystisk sak. Ein ungdom har nettopp fått vita at han vart adoptert som liten. Same dag som han skal møta den biologiske mor si, døyr ho under uklare omstendigheiter. Oppdraget til K2 er å finna ut kven som er biologisk far, men han etterforskar også rundt dødsfallet. Deretter vert det fletta inn ei historie frå 1950-talet. 
K2 løyser sjølvsagt til slutt mysteriet, med god hjelp fra rådgjevaren Patricia, etter ei langvarig og langsam etterforsking.
Terningkast 3.

Oppsummering november 25

Påbyrja i oktober, fullført i november:
Anne Holt - Diamanter og rust (Hanne Wilhelmsen #13) - Norsk krim - Lånt papirbok privat
May Lis Ruus - Alle mine barn kom hjem (Lise Lotte Mehl #1) - Norsk krim - Lyd Storytel

Lese i november:
Espen Skorstad - Den fabelaktige narsissisten - Norsk dokumentar - Lyd Storytel
Arill Riise - Der ingen var einsam - Norsk dokumentar/ personleg beretning - Lyd Storytel
Hans Olav Lahlum - Gjøkungegåten (K2 og Patricia #13) - Norsk krim - Lånt ebok BookBites
Arne Dahl - Stolleken (Opcop #2) - Svensk krim - Kjøpt lydfil 
Heine Bakkeid - Nattseileren - Norsk krim - Lånt ebok BookBites
Marte Michelet - Det har skjedd verre ting i utlandet - Norsk biografi/ personleg beretning - Lånt ebok BookBites
Ingar Johnsrud - De svarte enkene (Jens Meidell #2) - Norsk krim - Lytteeksemplar

Påbyrja i november, fullførast i desember:
Terje Bjøranger - Taperen (Charlie Robertsen #6) - Norsk krim - Lånt ebok BookBites
Arnaldur Indriðason - Kongen og klokkemakeren - Islandsk historisk roman - Lyd Storytel

5 lyd, 3 ebøker, 1 papir
4 lånt, 3 abonnement, 1 kjøpt, 1 fått
6 krim, 3 sak
8 norske, 1 svensk
Nye forfattarar: Ruus, Skorstad, Riise

6 av novemberbøkene mine er frå årets bokhaust. Eg har vore heldig som har fått låna ein del nye norske krimromanar i det siste, og i tillegg fekk eg tilbod om å få tilsendt De svarte enkene frå forlaget. I prinsippet tek eg ikkje imot lese-/lytteeksemplar, men i dette høvet gjorde eg eit unntak. Eg angrar ikkje på det, boka er veldig bra. Av dei norske krimutgjevingane er det likevel Nattseileren som har gjort mest inntrykk. Det er ei sterk og mørk forteljing, og det kjem nok ein samleomtale av desse bøkene på bloggen etter kvart. 

Eg likte godt alle dei tre sakprosa-bøkene og kan anbefala dei - sjølv om eg ikkje har gitt dei "meir" enn terningkast 4. (Marte Michelet si bok er "nesten ein 5'ar") 

Som tidlegare nemnt har eg venta på norsk oversetjing av serien om Opcop-gruppen i årevis, og den som ventar på noko godt ventar som kjent ikkje forgjeves. Stolleken er andre bok i serien og er ei fantastisk bok, - med føresetnad av at ein kjenner Arne Dahl og A-gruppen frå tidlegare.

I desember ventar fleire norske ferske krimbøker; til dømes Terje Bjøranger, Jan Mehlum og Aslak Nore sine nyaste utgjevingar. Eg ser dessutan fram til å lesa Levi Henriksen si nyaste bok, Lyset som ingen ser. Den boka skal vera eit framhald av den fine Snø vil falle over snø som har falt, så det spørs om eg ikkje skal lesa (ev. lytta til) denne på nytt igjen før eg tek fatt på den nye. 

Ynskjer alle ei fin adventstid! 

Samleomtale: Norsk krim 2025

Det kjem stadig ut norske krimutgjevingar, noko som er både interessant og kjekt. Krim er ein enormt populær sjanger og lesarar etterspør heile tida nye og fleire bøker - noko som gjer sjangeren svært lønsam for forlaga. Mengden krim gjer meg likevel ofte skeptisk, for det er jo ikkje alt som er like bra.
Sidan eg nok er blitt ein kresen og krevjande krimlesar etter kvart, har eg ein tendens til å prioritera bøker frå forfattarar eg kjenner godt til frå før. Dei som eg veit skriv godt, som har gitt meg greie leseopplevingar tidlegare og som sjeldan har skuffa meg. Som forfattarane nedanfor.

Diamanter og rust av Anne Holt
Gyldendal 2025
381 sider
Lånt papirbok privat

Veldig bra bok! Eg har kosa meg med den 13. boka i Hanne Wilhelmsen-serien; eg har lese seint for å verkeleg få med meg stemning, språk, dialogar og innhald. Forfattaren har nemleg uttalt at Diamanter og rust er den aller siste i serien. Det at ein veit at det er den siste boka fann eg litt foruroligande, med tanke på at Anne Holt tidlegare i ein annan serie har "avliva" protagonisten sin. Kva kjem til å skje med Hanne? 

