25. januar 2022

Vinterlesing: Nordisk krim

I desse mørke vintermånadene høver det bra med krimlesing. Det slår meg ofte kor mangfaldig krimsjangeren er, med tanke på kvalitet, innhald og skrivestil. Nedanfor kjem nokre eksempel på dette mangfaldet. 

Fyrst: Norsk krim, og ein veteran innan sjangeren.

Djevelen i detaljene av Chris Tvedt
Gyldendal 2021
370 sider
Lånt ebok BookBites

OK advokatkrim, og eit gjensyn med både forsvarsadvokat Brenne og etterforskar Matre, dei to figurane denne forfattaren har skapt. Dette er såleis bok 9 i Mikael Brenne-serien og bok 4 i Edvard Matre-serien.

Sjølve plottet er passe finurleg med enkelte overraskande vendingar. Etter ein litt treg og omstendeleg fyrste halvdel av boka tek det meir av i andre del, med fleire dramatiske scener. Handlinga vert oppfatta som både aktuell og truverdig, men likevel er det noko tamt og tregt over det heile.  
Terningkast 4-.


Så nokre svenske innslag.

Polarsirkelen av Liza Marklund
Cappelen Damm 2021
319 sider
Lånt papirbok privat

Lovande fyrste bok i ny serie (eller trilogi) frå dama bak den kjende Annika Bengtzon-serien. Handlinga er lagt til Nord-Sverige, eit landskap me kjenner frå diverse andre krimseriar. Handlinga vekslar fint mellom fortid (1980) og notid (2019). Eit likfunn i notid vert knytt til ei forsvinningssak i fortid og dermed nye møte mellom folk som ikkje har sett kvarandre på lang tid. 

Boka byr på gjenkjennande tidsbilete og presise karakteristikkar. Ikkje alt er like truverdig eller sannsynleg, men eg tykkjer likevel at plottet heng saman. Marklund skriv godt, og det er tydeleg at ho med denne boka er på "heimebane". 
Terningkast 4+.


Siste spiker av Stefan Ahnhem
Aschehoug 2021
Speletid 12:30
Lånt lydbok BookBites

Eg fekk eit dårleg fyrsteinntrykk av Fabian Risk-serien, men endra raskt meining og fekk etter kvart verkeleg sans for denne serien. Her får ein grøss og gru, motbydelege drap, utspekulerte gjerningspersonar og spenning frå fyrste til siste side. 

Ahnhem held fram med å utsetja dei stakkars karakterane sine for utfordringar, påkjenningar, sorger og bekymringar. Av og til vert det så voldsomt at det nærmar seg det parodiske. Men - eg likar skrivestilen hans og likar at han "leikar seg"; med alle krumspringa sine utfordrar han både lesaren og sjangeren. Boka er ganske rå og brutal, men har også høg underhaldningsfaktor. Her blir ein nesten andpusten av spenning og skvett til av dei uventa vendingane. Og antagonisten - han er ein av dei mest ufordragelege eg nokon gong har støtt på.

Om du har høve til strekklesing vil eg anbefala lydboka. Ivar Nergaard les på sedvanleg stødig og engasjerande vis. 
Terningkast 5.


Singöspionen av Anders Gustafson og Johan Kant
Lind & co. 2021
Speletid 13:16
Lydbok Storytel

Så over til noko heilt anna; skjærgårdskrim - og ei middelmådig leseoppleving. Begge forfattarane er nye for meg, og eg vil påstå at boka deira er ei krimbok for nybyrjarar; enkel og lettlest som ho er. Her finst enkelte actionscener, men mest av alt er det klisjéar, trivialitetar og overforklaringar. Ofte er det meir turistreklame enn krim, slik som i Sandhamn-serien

Eg må likevel innrømma at eg til ein viss grad vart sjarmert av hovudpersonen Solbritt og måten ho opptrer på. Elles er det ikkje så mykje å skryta av, og ikkje vart boka avslutta skikkeleg heller. Det er lagt opp til at ein "må" halda fram med lesinga i neste bok, men eg giddar faktisk ikkje meir. Opplesaren av lydboka er heller ikkje spesielt bra. Terningkast 3-.


