Oppsummering september 26

Påbyrja i august, fullført i september:
Håkan Nesser - Tilfellet G (Van Veeteren #10) - Svensk krim - [gjenlytting] 5
Sven Petter Næss - Svarte hull (Harinder Singh #7) - Norsk krim - Lånt ebok Biblio 4+

Lese i september:
Karin Fossum - Aller kjæreste (Eddie Feber #6) - Norsk krim - Lånt papirbok privat 5
Thomas Bagger - Sort mirakel (Task Force 14 #5) - Dansk krim - Lånt lydbok Biblio 5+
Eva Fretheim - Papirdukkene (Vigdis Malmstrøm #3) - Norsk krim - Lånt papirbok privat 3
Pascal Engman og Johannes Selåker - Nomaden (Skumringstimen #3) - Svensk krim - Lånt lydbok Biblio 5
Gert Nygårdshaug - Sparknekt (Fredric Drum #14) - Norsk krim - Lånt ebok Biblio 4+

Påbyrja i september, fullførast i oktober:
Jo Nesbø - Nådeskudd (Harry Hole #14) - Norsk krim - Lånt papirbok privat
Tina Frennstedt - Dødens dans (Cold Case #5) - Svensk krim - Lånt lydbok Biblio

7 krim, 
3 lyd, 2 papir, 2 ebøker
7 lånt
4 norske, 2 svenske, 1 dansk
Nye forfattarar: -

Kun nordisk seriekrim og kun lånebøker denne månaden.

Bokhausten 2026 er godt i gang, og i september har eg lese tre av årets norske krimbøker (Fossum, Nygårdshaug, Næss) og er i skrivande stund i gang med den siste Harry Hole-boka. Svært ulike bøker, men alle er bra, kvar på sin måte. Utover hausten ser eg fram til å lesa dei nyaste bøkene til Unni Lindell, Heine Bakkeid, Ørjan Karlsson og Martin Baldysz, for å ta dei forfattarane eg likar best og/eller er mest nysgjerrig på. 

Sjølv om eg altså likte dei norske krimbøkene godt, vel eg i denne oppsummeringa å halda fram ei dansk og ei svensk bok. 

Eg las danske Thomas Bagger si femte (og avsluttande?) bok om David Flugt og Lucas Stage i Task Force 14. Sort mirakel er sterk og mørk, kompleks og skremmande aktuell, med masse action og spenning. Dei aller fleste uavklarte spørsmål og handlingstrådar frå dei tidlegare bøkene får ei oppklaring, men ein cliffhanger på slutten kan tyda på at det kjem meir. 

Det svenske forfattarparet Pascal Engman og Johannes Selåker står bak serien som heiter Skumringstimen. Nomaden er bok 3, og handlinga er lagt til 1996. Forlaget (Kagge) skriv at "Skumringstimen-serien gir en unik blanding av spenning, historie og samfunnsskildring. Perfekt for deg som liker krim med både dybde og driv." Eg kan stadfesta dette. Hovudkarakterane, politimannen Thomas og journalisten Vera, utfyller kvarandre når dei driv etterforsking på kvar sin kant. Serien har elles eit mangfaldig og rikt persongalleri, samt gjenkjennelege og gode tidsbilete. Eg ser fram til den fjerde boka, Albinoen.

Den største nedturen i månaden som gjekk var Papirdukkene, som er både langsam og uspennande. No har eg lese tre bøker i serien, og eg trur eg stoppar her. Etter mi meining er Fretheim oppskrytt og bøkene hennar overhypa.

Så litt bloggnytt.

Eg har fjerna statistikkmodulen og "populære innlegg"-modulen frå høgremenyen. Desse modulane skal i utgangspunktet visa bloggbesøk og gje lesarar ein peikepinn på kva innhald som rører på seg på bloggen. Eg har aldri stolt heilt på bloggstatistikken, - og no i det siste var det blitt heilt vilt, verre enn nokon gong før. Alt tyder på at datagrunnlaget bak statistikken er upresis og kunstig høgt. Det kan umuleg stemma at ein så lite profilert blogg som denne har hatt over 7000 visningar det siste døgnet eller at fleire gamle blogginnlegg frå 2013 har hatt fleire hundre visningar den siste veka. Eg har neppe hatt over ein million visningar totalt heller.

Eg spurde KI om dette, og "KI'en min", som sjølvsagt skriv på nynorsk, samanfattar det slik: "Blogger sin innebygde teljar er svært dårleg til å filtrere bort ikkje-menneskeleg trafikk. Kvar gong ein søkemotor indekserer sida di, eller automatiserte robotar (bots) skannar bloggen din, blir dette ofte talt som ordinære sidevisingar. Dette kan gjere at eldre innlegg brått gjer eit hopp i statistikken utan at nokon faktisk har lese dei."

Norsk krim 2026 del 2

 Fleire av våre mest kjende og røynde krimforfattarar har gitt ut bøker i år.

Aller kjæreste av Karin Fossum
Cappelen Damm 2026
184 sider
Lånt papirbok privat

Fossum er i ein klasse for seg. I ei fengslande, stemningsfull og intens forteljing får ho sagt mykje på få sider. 