Før ein veit korleis det endar skal me ein tur innom ein del merkelege ting som har foregått i forlagsbransjen og me får møta eit par meir eller mindre desperate forfattarar som slit med ulike ting; rykter, privatliv, skrivesperre og økonomi. Dessutan skjer det sjølvsagt eit mord. 

Det er sommar og Hanne og familien oppheld seg på nyinnkjøpt hytte. Men Hanne mistrivst med varmen og alle gjestene. Når hyttenaboen viser seg å vera ein jamaldrande forfattar som attpå til er eit viktig vitne i den pågåande drapssaka, vert Hanne veldig interessert, for å sei det mildt. Problemet er at det er gitt ordre om at Hanne ikkje skal involverast i noko politietterforsking.

Plottet er finurleg og løysinga logisk - med ei avslutning som er avklart - men også open. Fiffig!
Avslutningsvis må nemnast at referansen til Diamonds and Rust av Joan Baez er tydeleg, spesielt når boka er ferdiglesen.
Terningkast 5.

Kom hjem Amadou av Karin Fossum
Cappelen Damm 2025
221 sider
Lånt papirbok privat 

I Eddie Feber-bok nummer 5 finn du ikkje så mykje ytre spenning, men desto meir spenning som ligg på eit indre plan. Fossum har ei fenomenal evne til å få oss lesarar til å bry seg om dei ulike karakterane sine. Ho skriv effektivt og bygger historia opp på ein overbevisande måte. Her er det ikkje ei einaste setning eller eitt einaste ord for mykje.

Sentralt i handlinga er Nancy, ei einsleg og einsam kvinne som bur på ein stor gard, sterkt prega av ei vond oppleving i barndommen. Ikkje berre vart ho utsett for ei skremmande hending, men i ettertid forstår ho at ho var eit viktig vitne. Men ho var berre eit barn den gongen og det ho sa vart dyssa ned og ikkje teke på alvor.

Etter kvart blir etterforskar Eddie Feber, åttebarnsfar og menneskekjennar, involvert, - både i ei gammal forsvinningssak og fleire andre tragiske og skremmande hendingar. 
Terningkast 5.

Det levende mørket av Ørjan N. Karlsson
Gyldendal 2025
328 sider
Lånt ebok BookBites

Fjerde del i serien om etterforskar Jakob Weber har, som dei føregåande, handling frå Bodø og distriktet rundt. Bøkene i serien handlar ofte om mørke hemmelegheiter og uoppklarte forsvinningar.
I denne siste boka må Jakob noko motvillig tre inn som fungerande politimester. Aller helst vil han jobba i felt, men med to krevjande etterforskingar er det viktig at nokon held i trådane. 

Sakene er både groteske og mystiske. Den eine saka handlar om at eit partert lik vert funne i eit søppelanlegg og den andre om ein forvirra mann med ein blodig kniv. Som lesar blir ein ikkje spesielt overraska når det viser seg at dei to sakene heng saman.
Legg så til eit kart med merkelege påteikningar, ein nærgåande ulv, ein mann som skjuler identiteten sin bak ein birøktarhatt, samt narkotikasmugling og vald i nære relasjonar. 

Jakob er ein sympatisk og truverdig karakter, og eg kjem heilt sikkert til å lesa femte bok denne serien.
Det levende mørket får terningkast 4+.

Kismat av Abid Raja og Torkil Damhaug
Cappelen Damm 2025
Speletid 9:00
Lånt lydbok BookBites

To suksessrike og dyktige forfattarar frå kvar sin sjanger er blitt eit spennande krimforfattarpar. Kismat er fyrste bok i det som kan bli ein serie. Samarbeidet virkar å ha fungert fint og dei har funne ei form som funkar. 

Hovudperson i boka er Aurang Khan; han er advokat med pakistansk bakgrunn og aktuell som ny statsråd. Likskapen mellom Abid Raja og hovudpersonen er altså tydeleg, men også ganske ulik. Å vera fleirkulturell kan vera ein vanskeleg balanse, noko Raja sjølv har uttrykt fleire gonger i sine utspel om innvandring og integrering.

Gjennom perspektiva til ein journalist og ein ungdomsven får me vita at det finst ein del grums i Khan si fortid. Er det så grovt at det kan vera ei belastning eller hindring i ein eventuell ministerpost? Gjennom ulike tidsplan vert me kjent med bakgrunnen hans; m.a. om tida på koran-skule i Pakistan og om det kriminelle organiserte miljøet i Oslo på 1990-talet.

Ivar Nergaard les lydboka med sedvanleg engasjement og innleving og har evne til å skilja dei ulike forteljarstemmene frå kvarandre. 