Til slutt ein islandsk veteran:

Den tause moren av 
Arnaldur Indriðason
Cappelen Damm 2021
Speletid 9:15
Lånt lydbok BookBites

Bok nummer 3 i Konrad-serien. Eg har ikkje lest dei to fyrste, men har tidlegare lest fleire bøker av denne forfattaren. Arnaldur er som alltid god på melankolsk stemning og karakteroppbygging. Når det gjeld tempo og engasjement kan det av og til bli litt langtekkeleg og uspennande. 
I denne boka handlar det om to gamle saker og ei ny sak - og steg for steg får me vita korleis desse sakene heng saman. Konrad er ein samansett person og ein sympatisk protagonist. Like grublande som Erlendur (frå Arnaldur sin mest kjente serie), men ikkje så depressiv.
Den tause moren er ei roleg, velskriven og trist bok til terningkast 4+.

15. januar 2022

Bokomtale: Etter åndemaneren av Kim Leine

Cappelen Damm 2021
844 sider
Lånt papirbok privat + lånt ebok BookBites

Eg byrja leseåret 2022 med ein skikkeleg murstein - og for ei leseoppleving! Avslutninga på Kim Leine sin grønlandstrilogi vart like storarta som forventa. 
Dei som kjenner meg og lesesmaken min veit at eg les mykje krim og trivst med det. Men dei bøkene som gir meg mest er svære historiske romanar fylt med interessante karakterar og dramatisk handling. Slik som denne boka.

Det er ein trilogi dette, men den er ukronologisk og bøkene heng berre lauseleg saman. Ein treng altså ikkje å lesa Profetene i Evighetsfjorden og Rød mann/sort mann før denne.
Etter åndemaneren er ikkje (fullt) så stinkande rå og brutal som dei to nemnde bøkene. Ho kan dermed framstå som litt "tam", men det er sanneleg rikeleg med ubehagelege scener også i denne boka. Ho har dessutan andre kvalitetar; levande skildringar, fargerike personar, truverdig handling og mørk humor.

Handlinga er lagt til Grønland og Danmark på 1880-talet. Danskar busette på Grønland såg nok framleis på seg sjølve som "siviliserte" og på grønlendarane som "ville hedningar" på den tida, men enkelte fekk etter kvart ei noko anna haldning til urbefolkninga. Mykje hadde endra seg sidan Egede starta misjoneringa si på 1720-talet. 
Slutten av det 19. hundreåret var óg tida for dei store polarekspedisjonane, og i denne boka får me lesa mykje om ein heilt spesiell ekspedisjon som fann stad på Grønland i 1883-85; Gustav Holm sin konebåt-ekspedisjon. Målet med forskingsreisa var å finna ut meir om natur, geografi, kultur og levemåte, på den til då uutforska austkysten av øya. Det vart ein vellukka ekspedisjon; faktisk kom fleire tilbake enn det reiste ut. Ekspedisjonen vart godt dokumentert for ettertida, både av ekspedisjonsleiaren sjølv og av "blandingen" Hanseeraq; han som leia grønlendarane (flest kvinner) som deltok. Denne dokumentasjonen er utgangspunkt for ein av handlingstrådane i Etter åndemaneren.

Dei mange "blandingane" rundt om på koloniane på Grønland var ei følgje av at mange barn vart fødde utanfor ekteskap (av grønlandsk mor og dansk far, aldri omvendt - og faktisk registrerte som "blanding" i folketeljingane) og desse folka vart gjerne sett ned på av begge partar. Ein av dei er altså Hanseeraq - ein verkeleg historisk person som er ein av forteljarstemmene i boka. Trass i at han (også) har eit dansk namn ser han på seg sjølv som rein grønlendar og nektar t.d. å snakka dansk sjølv om han faktisk kan språket.

Usikre farskap og uklare søskenforhold er eit gjennomgåande tema i boka. To andre forteljarstemmer tilhøyrer Jens - Hanseeraq sin nevø - og Sara - Hanseeraq si dotter. Begge desse er fiktive, og for begge sin del handlar det mykje om å finna sin eigen identitet og dei kampane dei må ta i samband med det. Jens dreg til København for å finna far sin. Saman med to andre har faren nemleg funne gull på Grønland, og det er muleg at gullet er oppbevart i København. Med sin  blandingsbakgrunn finn ikkje Jens seg til rette i Danmark. Ikkje finn han noko gull og ikkje finn han far sin heller. Han får heller ikkje ordentlege vener, men den einsame unge mannen vert dregen inn i det dekadente homsemiljøet rundt diktaren Herman Bang. Dette skal føra til både vanskelege forhold og dramatiske hendingar - og det skal gå lang tid før han får venda tilbake til Grønland. 