Dette er ei god bok med mykje nerve og som til tider er ubehageleg å lesa. Boka handlar om det som er det mest dyrebare og kjæraste i eit menneske sitt liv. Schæferen Jon er den aller kjæraste for Bella, og når han forsvinn er det som om noko blir øydelagt inni henne, og hennar handlingar etter dette får uventa og dramatiske konsekvensar. 

I Aller kjæreste finst ikkje overforklaringar og unødvendige trivialitetar, kun det som er naudsynt for å skapa framdrift og spenning.
Bok nummer 6 i Eddie Feber-serien får terningkast 5.

Tvilen av Jørn Lier Horst og Jan-Erik Fjell
Bonnier norsk forlag 2026
444 sider
Lånt ebok Biblio

Andre bok i serien om Markus Heger stadfestar eit vellukka forfattarsamarbeid. Vel er Horst og Fjell dyktige kvar for seg (med hhv William Wisting-serien og Anton Brekke-serien), men endå betre i lag.

Hovudpersonen Heger driv ein true crime-podcast og har ein far som sit i fengsel. Når han tek opp saka til faren sin cellenabo i podcasten fører det til reaksjonar på ymse vis. Kan det ha skjedd eit justismord? Heger driv si eiga etterforsking parallelt med innspeling av stadig nye podcast-episodar. Det viser seg at saka er meir innfløkt enn det kan sjå ut til. 

Tvilen startar litt tregt, men er elles ei velskriven, gjennomarbeida og godt komponert bok.
Terningkast 5-.

Svarte hull av Sven Petter Næss
Aschehoug 2026
381 sider
Lånt ebok Biblio

Bok 7 i Harinder Singh-serien startar friskt, men har noko sein framdrift i midtpartiet. Både forfattaren - og politiet si etterforsking - stampar liksom utan å komma vidare, før det etter visse viderverdigheiter løyser seg. 

Harinder Singh deler også i denne boka hovudrolla med niesa Amandeep Kaur, ei kul og handlekraftig kvinne som opererer heilt i utkanten av det som er lovleg og akseptabelt. Mykje av handlinga utspelar seg i eit universitetsmiljø, noko som er uvant og interessant i krimsamanheng.
Terningkast 4+.

Satans segl av Tom Egeland
Bonnier norsk forlag 2026
509 sider
Lånt papirbok privat

Sjølv om eg likar Tom Egeland og sjølv om eg tykkjer Bjørn Beltø-serien er god og interessant, har eg ei kjensle av at eg har lese denne boka før. Med andre ord; Satans segl liknar (for) mykje på tidlegare bøker i serien. 

Dette er bok nummer 12 og det handlar nok ein gong om arkeologiske utgravingar, konspirasjonar, religiøse gåter og hemmelege prosjekt. Om Bjørn Beltø som på klossete, men sjarmerande vis prøver å finna ut av det. Og om at han for n'te gong forelskar seg i ei vakker og muligens farleg kvinne.

Ut frå tidlegare leseopplevingar og grunna høge forventningar får Satans segl "berre" Terningkast 4.

Les også: Norsk krim 2026 del 1.

Gjenhøyr med Van Veeteren

Forfattaren Håkan Nesser er ein favoritt, og krimseriane hans om Van Veeteren og Barbarotti er blant mine favorittseriar. Eg las Van Veeteren-serien fyrste gong i ukronologisk rekkefølge i 2011 og har i ettertid tenkt at det var feil å ikkje lesa bøkene i serien kronologisk. No på seinsommaren las eg dei på nytt, i rett rekkefølge og i eitt strekk. 

Kronologien er slik:

1. Det grovmaskede nettet (Det grovmaskige nätet 1993)
2. Borkmanns punkt (1994)
3. Tilbakekomsten (Återkomsten 1995)
4. Kvinnen med fødselsmerket (Kvinne med födelsemärke 1996)
5. Førstebetjenten og tausheten (Kommissarien och tystnaden 1997)
6. Münsters sak (Münsters fall 1998)
7. Carambole (1999)
8. Ewa Morenos sak (Ewa Morenos fall 2000)
9. Svalen, katten, rosen, døden (Svalan, katten, rosen, döden 2001)
10. Tilfellet G (Fallet G 2003)

          I tillegg: De venstrehendtes forening (både Van Veeteren og Barbarotti)

Årstala i parentes er året bøkene kom ut fyrste gong, på svensk. Eg nytta lydbokformatet, nokre på norsk og nokre på svensk. Lydbøkene har komme ut i tilfeldig rekkefølge på norsk, noko eg tykkjer er kritikkverdig. Bok 1 og 3 kom ut i 2003 og bok 5 og 10 i 2004. Vidare kom den 9. boka i 2006, bok 2, 7 og 8 i 2007, følgd av bok 4 i 2008. Fyrst i 2021 kom bok 6 ut i lydbokutgåve. Ifølge denne gamle artikkelen på NRK kom visst også papirutgåvene ut i hulter til bulter-rekkefølge. 

«Han våknet og kunne ikke huske hva han het.[...] Som å fødes, tenkte han. Jeg er ingen. Bare en eneste stor smerte». (Det grovmaskede nettet)

Bøkene har jamt over eit langsamt tempo, men er fengande og lette å lesa, som oftast med finurlege plott og overraskande løysingar. Spenninga ligg mest på det psykologiske planet, og berre unntaksvis finn ein reine actionscener i desse bøkene. Her handlar det meir om kvifor enn om kven som er forbrytar. Nesser (og Van Veeteren) vektlegg motiv, psykologi, moral og forhold mellom menneske. Det er alltid mange sider og ulike nyansar som kjem fram i alle sakene.