Etter mi meining er boka meir interessant enn spennande, men eg les gjerne meir frå dette forfattarparet i framtida.
Terningkast 4+.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Tidlegare i år har eg lese følgjande krimromanar, òg utgjevne i 2025. Men det er ganske lenge sidan eg las dei og dermed har eg gløymt mykje av handlinga i bøkene.

Bomberen av Samuel Bjørk
Bonnier norsk forlag 2025
542 sider
Lånt papirbok privat 

Denne las eg i sommar då eg hadde ferie. Ypparleg ferielesing! Ei omfattande bok, men er lettlest og vart ikkje opplevd som for lang. Kan karakteriserast som ein actonthriller med mange spenningstoppar, overraskande vendingar, høgt tempo og god framdrift.
Bomberen er bok 6 i serien om Holger Munch og Mia Krüger, men serien er ukronologisk. Denne boka har handling frå tidleg 2000-tal, då Mia var heilt fersk som etterforskar. Terningkast 5.

Evig fred av Agnes Lovise Matre
Gyldendal 2025
351 sider
Lånt papirbok privat 

Eg las den femte boka i Bengt Alvsaker-serien i april og hugsar ikkje noko særleg av handlinga. Men det er i alle fall bygdekrim, og det må ha vore ei heilt grei leseoppleving; eg ga boka terningkast 4+. 
Sjå og høyr bokbad med forfattaren.

Minnesota av Jo Nesbø
Aschehoug 2025
Speletid 11:16
Lånt lydbok BookBites 

Boka kom ut tidleg på året og eg lytta til ho i mars. Så handlinga er som blåst bort frå hjernen min. Ikkje eingong når eg no i ettertid skummar gjennom omtalar og bokmeldingar kjem det tilbake til meg. Nesbø er uansett bra og eg ga terningkast 5.

Oppsummering oktober 25

Påbyrja i september, fullført i oktober:
Jens Lapidus - Død mann walking (Teddy & Emilie #5) - Svensk krim - Lyd Storytel
Garry Disher - Kittyhawk savnet (Peninsula-serien #2) - Australsk krim - Lånt ebok BookBites

Lese i oktober:
Karin Fossum - Kom hjem, Amadou (Eddie Feber #5) - Norsk krim - Lånt papirbok privat
Elly Griffiths - Huset på klippen (Ruth Galloway #3) - Britisk krim - Lyd Storytel
Are Kalvø - Berre bønder lengtar heim - Norsk humor - Lyd Storytel
Abid Raja og Torkil Damhaug - Kismat - Norsk krim - Lånt lydbok BookBites
Belinda Bauer - Sannheten om livet og døden - Britisk krim - Lyd Storytel
Ørjan Karlsson - Det levende mørket (Jakob Weber #4) - Norsk krim - Lånt ebok BookBites

Påbyrja i oktober, fullførast i november:
Anne Holt - Diamanter og rust (Hanne Wilhelmsen #13) - Norsk krim - Lånt papirbok privat
May Lis Ruus - Alle mine barn kom hjem (Lise Lotte Mehl #1) - Norsk krim - Lyd Storytel

5 lyd, 2 ebøker, 1 papir
4 lånt, 4 abonnement
7 krim, 1 humor
4 norske, 2 britiske, 1 svensk, 1 australsk
Nye forfattarar: -

Tre av oktoberbøkene mine er frå årets norske krimhaust. Eg kan anbefala alle tre. Best av dei er etter mi meining Fossum, men både Karlsson og Raja/Damhaug leverer bøker eg vurderer til sterke 4'arar. Det kjem sannsynlegvis ein samleomtale her etterkvart.

Månadens høgdepunkt: Om eg skal plukka ut kun ei av 5'ar-bøkene mine må det bli Sannheten om livet og døden. Belinda Bauer på sitt beste, og det seier ikkje lite. Boka er grøssande, gripande og spennande og fortalt frå eit spesielt perspektiv.

Månadens nedtur: Kanskje ikkje direkte nedtur, men for Huset på klippen vart det eit knepp ned i høve dei to føregåande Ruth Galloway-bøkene. Godt plott, men overforklaringar, utbroderingar og trivialitetar trekker ned heilskapsuttrykket.

Serieomtale: Roman om en forbrytelse (Martin Beck) av Maj Sjöwall og Per Wahlöö

For vel eit år sidan skreiv eg ein serieeomtale om A-gruppen av Arne Dahl. Då hadde eg brukt store deler av sommaren på gjenlesing av denne favorittserien - og i omtalen skreiv eg at Dahl bygger vidare på krimtradisjonen som Sjöwall & Wahlöö danna.
Så - denne sommaren har eg gjenlese (dvs. lytta til) den serien som faktisk var inngangen til kriminteressa mi: Den klassiske og banebrytande Martin Beck-serien. I tillegg har eg lese ein svært interessant biografi om forfattarparet Maj Sjöwall og Per Wahlöö.