Forfattaren dreg også ein tråd framover nesten mot "vår eiga tid", i alle fall til året 1953 då Grønland fekk status som amt og dermed vart ein likeverdig del av den danske nasjonen. Åndemanaren Aappaluttoq, som me også "traff" i forrige bok er "med", men tek ikkje altfor mykje plass. Den mystiske gullbehaldninga er elles det som knyter handlingstrådane saman.

Det var kort oppsummert og noko overfladisk om litt av handlinga i den siste delen av Grønlandstrilogien. Etter åndemaneren er jo veldig omfattande med sine 844 sider, og lesinga tek si tid. Det er ei "bredt anlagt" forteljing om store kulturmotsetnader og voldsomme naturkrefter. Det handlar om galskap og ondskap, overgrep og incest, og om skam, skuld og anger. Likevel er boka ganske lettlest - og veldig interessant.
Boka kryp liksom under huda på deg, ho gjer deg opprørt og sjokkert, men er samstundes underhaldande og spennande. Det er ei bok som spelar på mange ulike kjensler - og sjølv måtte eg ta enkelte pausar undervegs. 

Kim Leine er norsk og busett i Danmark. Han skriv på dansk, overset/gjendiktar til norsk og utgir bøkene parallellt. På den måten skjønnar me at bøkene hans er uvanleg grundig gjennomarbeida. I tillegg må han ha hatt ein svær jobb med bakgrunnstoff og research. Grønlandstrilogien er på alle måtar eit stort verk og ein gedigen litterær prestasjon. 

Eg er ufatteleg "gjerrig" med 6'arane mine. I fjor ga eg kun èi bok dette terningkastet.
Men eg har gitt alle bøkene i denne trilogien terningkast 6.
Det seier sitt!
Anbefalast på det sterkaste!

Eg lånte og las papirboka i starten, men undervegs og tilfeldigvis vart eboka ledig i BookBites, så eg fekk fullført boka på iPad'en. Det var bra - ei papirbok i denne storleiken er veldig upraktisk.

2. januar 2022

Oppsummering desember 21

Påbyrja i november, fullført i desember:
Aslak Nore - Havets kirkegård - Norsk krim - Lånt ebok BookBites
Nils Johan Stoa - Kjødets lyst - Norsk historisk/dokumentar - Lyd Storytel

Lest i desember:
Jørgen Jæger - Dommen - Norsk krim - Lånt papirbok privat
Stefan Ahnhem - Siste spiker - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites
C.J. Tudor - De andre - Britisk krim - Lånt papirbok biblioteket
David Baldacci - Hjem til jul - Amerikansk roman - Lyd Storytel
Liza Marklund - Polarsirkelen - Svensk krim - Lånt papirbok privat
Val McDermid - Mord til jul - Britisk, krimnoveller - Lånt lydbok BookBites
Bergsveinn Birgisson - Mannen fra middelalderen - Islandsk, dokumentar/biografi - Papirbok fått i julegåve
Anne B. Ragde og Unni Lindell - Juleglede - Julehefte/ div. tekstar - Lånt privat

Påbyrja i desember, fullførast i januar:
Kim Leine - Etter åndemaneren - Dansk/norsk historisk roman - Lånt papirbok privat


4 lyd, 5 papir, 1 ebok
6 lånt, 3 abonnement, 1 fått
5 krim, 1 krimnovellesamling, 1 juleroman, 1 julehefte, 1 dokumentar, 1 biografi/dokumentar
4 norske, 2 svenske, 2 britiske, 1 amerikansk, 1 islandsk
6 menn, 5 kvinner
"Nye" forfattarar: Stoa, (Birgisson)

Det vart 10 leste bøker i desember. Det er eg nøgd med, men eg var ikkje like heldig med tanke på "utbyttet" denne gongen. Det unormalt høge snittet i november (4,5) vart følgd av eit snitt på 3,9 i årets siste månad. Men for all del - dei tre terningkast 5-bøkene er veldig gode. 

Særleg positivt overraska vart eg av Mannen fra middelalderen. Boka er ein biografi om Tormod Torfæus og ein dokumentar om tidlegare tiders historiegransking og -samling. Eg fekk boka til jul og var i utgangspunktet litt skeptisk, sidan eg har "prøvd meg" på forfattaren tidlegare utan hell. ('Svar på brev frå Helga' som eg avbraut etter nokre titals sider) 

Dokumentaren Kjødets lyst (true crime frå gamle dagar) er også interessant lesing. 