«Den siste dagen i Waldemar Leverkuhns liv kunne knapt ha begynt bedre.» (Münsters sak) 

Det har altså gått 15 år og mange bøker (meir enn 1500) sidan sist eg las bøkene om Van Veeteren - og mykje - det meste faktisk - er gløymt. Det eg hugsar er stemninga, det gode språket, det diffuse landskapet rundt den fiktive byen Maardam, samt sjølve Van Veeteren sin personlegdom. I tillegg drog eg kjensel på krimgåtene i Tilbakekomsten, Carambole og Tilfellet G.

«På vei til jobben tirsdag den 3. juni kjøpte privatdetektiv Maarten Verlangen seks øl og seks nye støvsugerposer.» (Tilfellet G)

Van Veeteren er noko for seg sjølv; ein sær, humørsjuk, eigenrådig og genial etterforskar. Han er sjølve Hovudpersonen med stor H, men ved gjenlesinga har eg oppdaga at kollegaene hans, særleg Münster, Moreno og Reinhardt, har viktige roller. Samstundes er det interessant å lesa om dynamikken og omgangstonen i etterforskargruppa. 

«Man mister liksom evnen til å se hvis man ikke har en viss type mørke inni seg.[...] Det trengs et empatisk innblikk også i de jævligste psyker. Ikke glem det, Münster.» (Tilfellet G)

Etterforskarane har sine særtrekk og kvalitetar, men felles for dei alle er at sterke inntrykk, høgt arbeidspress og vanskelege kriminalsaker går hardt inn på dei. Det set sitt preg på liva deira, både på jobb og privat. 

«Barn skal ikke forsvinne. Og fremfor alt ikke dø. Så lenge Vårherre ikke kan ordne den detaljen, nekter jeg å tro på ham.» (Førstebetjenten og tausheten)

Van Veeteren får nok av ondskap og vald undervegs i serien. Han vert utbrent og sluttar som etterforskar i bok 6 og får deretter ei meir tilbaketrekt konsulentrolle, men framleis er han den mest sentrale karakteren. Han er liksom navet, også i dei siste bøkene, sjølv om han ikkje deltek like mykje. 

«Jo mer du bruker hjernen desto større risiko er det for at den sporer av.» (Svalen, katten, rosen, døden)

Handlinga i bokserien er lagt til 1990-talet, til ei tid der fasttelefonar og fax var vanleg og der etterforskarar og andre folk klarte seg utan smarttelefonar og hadde begrensa tilgang til internett. Bøkene har likevel ikkje gått ut på dato i særleg grad. 

«Mennesket er et dyr, med en meget skitten sjel og en helvetes evne til å renvaske den.» (Ewa Morenos sak)

Bøkene i Van Veeteren-serien er velskrivne, perspektivrike og underhaldande, fylt med interessante karakterar, spennande historiar og mykje livsvisdom. 

«De levende må ta seg av hverandre, tenkte han. Det verste er å dø uten å ha levd.» (Carambole)

Nesser er stilsikker og språkleg elegant. Dagens kriminalromanar er kjenneteikna av raske scene- og perspektivskift og korte kapittel. Nesser brukar meir tid, kapitla er heller lange og lesaren får dermed óg tid til refleksjon og ettertanke. Han kan vera skarp og direkte - men også ettertenksam og melankolsk. Som oftast har handlinga ulike tidsplan og fleire forteljarstemmer. Nesser er pratsam og pludrande når det er naturleg og kjølig og sarkastisk når det trengst. Han brukar eit filosofisk og lågmælt språk som han krydrar med humor og ironi. 

«Inkarnasjonen av dårlig smak, tenkte Van Veeteren. Jo mer penger de har å tilfredsstille den med, desto jævligere blir det.» (Borkmanns punkt)

Favorittbok av dei ti? Det er vanskeleg å velja, for alle har sine kvalitetar. Men eg har plukka ut to. Den fyrste er Carambole, fordi handlinga er så gripande. Dei ulike karakterane sine reaksjonar, - sorg, sinne, desperasjon, maktesløyse, fortviling, redsel - vert skildra på ein utruleg sterk måte. Boka handlar om at eit vanleg lovlydig menneske blir mordar fordi vedkommande ikkje finn nokon annan veg ut av ein særs vanskeleg situasjon. Dette får fatale konsekvensar for dei involverte, også for Van Veeteren personleg. 

«Jo flere mennesker som bor i en by, desto mer plass er det til å være ensom.» (Carambole)

Den andre boka eg vil nemna spesielt er boka med den poetiske tittelen Svalen, katten, rosen, døden; ein elegant seriemordarkrim. Den engelske tittelen er The Strangler's Honeymoon, og antydar litt om kva boka handlar om. 

«Vi har gjort det vi har kunnet. At vi ikke har kommet noen vei skyldes at dette er for irrasjonellt. Årsakene og motivene stammer fra den samme perversjonen som gir ham signal om å drepe. Roten finnes bare der i det jævla kvelerhodet.» (Svalen, katten, rosen, døden)

Denne boka er thrilleraktig, er lengre enn dei føregåande, har eit tettare og meir kompleks plott, eit meir omfattande persongalleri og inneheld mange litterære referansar. Me møter dessutan ei overraskande ny og mild side ved Van Veeteren; som bestefar. 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Gjenlesing eller gjenlytting kan innebera ein viss risiko. Bøker som ein elska for mange år sidan kan gjerne oppfattast som platte, kjedelege eller enkle når ein les dei på nytt. Andre bøker kan gje ein like god eller betre leseoppleving ved gjenlesing. 