Bøkene kom ut i tidsrommet 1965 til 1975 og alle har undertittel Roman om en forbrytelse. Ein må ikkje nødvendigvis lesa dei i rekkefølge, men det er absolutt ein fordel. Då ser ein tydlegare korleis det svenske samfunnet endra seg i det aktuelle tidsrommet, og at bøkene avspeglar nettopp dette. Ein ser også korleis forfattarparet etter kvart finn sin eigen stil og korleis den "rette" blandinga mellom realisme, spenning, humor/satire, psykologisk drama og samfunnskritikk kjem til syne. Dette er starten på det som me no kjenner som nordic noir.

Takka vere Sjöwall og Wahlöö vart me kjent med Martin Beck, - og i åra som følgde kom krimheltar som f.eks. Kurt Wallander, Van Veeteren, Paul Hjelm, Annika Bengtzon og Mikael Blomquist, for å nemna nokre få. Forfattarar som Henning Mankell, Håkan Nesser, Arne Dahl, Liza Marklund og Stieg Larsson følgde altså alle i fotspora til Sjöwall/Walhöö. Det same gjorde andre skandinaviske krimforfattarar; Jo Nesbø med Harry Hole, Unni Lindell med Cato Isaksen og Jussi Adler-Olsen med Avdeling Q er andre suksessrike eksempel. Den same krimtradisjonen er dei seinare åra vidareført og vidareutvikla av andre svenske forfattar som Roslund & Hellström, Hjorth & Rosenfeldt og Lars Kepler, - for å halda oss til forfattarpar.

Kan ein krimserie som vart skriven for 50-60 år sidan framleis vera leseverdig for lesarar i 2025? Eg meiner ja, men så har då desse bøkene har betydd mykje for meg, og eg har lese dei mange gonger. Det er eit nostalgisk (men absolutt ikkje romantisk) skjær over dei, og dei minner oss om at politietterforsking og samfunnet elles har endra seg voldsomt. Bokserien har handling frå ei tid utan DNA-spor, internett, datamaskiner og mobiltelefonar - og likevel er bøkene på ein forundarleg måte stadig aktuelle. 

 

Det politiske bodskapet er sentralt i handlinga. Maj Sjöwall og Per Walhöö sto politisk langt til venstre og gjennom bokserien viser dei ulike skyggesider ved det sosialdemokratiske folkhemmet. Dei syner korleis kriminaliteten endrar seg i takt med samfunnsendringar og korleis samfunnet skaper taparar - og dermed grunnlag for kriminelle handlingar. Samfunnskritikken kan virka overtydeleg for dagens lesarar, men på den tida bøkene kom ut var det ganske nytt at kriminalromanar tok opp aktuelle samfunnsproblem og -utfordringar.
Vidare kan måten bøkene er oppbygde på opplevast som enkelt for dagens krimlesarar. I denne serien finn ein ikkje noko særleg av twists and turns og cliffhangers.

Sett med "notids-briller" er kvinnesynet i bøkene noko spesielt og utdatert. Maj Sjöwall skal ha blitt spurt om dette seinare i livet, men ho har ikkje lagt noko vekt på det. Det var berre slik det var. Sjølv tykkjer eg at fleire av skildringane av kvinner i bøkene er merkelege når ein tenkjer på kor radikale haldningar forfattarane hadde i alle andre samfunnsspørsmål.

Eg kan anbefala lydbøkene. Sidan handlinga er kronologisk og såpass beint fram er det ikkje vanskeleg å halda tråden. Opplesar Trond Heien si stemme er tydeleg og behageleg og passar svært godt til handlinga og stemninga i bøkene. 

Kort om dei mest sentrale hovudpersonane

Som i serien om A-gruppen er det interessant å lesa om dynamikken og samarbeidet i etterforskargruppa.
Martin Beck. Hovudperson og den mest sentrale forteljarstemma i serien. Han er ikkje ein spesielt spennande karakter, faktisk kan han opplevast som kjedeleg. Introvert, fagleg dyktig, trivst i jobben, men ofte frustrert pga. uduglege overordna og tungrodd system. Lever i eit ulukkeleg ekteskap, finn etter kvart kjærleiken på nytt.

Lennart Kollberg. Beck sin næraste kollega og beste (og einaste) ven. Skarp og smart, meir fargerik og meir lunefull enn Beck. Er den i gruppa som er mest kritisk til heile systemet. Etter at han drap ein mann ved eit uhell nektar han å bæra våpen. Kranglar ofte med Gunvald Larsson. Lykkeleg gift og småbarnspappa.

(Funfact: Karin Fossum sin krimhelt Konrad Sejer har ein hund som heiter Kolberg. Truleg ein honnør til denne serien)

Gunvald Larsson. Framstår som usympatisk og ufordrageleg. Heilt utan filter, uansett kven han samhandlar med. Har overklasse- og offiserbakgrunn, pen i tøyet, bokstaveleg talt hardtslåande. Dukkar opp i bok 3 - og med Gunvald får serien eit nytt preg, med meir humor, meir satire - og meir action. Sjöwall sin favorittkarakter.
Einar Rönn. Frå Norrland, treg og fåmælt, men kan komma med overraskande skarpe analysar. Har eit venskapleg forhold til Larsson og eit litt anstrengt forhold til Beck. Wahlöö sin favorittkarakter.