Eg veit ikkje heilt kva eg skal sei om David Baldacci sin juleroman. Eg forventa meg noko action/thriller-aktig frå denne forfattaren, men det eg fekk var ei klissete historie, som juleromanar gjerne er. Eller kanskje boka er ein parodi på slike bøker, og som eg ikkje forsto?

Val McDermid beherskar (også) novelleformatet, og eg har stort sett kosa meg med Mord til jul. Nokre rare avslutningar på enkelte av novellene trekker likevel ned.

Så. Då var eg ferdig med 2021, også her på bloggen - og eg ser fram til eit nytt og bra leseår i 2022.

30. desember 2021

Årsstatistikk 2021 og lesemål 2022

Med berre eit par dagar att av året 2021 kan det vera passande å ta eit tilbakeblikk på bokåret som no snart er fullført.
Eg har ei heimesnekra excelliste som gjer at eg lett kan henta fram tal til årssstatisikken min.


Leseåret 2021 
(Fjorårets tal i parentes)


Til saman 
116 bøker (108)
    - 12 av dei på over 500 sider

Sjanger
  75  krim-, thriller- og spenningsromanar (74)
  11  andre romanar (12)
  25  sakprosa (20)
    - av desse 12 biografiar (10)
  5 novellesamlingar (2)

Format
 35  papirbøker (34)
 18  ebøker (23)
 63  lydbøker (51)

Alder
 71 av bøkene var utgitt i åra 2010 - 2020 
 36  i 2021 (32)
  - av dei 19 norske (20)
 Utgitt før 2010: 9 

Kjelder
 61 lånt - privat, bibliotek og BookBites (52)
 45 Storytel-abonnement (44)
 7  kjøpt sjølv (11)
 3 bøker fått i gåve (1)
 Lese-/lytteeksemplar: 0 (0)

Terningkast
 Terningkast 6: 1 bok (1)
 Terningkast 5: 26 bøker (36)
 Terningkast 4: 76 (56)
 Terningkast 3: 10 (14)
 Terningkast 2: 3 (0)
 Terningkast 1: 0 (0)

Forfattarar 
24 "nye" forfattarar (19)

Kjønn
 77 bøker skrivne av menn (81)
 43 av kvinner (29)

Nasjonalitet
57 bøker skrivne av norske forfattarar (62)
23 av svenske forfattarar (18)
16 britiske (13)
10 amerikanske (4)
4 danske (2)
4 franske (3)
3 islandske (1)

I 2021 las eg flest bøker av
Val McDermid, William Shaw, Bernard Minier og  David Baldacci - 3 bøker av kvar.
Eg las 2 bøker av kvar av desse forfattarane: Tore Renberg, Jørgen Jæger, Kurt Aust, Benedicte Ingstad, Thor Gotaas, Emelie Schepp, Hans Rosenfeldt, Cara Hunter, Sharon Bolton, John Harvey og Harlan Coben.
 - For alle dei øvrige vart det ei av kvar.
 - I 2021 har eg fullført alle påbyrja bøker, med eitt unntak (Terapeuten).

Elles er hovudpunkta frå statistikken følgjande:
 - Fordeling på sjanger er omlag som i 2020, dvs. stor overvekt av krimromanar.
 - Eg las faktisk fleire biografiar enn "vanlege" romanar.
 - Nesten alle bøkene eg las var anten lånebøker eller abonnementbøker (Storytel).
 - Dei aller fleste bøkene er nye og det formatet eg brukar desidert mest er lydbøker
 - Vidare er omlag halvparten av årets bøker av norske forfattarar.
 - Legg òg merke til at kjønnsfordelinga ikkje er fullt så skeiv som i fjor.


Lesemål 2021
116/100 bøker totalt
12/10 mursteinar (over 500 sider)
12/10 biografiar
13/10 annan sakprosa
10/30 bokomtalar
24/20 nye forfattarar

5 av 6 delmål vart nådd med god margin, men heller ikkje dette året vart det så mange bokomtalar som ønska/forventa. (Kan føya til: 53 bøker har blitt vurdert/omtalt i diverse mini-/samleomtalar)

Lesemål 2022
Lesemål for 2022 vert dei same som for 2021, med unntak av punktet om bokomtalar. Her går eg ned til halvparten - 15. Det er eit meir oppnåeleg mål.


Fortsatt god romjul! 
Ynskjer alle eit strålande nytt leseår!

12. desember 2021

Førjulslesing: Norsk krim 2021

Dette er samleinnlegg nummer 3 når det gjeld årets norske krim. 