Når det gjeld denne bokserien har eg hatt stor glede av å lesa dei på nytt. Bøkene er knakande gode og skrivne av ein forfattar med ei heilt unik formidlingsevne og ein særeigen skrivestil. Kvar enkelt bok er avsluttande og kan lesast åleine, men eg rår heilt klart til at ein startar med fyrste bok.

Les meir: I 2013 laga eg ein kort presentasjon av Van Veeteren-serien. 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

«Döden är alltid närvarande i kriminalromanerna, och när Döden är närvarande, ställer vi de viktiga frågorna om livet» 

(Håkan Nesser)

Oppsummering august 26 og tertialstatistikk

Påbyrja i juli, fullført i august:
Arnt Olav Klippenberg - Relikvie (Orvar-Odd #3) - Norsk historisk (spennings)roman - Lånt lydbok Biblio 3-
Søren Sveistrup - Telle til en telle til to (Naia Thulin #2) - Dansk krim - Lånt ebok Biblio 5

Lese i august:
Håkan Nesser - Det grovmaskede nettet (Van Veeteren #1) - Svensk krim - [gjenlytting] 5-
Håkan Nesser - Borkmans punkt (Van Veeteren #2) - Svensk krim - [gjenlytting] 5
Håkan Nesser - Tilbakekomsten (Van Veeteren #3) - Svensk krim - Storytel/svensk [gjenlytting] 5
Håkan Nesser - Kvinnen med fødselsmerket (Van Veeteren #4) - Svensk krim - [gjenlytting] 5
Håkan Nesser - Førstebetjenten og tausheten (Van Veeteren #5) - Svensk krim - [gjenlytting] 5-
Håkan Nesser - Münsters sak (Van Veeteren #6) - Svensk krim - Storytel/svensk [gjenlytting] 5
Sven Petter Næss - I dødsonen (Harinder Singh #6) - Norsk krim - Lånt ebok Biblio 4
Håkan Nesser - Carambole (Van Veeteren #7) - Svensk krim - [gjenlytting] 5+
Håkan Nesser - Ewa Morenos sak (Van Veeteren #8) - Svensk krim - [gjenlytting] 5-
Håkan Nesser - Svalen katten rosen døden (Van Veeteren #9) - Svensk krim - Storytel/svensk [gjenlytting] 5+

Påbyrja i august, fullførast i september:
Håkan Nesser - Tilfellet G (Van Veeteren #10) - Svensk krim - [gjenlytting] 2004
Sven Petter Næss - Svarte hull (Harinder Singh #7) - Norsk krim - Lånt ebok Biblio

11 krim, 1 historisk roman
10 lyd, 2 ebøker
3 lånt, 2 abonnement, 8 "frå hylla" (lagra lånte lydfiler) 
2 norske, 9 svenske, 1 dansk
Nye forfattarar: Klippenberg

Eg har hatt ein lesemånad heilt utanom det vanlege. Eg les heller eldre gode bøker enn nye halvgode, og etter at eg las Det finmaskede nettet tidlegare i år fekk eg lyst til å lesa Van Veeteren-serien på nytt. No er eg i ferd med å fullføra serien. Å lesa alle bøkene i eitt strekk har vore veldig veldig fint. Samla sett får bokserien terningkast 6. Omtale kjem.

I tillegg har eg lese to av fjorårets krimbøker. Telle til en telle til to er knall og I dødsonen, den sjette i Harinder Singh-serien, er grei. Relikvie, som skal vera ein historisk spenningsroman, er svak og kan ikkje anbefalast. Boka minner om (det eg forbind med) ein ukebladroman; lite truverdig og pinleg klissete.

Statistikk etter 2. tertial

• 73 bøker, fordelt slik på sjanger:
  - 53 krim- og spenningsromanar
  - 4 andre romanar
  - 16 sakprosa
• 44 lydbøker, 20 ebøker, 9 papirbøker
• 43 lånt, 29 Storytel-abonnement, 1 fått
• 26 norske, 25 svenske, 9 britiske, 6 amerikanske, 2 danske, 2 franske, 1 islandsk, 1 finsk, 1 australsk
• Terningkast: 34 5'arar, 32 4'arar og 7 3'arar

Oppsummering juli 26

Påbyrja i juni, fullført i juli:
David Baldacci - Lang vei mot dag (Atlee Pine #1) - Amerikansk krim - Lyd Storytel - 4
Belinda Bauer - Exit - Britisk krim - Lånt ebok Biblio - 4+

Lese i juli:
Myriam Bjerkeli - Grønnøyd monster (Håkon Haakonsen #5) - Norsk krim - Lyd Storytel - 3
Alexandra-Therese Keining - Kannibalen (Monster #1) - Svensk krim - Lånt lydbok Biblio - 4
Tom Egeland - Satans segl (Bjørn Beltø #12) - Norsk krim - Lånt papirbok privat - 4+
Håkan Östlundh - Skrekkens øy (Fredrik Boman #1) - Svensk krim - Lyd Storytel - 4
Håkan Östlundh - Dykkeren (Fredrik Boman #2) - Svensk krim - Lyd Storytel - 4+
Jan-Erik Fjell og Jørn Lier Horst - Tvilen (Markus Heger #2) - Norsk krim - Lånt ebok Biblio - 5-