Fredrik Melander. Stødig kjedeleg type, i dag ville me kalla han ein nerd. Kjempesmart og med klisterhjerne. Kjent for å vera piperøykar og å bruka lang tid på toalettet.

Kort om bøkene

1. Roseanna

Den fyrste boka kom ut i 1965, handlinga er lagt til 1964.
Eit kvinnelik vert funne i Göta kanal og Beck og Kollberg vert tilkalla for å bistå lokalt politi. Det er tydeleg at kvinna - kven ho no er - har vore offer for ein særs brutal gjerningsperson. Etterforskinga vert framstilt på ein realistisk måte, noko som vil sei at arbeidet er vanskeleg - og dessutan omstendeleg og ufatteleg langsamt - sett med 2025-auge.
Samstundes er det interessant å lesa om korleis folk kledde seg og tedde seg, korleis dei kommuniserte og samarbeidde, og ikkje minst kva haldningar som var gjeldande den gongen. Tidsbileta er gode og personskildringane veldig bra.
For 60 år sidan var altså dette noko heilt nytt innan krimsjangeren, men i dag vil nok dei fleste krimlesarar sei at det er rimeleg tregt, og dessutan at plottet er for enkelt. Det er eit stykke frå Roseanna til dagens kjappe, fartsfylte og bloddryppande krimbøker.

2. Mannen som gikk opp i røyk (1966) [Mannen som gick upp i rök]

Store deler av handlinga er lagt til Ungarn og me får eit innblikk i internasjonal organisert kriminalitet.
Ein svensk journalist er sakna og Beck blir sendt avgarde til Budapest for å prøva å finna ut kva som kan ha skjedd. Saka må handterast diskret fordi svenske styresmakter fryktar politiske forviklingar. Beck finn få spor og ingen bevis, og samarbeidet med ungarsk politi er vanskeleg. Når han så ein kveld vert angripen av ukjende gjerningspersonar, forstår han at det er ei sak med mektige bakmenn og vide forgreiningar. Saka får ei truverdig, men overraskande, oppklaring når Beck er tilbake i Sverige.

3. Mannen på balkongen (1967)

I den tredje boka er forfattarparet verkeleg i ferd med å finna sin stil. Både Gunvald Larsson og Einar Rönn vert introduserte og det same blir dei udugelege politikonstablane Kristianson og Kvant.
Ei ni år gammal jente vert funnen død i ein park; ho er blitt valdteken, mishandla og kvalt. Kort tid etter vert endå eit barn utsett for det same. Ein serieovergripar og barnemordar er på ferde i Stockholm, - og panikken brer seg i samfunnet og i media. Ved hjelp av grundig og krevjande etterforsking, samt nokre tilfeldigheiter, vert den skuldige funnen. Jakta etter den sjuke mordaren er nervepirrande og realistisk.
Tematikken i boka er seinare brukt i det uendelege i krimromansamanheng.

4. Døden kjører buss (1968) [Den skrattande polisen]

Gatene i Stockholm er fulle av politifolk og demonstrantar mot Vietnamkrigen - men i ein annan kant av byen skjer eit brutalt massedrap på ein buss. Mellom dei drepte er ein kollega av Beck. Kva har egentleg skjedd? Kven har avfyrt våpenet? Var det kollegaen som var hovudmålet og dei andre tilfeldige offer? Eller er det heilt noko anna som ligg bak? Heile etterforskargruppa bidreg i saka på kvar sin måte, alle med si eiga tilnærming, og med eit felles mål om å løysa mysteriet.
Boka er stemningsfull og har fine personskildringar. Særleg Beck og Kollberg viser seg frå nye og overraskande sider.
Forfattarane fekk Edgarprisen i 1971 for The laughing policeman.

5. Brannbilen som forsvant (1969) [Brandbilen som försvann]

Gunvald Larsson overvakar husværet til ein mistenkt narkotikaforbrytar, og plutseleg står huset i full fyr. Larsson gjer det han kan for å redda folk ut av den brennande bygningen. Kvifor går det så lang tid før brannmannskapa er på plass?
Brannen ser ut til å skuldast sjølvmord med gass, men teknisk gransking avdekkar ei brannbombe i ruinane. Vidare etterforsking viser at saka har internasjonale forgreiningar.
Martin Beck si dotter er i ferd med å flytta ut og oppfordrar faren til å gjera det same. Ekteskapet er over. 

6. Snut, snut, kaffegrut (1970) [Polis, polis, potatismos]

Tidlegare norsk tittel: Purk, purk, sur agurk.
Mykje av handlinga er lagt til Malmö, der ein forretningsmann vert skoten og drepen på ein eksklusiv restaurant. Spor tyder på at kriminelle har nært samkvem med toppleiarar i samfunnet og både Säpo og sentrale styresmakter vert involverte.
Ein kan godt sei at moralen i denne historia er overtydeleg; dei rike og mektige går fri og den ressurssvake må svi. Men slik er det jo ofte, den dag i dag.