Det ellevte manus av Anne Holt
Gyldendal 2021
410 sider
Lånt papirbok privat

Handlinga er lagt til midten av mars 2020, - rett etter at landet vart stengt ned grunna koronapandemien. Uvissa med det nye viruset pregar og uroar dei fleste, men for Hanne Wilhelmsen - denne introverte og eksentriske dama - er det annleis. For fyrste gong på lenge tykkjer ho det er heilt greitt å opphalda seg utandørs.

Sjølve krimgåta handlar om funn av eit ansiktslaust lik. Ingen, utanom Henrik Holme, virkar å bry seg noko særleg om dama utan ansikt og utan identitet. Etterforskaren Holme, einsam og fortapt, men intelligent, vender seg til venninna Hanne for å få hjelp. I ei anna historie møter me ein nytilsett forlagsredaktør som leitar desperat etter eit forsvunne bokmanus. Også denne personen har ein relasjon til Hanne, så dei to historiane vert etter kvart fletta saman på ein elegant og overbevisande måte.

Det ellevte manus er bok nummer 11 i Hanne Wilhelmsen-serien, men kan godt lesast åleine. Boka har eit godt samanskrudd plott, er spennande og underhaldande og vitnar om sprudlande forteljarglede. Terningkast 5.


Dommen av Jørgen Jæger
Strawberry 2021
398 sider
Lånt papirbok privat

Jæger "leverer varene" også i denne 14. boka i Ole Vik-serien. Lesaren får akkurat det som er forventa; ei lettlest historie med eit gjennomtenkt plott. Jæger er også god på (det som eg oppfattar som) realistisk etterforskingsarbeid.

I løpet av ein kort tidsperiode skjer fleire dramatiske og mystiske hendingar i den vesle byen Fjellberghavn: Eit barn med downs syndrom som blir vekke på ein fjelltur, ein brann som kan vera mordbrann, samt enno ei forsvinningssak, samt enno eit mistenkeleg dødsfall. Ole Vik, Cecilie Hopen og dei andre arbeidar iherdig med å finna ut av mulege samanhengar, men vert stadig forstyrra av lokalpressa. Etter kvart dukkar det opp enno eit moment som råkar Ole Vik og familien hans direkte; ting tyder på at italiensk mafia ikkje er heilt ferdige med det som hende i Hjerteløs (forrige bok).
Dommen er ei heilt grei krimbok til terningkast 4.


Havets kirkegård av Aslak Nore
Aschehoug 2021
485 sider
Lånt ebok BookBites

Denne boka derimot, er ikkje så enkel. Det er ei bok som krev både konsentrasjon og hjernevirksomheit av lesaren.
Handlinga er svært interessant, for boka byggjer på ei verkeleg hending som fann stad i 1940; forliset av hurtigruteskipet DS "Prinsesse Ragnhild". Årsaka til forliset er aldri blitt klarlagt, og dermed eit spennande utgangspunkt for ei forteljing som dette.

Det handlar om ein styrtrik familie som etter krigen vart splitta i to uforsonlege leirar. Den eine leiren er framleis rik, den andre er det ikkje. Når ein av dei som overlevde det nemnde forliset tek livet av seg mangfoldige år etterpå, er det duka for nok eit arveoppgjer i familien. Men kvar er testamentet? 

Det er bittelitt av den eine handlingstråden i boka. For her er det mykje å lesa, mange trådar, massevis av karakterar, med handling i notid og i fortid, frå rundt omkring på kloden. Men tek du deg god nok tid og klarar å halda fokus, er Havets kirkegård ei veldig bra leseoppleving. 

Sjølve slutten er brå og på ein måte uvklart. Det er liksom opp til lesaren å tenkja seg fram til kva som skjer vidare. Eg følte meg litt snytt med det same eg las ut boka, men i ettertid ser eg vel at avslutninga er "riktig". Terningkast 5-.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 

Eg har no lest 11 av årets norske krimutgjevingar. Kva eg meiner om 7 av dei andre kan lesast i to samleinnlegg: Norsk krim 2021 del 1 og Norsk krim 2021 del 2

I tillegg har eg lest to andre veldig bra romanar utgitt i 2021 som har visse krim-element i seg. Dei er omtalt kvar for seg: Assalamu alaikum og 2020 Post festum.

I tillegg (2) har eg lest Det sorte fåret, "bok null" i Ole Vik-serien. Den boka er så svak at eg ikkje gadd å skriva om ho.