Påbyrja i juli, fullførast i august:
Arnt Olav Klippenberg - Relikvie (Orvar-Odd #3) - Norsk historisk (spennings)roman - Lånt lydbok Biblio
Søren Sveistrup - Telle til en telle til to (Naia Thulin #2) - Dansk krim - Lånt ebok Biblio

8 krim
5 lyd, 2 ebøker, 1 papir
4 lånt, 4 abonnement
3 norske, 3 svenske, 1 britisk, 1 amerikansk
Nye forfattarar: Bjerkeli, Keining, Östlundh

På tide med ein månadsrapport midt i sommarferien. Som vanleg mykje krim. Berre krim faktisk, men høgst ulike bøker både når det gjeld tematikk, omfang, skrivestil og kvalitet. 

Den som fall best i smak i juli var faktisk Tvilen, bok to i Fjell og Lier Horst sitt samarbeidsprosjekt der podcast-verten Markus Heger har hovudrolla. Eg skriv "faktisk" fordi eg ofte tykkjer at Lier Horst er "for flink" og at Fjell gjerne dreg historiane sine for langt. Men saman har dei her skapt ei spennande krimforteljing med ein fascinerande hovudperson. Eg vil gjerne ha meir av dette forfattarsamarbeidet og meir Markus Heger!

Tom Egelands Bjørn Beltø er ein "gammal kjenning" som eg har følgt i mange år. Eg likar hovudpersonen og serien godt, og den nyaste Satans segl er sjølvsagt ei interessant og velskriven bok - men likevel ikkje blant dei beste i serien. 

Myriam Bjerkeli sin krimhelt Håkon Haakonson fall ikkje i smak hos meg, han er for tam og tafatt. Men må legga til at eg starta rett på bok nummer 5, og at det difor er muleg at eg hadde meint noko anna om eg hadde lese serien kronologisk. Grønnøyd monster har elles eit godt plott og eit aktuelt og alvorleg tema, men boka er lite spennande og prega av overforklaringar og gjentakingar. Eg tvilar på om eg kjem til å lesa fleire i denne serien. 

Når det gjeld Håkan Östlundh sin krimhelt Fredrik Boman vart eg heller ikkje overbegeistra, men eg såg potensialet då eg lytta til den fyrste boka. Bok 2 Dykkeren er betre enn bok 1 Skrekkens øy, så dette er ein serie eg skal lesa meir av. Med Ivar Nergaard som opplesar vart dessutan leseopplevinga skrudd opp eit hakk.
Kannibalen er starten på ein annan serie med potensiale. Boka er ikkje fullt så makaber som tittelen kan tyda på. Nergaard er opplesar også her.

David Baldacci er ein produktiv og suksessrik forfattar som har skrive fleire krimseriar. Lang vei mot dag er den fyrste om FBI-agent Atlee Pine, ein skikkeleg kul protagonist. 
Belinda Bauer overraskar i Exit med mørk humor og med handling som består av mange forviklingar. Bra bok, men eg likar nok betre den mørke sida av forfattarskapet hennar. 

Dikt og slikt: Brasil - Norge

Det er fotball-VM. Noreg er i skrivande stund klare for kvartfinalen der dei skal møta England. I åttandedelsfinalen slo dei sjølvaste Brasil. Igjen. Slik dei gjorde den 23. juni 1998.
Den kvelden vart det ikkje tent mange jonsokbål. Folk flest sat og såg på TV. Såg på Flo og Rekdal, Myggen og Grodås. På det som i ettertid vart kalla "mirakelet i Marseille".
Søndag den 5. juli 2026 såg 2 millionar nordmenn på TV. På Haaland og Nyland, Ødegaard og Nusa. Eit nytt og faktisk endå større mirakel.

Lars Saabye Christensen skreiv eit dikt etter sigeren i 1998. 28 år seinare har han skrive oppfølgjaren.
Nedanfor kan du lesa begge dikta. 

Brasil - Norge

Hvis Norge er våt sement
er Brasil en syngende elv
hvis Norge er lårhøner
er Brasil flytende muskler

hvis Norge er en gjedde
på grunna i indre Østfold
er Brasil en vakende piraja
under den finmaskete himmelen over Rio
hvis Norge er granlegger i den dypeste snø
er Brasil palmekroner i silende sol

og så skjer det likevel:

den norske skogen reiser seg
og sprenger tregrensene
den stiger langs sine stammer
rister sine røtter løs
og legger et helt kontinent
i kram skygge
nå er det nordlys i Sør-Amerika
og det snør på Copacabana
i Stryn gror palmene inn i månen
og det regner kaffe resten av natta

og karnevalet går med pæler

- Frå diktsamlinga ”Pasninger” (1998)

Brasil - Norge II

Vi er bedre vant nå
Vi er i ferd med å bli bortskjemte
Farligere kan man ikke leve:
Optimistiske i gjerningsøyeblikket