(Boka vart filmatisert i 1993 med Gösta Ekman som Martin Beck og Rolf Lassgård som Gunvald Larsson. Sjå klipp frå filmen her. Unge Lassgård er god i Gunvald-rolla)

7. Mannen på taket (1971) [Den vedervärdiga mannen från Säffle]

Tidlegare norsk tittel: Udyret fra Säffle.
Kanskje den beste - og i alle fall den mest actionprega - av alle bøkene i serien. Ein politimann blir myrda på ein bestialsk måte og det er mange som kan ha hatt motiv for ugjerninga. Han var nemleg ikkje nokon bra politimann. Den påfølgjande jakta på mordaren blir av det dramatiske slaget.

Var den fyrste av bøkene i serien som vart filmatisert (i 1976), i det som skal ha vore nordens fyrste actionfilm. 

8. Det lukkede rom (1972) [Det slutna rummet]

Martin Beck er tilbake frå sjukmelding etter skadane han fekk i forrige bok og får ei uoppklart sak å jobba med; eit lukka rom-mysterium. Samstundes er Gunvald Larsson og Lennart Kollberg blitt med i ei etterforskargruppe som skal oppklara ein serie bankran. Samarbeidet med den eksentriske Sten "Bulldozer" Olsson er krevjande for Larsson og Kollberg, men er underhaldande for oss lesarar. Sakene heng saman på ein finurleg måte.
Beck har vore singel ei tid år han møter ei kvinne i samband med etterforskinga si. Møtet blir starten på eit nytt kjærleiksforhold.

9. Politimorderen (1973) [Polismördaren]

Samfunnskritikken vert skarpare mot slutten av serien. Lennart Kollberg seier opp, han orkar ikkje meir av forfallet han er vitne til, verken i politiet eller samfunnet generelt. 
Handlinga i boka er basert på verkelege hendingar og ein verkeleg person.
Gunvald Larsson er leiar for etterforsking av eit drap på ein politimann medan Martin Beck befinn seg i Skåne der han er kalla inn for å bistå i etterforskinga av mordet på ei kvinne. Ein av dei mistenkte er ein person som var sentral i den fyrste boka, Roseanna. 

10. Terroristene (1975) [Terroristerna]

Ein svært upopulær amerikansk senator skal komma på offisielt besøk til Sverige, og det er fare for eit terroråtak. Det dreiar seg om eit svært opplegg som kan komma til å ramma ein heil del andre menneske. Einar Rönn har ei overraskande sentral rolle i denne boka.
Det er ei krevjande sak då dei skal ta omsyn til forventningar frå mange ulike hald.
Det aller siste ordet i den siste boka er: Marx.

Kort om forfattarane 

Maj Sjöwall (1935 - 2020) og Per Walhöö (1926 - 1975) hadde begge vore gift to gonger og hadde kvart sitt barn frå tidlegare då dei vart sambuarar frå 1963. Saman fekk dei to søner. Dei to var "ekte 68'arar", opprørske og prega av dåtidas politiske og kulturelle vindar. 
Walhöö døydde altså kort tid etter at bokserien var ferdigskriven. Sjöwall jobba i tida etter som oversetjar og la egentleg forfattarskapet på hylla.

Biografien Boken om Beck och Sjöwall Wahlöö och tiden som for av Johan Erlandssson er både ei kjærleikshistorie og ei litteraturhistorie. Erlandsson skildrar skrivinga, bøkene, familielivet og det til tider turbulente samlivet. Biografien er interessant og grundig, basert på intervju, dagbøker, brev og andre dokument. 

Ifølge biografien skreiv Maj Sjöwall og Per Wahlöö alle bøkene i lag, med eit unntak: Den siste boka. Biografen har hatt tilgang til originalmanuskripta og desse viser at dei vanlegvis skreiv omlag halvparten kvar i dei ni fyrste bøkene. Nesten alt i Terroristene vart skriven av (ein dødssjuk) Wahlöö.

Kort om filmane

For folk flest er nok Martin Beck synonymt med filmane med Peter Haber i hovudrolla (og Rolf Börjlind som manusforfattar). Eg har berre sett nokre få av dei. Filmane er heilt annleis enn bøkene - og eg er ikkje spesielt begeistra. Men truleg har "alle andre" eit anna syn enn meg, for i skrivande stund er ein i gang med sesong 10 og film nummer 53! (oversikt her)
Filmane er kun lausleg basert på bøkene og lagt til vår tid. Fleire av karakterane i bøkene er utelatne, medan andre karakterar, som figuren Grannen, ikkje er med i bøkene. Men Peter Haber er ein OK Martin Beck og Michael Persbrandt ein veldig god Gunvald Larsson.