Likevel, denne lykken er fullstendig:
Nylands vingespenn
Nusas tusenbein
Bergs krumme humleløp
Postmann Ødegaards hurtige kjærlighetsbrev
som tolkes på stående fot
av Haaland som smiler dobbelt når det plutselige mirakelet
som ligner en selvfølgelighet er et faktum: to null

For ikke å glemme laget som alt dette
er umulig uten, laget som gjør det mulig
aldri å tape for Brasil, heller ikke denne gangen

Derfor er det min plikt som gledesdreper
å helle kaldt vann i blodet på de kjepphøye:

Det skal straffe seg
Det skal komme uår
En dag skal vi også bite i gresset
og kjenne den gamle, bitre smaken av nederlag
mens de dyrekjøpte draktene falmer
i den siste solnedgangen langt bak mål

Da er det bare én ting til å si:
Snu gjerne verden på hodet, men gjør det med måte
Alle som ror må lære
å skåte

- Kronikk i NRK Ytring 6. juli 2026

Oppsummering juni 26

Påbyrja i mai, fullført i juni:
Tina Frennstedt - Det siste bildet (Cold Case #4) - Svensk krim - Lånt lydbok Biblio
Christoffer Carlsson - Brenn meg en sol (Hallandsviten #2) - Svensk krim - Lånt ebok Biblio

Lese i juni:
Bjørn-Henning Ødegaard og Fredrik Sjaastad Næss - Verdens verste kvinner - Humor/biografiar/truecrime - Lyd Storytel
Belinda Bauer - Det umulige - Britisk roman/krim - Lyd Storytel
Caroline Darian - Jeg kaller deg ikke lenger pappa - Fransk dokumentar/biografi - Lyd Storytel
Cat Jarman - Kongenes knokler - Historisk dokumentar - Lyd Storytel
Agnes Matre - Fartsblind (Bengt Alvsaker #6) - Norsk krim - Lånt ebok Biblio
Susanna Alakoski - Barnebarnet (Bomullskvartetten #3) - Finsk-svensk roman - Lånt lydbok Biblio
Yrsa Sigurðardóttir - Så sort som en brann (Svart is-kvartetten #3) - Islandsk krim - Lånt papirbok privat
Tor-Håkon Gabriel Håvardsen - Post mortem - Norsk dokumentar - Lånt lydbok Biblio
Halvor Folgerø - Vestlandsvegar - Norsk dokumentar - Lyd Storytel

Påbyrja i juni, fullførast i juli:
David Baldacci - Lang vei mot dag (Atlee Pine #1) - Amerikansk krim - Lyd Storytel
Belinda Bauer - Exit - Britisk krim - Lånt ebok Biblio

8 lyd, 2 ebøker, 1 papir
6 lånt, 5 abonnement

5 krimromanar, 1 annan roman, 5 dokumentarar
5 norske, 2 svenske, 1 finsk-svensk, 1 islandsk, 1 britisk, 1 fransk
Nye forfattarar: Darian, Jarman

Juni vart ein særdeles bra lesemånad, om eg så må sei det sjølv. Takka vere lydbøker får eg lese mykje utan at eg treng å sitja i ro. Det passar meg bra, særleg på denne tida av året. Overraskande, og utan at det var planlagt, kan ein sjå at eg har lese fleire bøker av kvinnelege forfattarar (7) enn mannlege (4). Det er mot normalt, og kan hende blir det heilt annleis neste månad.

I dette oppsummeringsinnlegget vil eg nytta høve til å framsnakka lytting til biografiar, dokumentarar og anna sakprosa. Slike bøker egnar seg som regel fint i lydbokformatet. I juni har eg lytta til følgjande i denne sjangeren:

Verdens verste kvinner er ei bok som bygger på den underhaldande podcasten 'Verdens verste' (smakebit her). Ikkje så stor litteratur kanskje, men anbefalast om du har sans for true crime, bizzare crime og morbid humor. Ødegaard og Sjåstad Næss står også bak den minst like underhaldande podcasten 'Konspirasjonspodden'.

Jeg kaller deg ikke lenger pappa er skriven av dotter til den franske valdtektsmannen Dominique Pelicot. Ei rystande skildring om maktmisbruk og overgrep. Mora, Gisele Pelicot, var nyleg på Noregs-besøk for å snakka om si eiga bok. 

Kongenes knokler er skriven av den norske arkeologen og forfattaren Cat Jarman. Bra lesestoff om ein har interesse for historie, vikingtid og arkeologi. Ein del av innhaldet overlappar ei bok eg las i mai, Historiens glør.
(Funfact: Forfattaren gifta seg nyleg med den 9. jarlen av Spencer, bror til prinsesse Diana. Så no er ho tante til den framtidige kongen av England) 

Og når ein snakkar om knoklar: Det vert det også fortalt litt om i Post mortem. Forfattaren og begravelsesagenten Tor-Håkon Gabriel Håvardsen skildrar makabre detaljar i samband med likhenting og obduksjonar - og samstundes er det tydeleg at han viser respekt for dei døde og omsorg for dei etterlatte. Det er dyktig gjort. 

Håvardsen har blitt kalla "Dødens influencer" og har til dømes 30000 følgarar på Instagram. Så me er mange som set oppriktig pris på fagunnskapen og den lune humoren hans og at han er så open om alt som har med døden å gjera. Anbefalar også En seksti under av same forfattar.