Oppsummering september 25

Påbyrja i august, fullført i september:

Maj Sjöwall og Per Wahlöö - Terroristene (Martin Beck #10) - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites
Stefan Ahnhem - Generasjon null (Fabian Risk #7) - Svensk krim - Lånt papirbok privat

Lese i september: 
Dag Steinfeld - Fedre og sønner - Norsk dokumentar/slektskrønike - Lyd Storytel

Fredrik Græsvik - Skadeskutt - Norsk dokumentar/biografi/debatt - Lyd Storytel

Emelie Schepp - Hundre dager i juli - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites

Solveig Aareskjold - Astridene - Historisk dokumentar - Papirbok fått i gåve
Jens Lapidus - Mr En (Teddy & Emilie #4) - Svensk krim - Lyd Storytel

Gunnar Staalesen - 1899 Preludium (Hundreårsserien #5) - Norsk roman - Lånt papirbok privat

Påbyrja i september, fullførast i oktober:

Jens Lapidus - Død mann walking (Teddy & Emilie #5) - Svensk krim - Lyd Storytel
Garry Disher - Kittyhawk savnet (Peninsula-serien #2) - Australsk krim - Lånt ebok BookBites

5 lyd, 3 papir
4 lånt, 3 abonnement, 1 fått
4 krim, 1 annan roman, 3 sakprosa
4 norske, 4 svenske
Nye forfattarar: Steinfeld, Aareskjold

September vart, som terningkasta over syner, ein lesemånad med fleire høgdepunkt. Eg vart ferdig med Martin Beck-serien og las to andre svenskar (Ahnhem, Lapidus) som ein nok kan sei held seg til ein moderne variant av Sjöwall/Wahlöö-tradisjonen. 

Svensk krim er i det heile sjeldan feil for denne lesar, men det vart ein nedtur med Emelie Schepp si nyaste bok. Eg trudde dette var eit framhald av den spennande Jana Berzelius-serien, men så viste det seg å vera ei frittståande krimhistorie, - i ein heilt annan stil og på eit anna nivå enn bøkene om Jana. Eg ville nok "normalt sett" gitt Hundre dager i juli terningkast 4, men forventningane mine på førehand gjorde at eg konkluderte med ein 3'ar. 

Fredrik Græsvik si bok Skadeskutt er både opplysande og tankevekkjande. Forfattaren byr på seg sjølv og deler opplevingar gjennom mange år som krigsreportar og utanriksjournalist. Opplysande og tankevekkjande er òg Dag Steinfeld si bok Fedre og sønner, som handlar om hans eiga jødiske slekt og familie. Her fekk eg kunnskap om emner og hendingar som eg ikkje har vore kjent med tidlegare. 

Om eg skal plukka ut berre eitt høgdepunkt i lesemånaden september, må det bli 1899 Preludium. Dette er ein forløpar til det Staalesen sjølv meiner er det litterære hovudverket sitt: Hundreårstrilogien. Eit verk som eg er veldig begeistra for. Eit verk og ein trilogi som no er blitt utvida i begge endar, fyrst med 2020 Post festum og no altså med eit forspel. Eg fekk egentleg veldig lyst til å lesa heile trilogien (som no er blitt ein serie) på nytt endå ein gong, det var så interessant og triveleg å "møta" mange av dei velkjende karakterane igjen.
Har du ikkje lese trilogien tidlegare er tida inne for å starta no - med preludiet.

Oppsummering august 25 og tertialstatistikk

Påbyrja i juli, fullført i august:

Maj Sjöwall og Per Wahlöö - Brannbilen som forsvant (Martin Beck #5) - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites
Satu Rämö - Hildur (Hildur #1) - Islandsk/finsk krim - Lånt papirbok privat 

Lese i august: 
Maj Sjöwall og Per Wahlöö - Snut snut kaffegrut (Martin Beck #6) - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites
Johan Erlandsson - Boken om Beck och Sjöwall Wahlöö och tiden som for - Svensk biografi - Lyd Storytel

Maj Sjöwall og Per Wahlöö - Mannen på taket (Martin Beck #7) - Svensk krim - Kjøpt lydfil

Erika Fatland - Sjøfareren - Norsk dokumentar - Lånt ebok BookBites

Mímir Kristjánsson - Pabbi - Norsk biografi/ personleg beretning - Lyd Storytel
Maj Sjöwall og Per Wahlöö - Det lukkede rom (Martin Beck #8) - Svensk krim - Kjøpt lydfil
Maj Sjöwall og Per Wahlöö - Politimorderen (Martin Beck #9) - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites

Påbyrja i august, fullførast i september:
Stefan Ahnhem - Generasjon null (Fabian Risk #7) - Svensk krim - Lånt papirbok privat

Maj Sjöwall og Per Wahlöö - Terroristene (Martin Beck #10) - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites

7 lyd, 1 papir, 1 ebok
5 lånt, 2 abonnement, 2 kjøpt
6 krim, 2 biografiar, 1 dokumentar
2 norske, 6 svenske, 1 islandsk/finsk
Nye forfattarar: Rämö, Erlandsson

Blogging har det vore lite av dei siste månadene, men det blir ein del lesing. August vart òg ein veldig bra lesemånad. Som i forrige månad var hovudfokuset mitt gjenlesing av Beck-serien, og no er det like før eg har fullført "prosjektet". Biografien om forfattarparet var med på å gjera det heile ekstra interessant. 