Vestlandsvegar bør lesast av representantar for vegstyresmakter og politikarar med ansvar for vegbudsjett og vegsikringstiltak. Boka handlar om kjende og ukjende vegstrekningar, om smale og svingete vegar, om ingeniørkunst, kulturlandskap og vegbygging, om ulukker og nestenulukker. Forfattar Halvor Folgerø tek lesaren/lyttaren med til mellom anna Måbødalen, Tokagjelet, Bergsdalsvegen, Kjøsnesfjorden og Fatlaberget, samt Råaberget i mi eiga heimbygd - til ei hending som fann stad då eg var ein jentunge.

Når ein les om livet, ferdsla og dramatikken langs desse vegane er eg uendeleg takksam for at me no har så mange tunnelar på Vestlandet.
Å mista utsikt er betre enn å mista livet.
Tema i boka er stadig aktuelt: Seinast i går rasa ein diger stein ned på fv55, heldigvis (og tilfeldigvis) utan å treffa verken folk eller bilar. 

Norsk krim 2026

Eg omtalar som regel årets norske krimbøker i samleinnlegg. I desse korte omtalane/vurderingane prøver eg å formidla det som (for meg) er mest vesentleg. Så langt i år har eg lese desse tre:

Alt skal bli støv av Jørgen Brekke
Gyldendal 2026
300 sider
Lånt ebok BookBites

Den 9. boka i Singsaker-serien startar slik at lesaren skal bli engasjert alt frå byrjinga av forteljinga. Etter ein urovekkande prolog held det fram med eit møte med eit offer for ei kommande brutal valdshending. "Tilfeldigvis" går dette føre seg ikkje så langt frå der Odd Singsaker oppheld seg, og lesaren er dermed umiddelbart midt inne i handlinga. 

Alt tyder på at det er ei sak av typen "familietragedie", der far har drepe familien sin og deretter teke sitt eige liv. Singsaker - som no er blitt pensjonist - tvilar på at det er så enkelt, og gjer si eiga gransking. Han har dessutan førstehandskunnskap på korleis politiet ser på saka i og med at kona hans Felicia er ein av etterforskarane. 

Eg likar karakteren Odd Singsaker og har etter kvart blitt godt kjend med han. Han er sympatisk, empatisk og har ein sterk rettferdigheitssans. I denne forteljinga skal denne sansen føra til både bisarre og farlege situasjonar.

Alt skal bli støv er bra, men ikkje den beste boka i serien, - eg har konkludert med eit terningkast 4+.

Fartsblind av Agnes Matre
Gyldendal 2026
311 sider
Lånt ebok Biblio

Sjette avsnitt i Bengt Alvsaker-serien, og etter å ha lese alle dei tidlegare bøkene er eg vel kjent med både serie, hovudpersonar og skrivestil. 

Matre er dyktig når det gjeld plott, oppbygging, aktualitet og at alt skal vera så realistisk som muleg. Både teknisk og taktisk etterforsking vert skildra utførleg og detaljert. Greitt nok, men det går til ein viss grad ut over framdrift og spenning. 

I utgangspunktet er dette såkalla bygdekrim, men som handlinga i boka viser kan organisert kriminalitet spre seg til små stader. Vidare handlar det om manglande bemanning og manglande kommunikasjon mellom ulike instansar. Det kan føra til at sårbare og einsame ungdommar lett kan bli rekrutterte inn i kriminelle miljø. 

Fartsblind er ein lettlest kriminalroman med relevant og aktuell tematikk. Terningkast 4.

Rovfugl av Jarle Sten Olsen
Kagge 2026
327 sider
Lånt papirbok biblioteket

Ny serie og ny forfattar for meg dette, og i slike tilfelle er eg alltid skeptisk-spent. Men dette lovar bra. Plottet er godt samanskrudd og spørsmåla om kven, kvifor og korleis driv handlinga framover. 

Handlinga er lagt til Telemark, og hovudperson er etterforskar Kim Utler. Han er tilstades på ein politisk debatt der ein gjerningsperson fyrer av eit skot mot statsministeren. Men vedkommande "bommar" på det som truleg er målet, og ein politimann vert drepen. 

Ein annan handlingstråd består av dagboksnotatar skriven av ein person som befann seg i Kosovo i 1999. Korleis desse sakene heng saman er lenge uklart, men får ei logisk oppklaring etter kvart.

Rovfugl er ei bra bok, sjølv om denne Kim Utler irriterer meg. Han er for usikker og for tam etter min smak. 
Terningkast 4-.

Dikt og slikt: Svantes lykkelige dag av Benny Andersen

Livet, lykka og gleden er ikkje det verste ein har! Svantes lykkelige dag er eit dikt om kvardagslykke og dei nære ting, og for meg (som pleier å høyra på Reiseradioen om sommaren) ville sangen komme høgt om eg skulle ha laga ei liste over Tidenes sommarlåt.

Teksten vart skriven av forfattaren, poeten, komponisten og pianisten Benny Andersen (1929-2018). Den danske visesangaren Povl Dissing (1938-2022) si særeigne stemme og orda "om lidt er kaffen klar" har gjort sangen/diktet kjent og kjært. 

Svantes lykkelige dag

Se, hvilken morgenstund,
solen er rød og rund,
Nina er gået i bad,
og jeg spiser ostemad.
Livet er ikke det værste man har,
og om lidt er kaffen klar.