Det andre fokuset har vore Sjøfareren av Erika Fatland. Det er ei 700 siders fantastisk lærerik reiseskildring, der forfattaren reiser gjennom det som ein gong var det portugisiske imperiet. Fatland kombinerer fakta om historie, geografi og politikk med anekdotar, kvardagsliv og samtalar med folk. Anbefalast på det sterkaste!

Elles har eg lese fyrste bok i ein krimserie av ein finsk forfattar busett på Island (Hildur) og Mimir Kristjánsson si bok om faren og hans - og sitt eige - alkohol(mis)bruk. 

Statistikk etter 2. tertial

• 68 bøker, fordelt slik på sjanger:
  - 47 krim- og spenningsromanar
  - 5 andre romanar
  - 17 sakprosa
• 45 lydbøker, 10 ebøker, 13 papirbøker
• 34 lånt, 26 Storytel-abonnement, 7 kjøpt, 1 fått 
• 28 norske, 18 svenske, 9 britiske, 6 islandske, 2 finske, 2 danske, 1 fransk, 1 kanadisk, 1 australsk
  
• Terningkast: 30 5'arar, 35 4'arar og 3 3'arar

Oppsummering juli 25

Påbyrja i juni, fullført i juli:
Samuel Bjørk - Bomberen (Holger Munch og Mia Krüger #5) - Norsk krim - Lånt papirbok privat
Jørn Lier Horst og Jan-Erik Fjell - Skriket (Markus Heger #1) - Norsk krim - Lånt lydbok BookBites

Lese i juli:
Jussi Adler-Olsen, Line Holm og Stine Bolther - Døde sjeler synger ikke (Avdeling Q #11) - Dansk krim - Lånt papirbok privat
Terje Bjøranger og Gunnar Svensson - Æresrelatert kriminalitet - Norsk sak/debatt - Lyd Storytel
Elly Griffiths - Løgnens hus (Ruth Galloway #2) - Britisk krim - Lyd Storytel
Eva Fretheim - Fuglekongen (Vigdis Malmstrøm #2) - Norsk krim - Lånt ebok BookBites
Maj Sjöwall og Per Wahlöö - Roseanna (Martin Beck #1) - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites
Maj Sjöwall og Per Wahlöö - Mannen som gikk opp i røyk (Martin Beck #2) - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites
Maj Sjöwall og Per Wahlöö - Mannen på balkongen (Martin Beck #3) - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites
Maj Sjöwall og Per Wahlöö - Døden kjører buss (Martin Beck #4) - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites

Påbyrja i juli, fullførast i august:

Maj Sjöwall og Per Wahlöö - Brannbilen som forsvant (Martin Beck #5) - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites
Satu Rämö - Hildur (Hildur #1) - Islandsk/finsk krim - Lånt papirbok privat

7 lyd, 2 papir, 1 ebok
8 lånt, 2 abonnement
9 krim, 1 sakprosa
4 norske, 4 svenske, 1 dansk, 1 britisk

Nye forfattarar: Holm, Bolther, Svensson

Hovudfokuset mitt i juli og august er gjenlesing av Martin Beck-serien av Sjöwall og Wahlöö. Dette er serien som var forløparen til dagens nordic noir - og som også var inngangen til mi eiga kriminteresse. Eg las dei ti bøkene fleire gonger på 1970-, 80- og 90-talet. 
Dei siste par-tre tiåra har eg ikkje lese nokon av bøkene, men har sett nokre (få) av filmane basert på bøkene. Som alltid er eg ikkje heilt nøgd med filmversjonar av bøker eg har lese, men eg må innrømma at Peter Faber er ein god Martin Beck og at Mikael Persbrandt er ein glimrande Gunvald Larsson. Filmane er heilt annleis enn bøkene; dei er lagt til ei anna tid og fleire av karakterane i bøkene er ikkje med.
Det kjem ein serieomtale her på bloggen når eg har fullført gjenlesinga av alle bøkene.

Elles vart juli ein bra lese-/lyttemånad: Bomberen er veldig spennande og god, den nye Avdeling Q-boka er overraskande bra, - og bok to i Ruth Galloway-serien er betre enn den fyrste. Samarbeidet Horst/Fjell om Skriket er positivt, - betre enn Horst åleine og mykje betre enn Horst/Enger. Fuglekongen er "heilt grei", men eg stiller meg undrande til at forfattaren vart tildelt Rivertonpris for boka. Den burde Terje Bjøranger fått for krimromanen Den ingen ser. 

Og apropos Bjøranger:

Æresrelatert kriminalitet og ei rystande, interessant og lærerik bok, frå to forfattarar som veit kva dei snakkar om. Det er viktig og riktig at problematikken rundt slik kriminalitet vert snakka om og sett på dagsorden.