Blomsterne blomstrer op,
der går en edderkop,
fuglene flyver i flok,
når de er mange nok.
Lykken er ikke det værste man har,
og om lidt er kaffen klar.

Græsset er grønt og vådt,
og bierne de har det godt,
lungerne frådser i luft,
ah, hvilken snerleduft.
Glæden er ikke det værste man har,
og om lidt er kaffen klar.

Sang under brusebad,
hun må vist være glad,
himlen er temmelig blå,
det kan jeg godt forstå.
Lykken er ikke det værste man har,
og om lidt er kaffen klar

Nu kommer Nina ud,
nøgen og fugtig hud,
kysser mig kærligt og går
ind for at red’ sit hår.
Livet er ikke det værste man har,
og om lidt er kaffen klar.

Frå romanen/sangboka Svantes viser: En sanghistorie (1972)

Bokomtale: Det umulige av Belinda Bauer

Cappelen Damm 2025
Speletid 9:00
Lyd Storytel

Det umulige må vera ein av dei mest spesielle krimbøkene eg har lese. Egentleg er det ikkje krim heller, meir ein roman med enkelte krimelement. I denne boka finn ein svært lite av det som vanlegvis kjenneteiknar krimsjangeren. Så etter endt lesing har eg tenkt gjennom kva som gjorde at eg - trass i desse "manglane" - likte boka ganske godt. Nedanfor skal eg prøva å gjera greie for det. 

Innleiingsvis var eg litt forundra/forvirra og ein smule irritert på alle detaljane og det rolege tempoet. Men sidan eg veit at Belinda Bauer er ein dyktig forfattar som veit korleis ho skal bygga opp ei god historie - vart det til at eg heldt fram med lesinga. Etter kvart vart historia interessant og spennande - og i tillegg; både morosam og gripande.

Den ytre handlinga er ganske sær, men det viser seg at det byggjer på verkelege hendingar. Bauer har bygd forteljinga si rundt faunakriminalitet, nærare bestemt om illegal egghandel, samt om eggsamling og eit heilt spesielt egg. Ikkje visste eg at det fantest noko som heiter oologi (læra om fugleegg og hekkebiologi) eller at det finst nettverk for folk som driv med reirplyndring og innsamling av sjeldne egg! Men som alltid; eg googlar ofte når eg les, og i dette tilfellet vart det ein del googling undervegs - og mykje googling i etterkant. Så eg kan til dømes nemna at så seint som i mars i år vart ein mann her i landet dømt til fengselsstraff for fuglekriminalitet. Heilt utruleg, og dessutan forkasteleg så klart. Kunne han ikkje heller ha samla på frimerker? 

Men tilbake til Det umulige. Handlinga i boka går føre seg på to tidsplan, 1920-talet og 2020-talet. Dei to mest sentrale forteljarstemmene er eggsamlarjenta Celie i fortid og autisten Patrick i notid. Og det er framfor alt desse karakterane som fengar i denne historia. 

Me befinn oss i det engelske grevskapet Yorkshire, der uendelege mengder med sjøfugl hekkar i dei stupbratte klippene. Modige ungdommar let seg fira ned i tau for å samla sjeldne egg for å selja dei til samlarar. Ein av klatrarane er Celie, eit bleikt og forsømt barn, og så lita og tynn at ho klarar å få tak i eit uhyre sjeldent eksemplar av eit lomvi-egg. Familien til Celie er fattig, og sjølv om ho får skammeleg lite betalt for jobben, er desse pengane med på å endra liva deira. 

I notid - omlag 100 år etter - møter me Patrick og naboen og bestevenen hans, Snodige Nick. Begge dei to unge mennene bur saman med mødrene sine og brukar mesteparten av fritida si på dataspel. Så blir Nick og mora utsette for eit ganske brutalt ran. Det einaste som blir stole er ei fin øskje som inneheld eit gammalt egg. Dette hadde Nick lagt ut på Ebay ein kort periode, men han fjerna det då han fann ut at handel av fugleegg ikkje lenger er lovleg. Med eitt er Patrick og Nick i gang med ei høgst alternativ etterforsking, på jakt etter folk som ikkje skyr nokon midlar for å få tak i sjeldne samlarobjekt. Dette byr på visse utfordringar, då Patrick er "på spekteret" og ikkje fungerer så bra sosialt. Han bryr seg til dømes ikkje om å kommentera slikt som for han er heilt openbart: 

[Nick:] "Kompis! Du er et geni! Patrick trakk på skuldrene. Han svarte ikke på meningsløse påstander. " ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎ ‎

Forfattaren skildrar venskapet mellom Patrick og Nick på ein fin måte. Patrick er truverdig og blir ikkje gjort narr av, men dei pussige situasjonane som oppstår mjukar opp denne forteljinga. Også forholdet mellom Celie og den einaste som bryr seg om henne, "idioten" Robert, er skildra med hjertevarme.

Vekslinga mellom dei to tidsplana/forteljingane er oversiktleg og naturleg. Men oppbygginga og samankoblinga skjer på ein så langsam måte at det kan oppfattast som kjedeleg og tregt. 

Eg vil ikkje hevda at det er "feil" å kalla Det umulige for ein krim- eller spenningsroman, men det er ei uvanleg krimhistorie med eit originalt plott.

Eg kan anbefala lydboka, Jannike Kruse les med innleving, god diksjon og i eit passande tempo.