30. november 2021

Oppsummering november 21

Påbyrja i oktober, fullført i november:
Jens Henrik Jensen - Mørke menn - Dansk krim - Papirbok fått i gåve
Kaveh Rashidi - Kanskje du er frisk? - Norsk sak/fakta - Lyd Storytel

Lest i november:
Gunnar Staalesen - 2020 Post festum - Norsk roman - Lånt papirbok privat
Jan-Erik Fjell - Ringmannen - Norsk krim - Lånt lydbok BookBites
Sven Petter Næss - Skyldig - Norsk krim - Lånt lydbok BookBites
Benedicte Ingstad - Eventyret - en biografi om Helge Ingstad - Biografi - Lyd Storytel
Benedicte Ingstad - Oppdagelsen - en biografi om Anne Stine og Helge Ingstad - Biografi - Lyd Storytel
Tove Alsterdal - Rotvelte - Svensk krim - Lånt ebok BookBites
Anne Holt - Det ellevte manus - Norsk krim - Lånt papirbok privat
Michael Hjorth og Hans Rosenfeldt - Som man sår - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites
Camilla Grebe - Alle lyver - Svensk krim - Lånt papirbok biblioteket

Påbyrja i november, fullførast i desember:
Aslak Nore - Havets kirkegård - Norsk krim - Lånt ebok BookBites
Nils Johan Stoa - Kjødets lyst - Norsk historisk dokumentar - Lyd Storytel


6 lyd, 4 papir, 1 ebok
7 lånt, 3 abonnement, 1 fått
7 krim, 1 roman, 2 biografiar, 1 sak/fakta
7 norske, 3 svenske, 1 dansk
6 menn, 5 kvinner
"Nye" forfattarar: Rashidi, Ingstad

Eg har lagt bak meg ein svært bra lesemånad. Av totalt 11 leste bøker har eg gitt 5 x terningkast 5 og resten terningkast 4. Det er langt frå normalt at eg hamnar på eit så høgt snitt. Skal eg plukka ut eitt høgdepunkt i november må det bli 2020 Post festum.

Biografiane som Benedicte Ingstad har skrive om foreldra sine er absolutt leseverdige. Ho har hatt eit enormt kjeldemateriale til rådvelde, men har klart å formidla det heile på ein god måte. 

Kanskje du er frisk? av (TV-)legen Kaveh Rashidi er ei god, viktig og nyttig bok. Her går forfattaren - fullt fortent - i strupen på m.a. alternativbransjen, vaksinemotstandarar og deler av media. Veldig bra etter mi meining, men han kjem ikkje med så mykje nytt. I alle fall ikkje for oss som har lest Placebodefekten av Gunnar Tjomlid.

Det ellevte manus var eit gledeleg nytt møte med den eksentriske Hanne Wilhelmsen. Omtale, om enn i ei forkorta utgåve (samleomtale), kjem i løpet av desember. 

I desember skal eg lesa Aslak Nore, Jørgen Jæger, Liza Marklund og Stefan Ahnhem sine nyaste bøker, samt Kim Leine sin tredje og avsluttande historiske Grønland-roman, Etter åndemaneren
Men. Kan hende vert det endringar i planane. Ein veit ein aldri kva som dukkar opp av bøker som fristar..

28. november 2021

Haustlesing del 3: Dansk og svensk seriekrim

To danske og tre svenske krimbøker i denne samleomtalen. 

Mørke menn av Jens Henrik Jensen
Aschehoug 2018
580 sider
Papirbok fått i gåve

 - OTS - Ei omfangsrik bok som har stått ulest i hylla i lang tid. Kan passa inn i Boktanker-utfordringa Bokhyllelesing 2021, for runde 5, 6/7 og/eller 10.
 - Andre bok i serien om soldatveteranen Oxen.
 - Dansk villmark, gamle slott, hemmeleg brorskap.
 - Vakre kvinner og barske menn. Samt onde kvinner og feige menn.
 - Konspirasjonar, mafiaverksemd, overvaking.
 - Originalt, spennande, underhaldande, uforutsigbart.
 - Meir lettlest og fortlest enn sidetalet kunne tyda på.
 - Høgt tempo, stadige sceneskift, korte kapittel.
 - Kul hovudperson og tøff forteljarstemme.
 - Terningkast 5.

Satans sommer av Kim Faber og Janni Pedersen
Aschehoug 2021
522 sider
Papirbok lånt privat

 - Andre del i serien om politimannen Martin Juncker, dansk småby- og storbykrim.
 - Interessante karakterar med både vanlege og uvanlege utfordringar.
 - Heilt nødvendig å lesa bok 1 før denne, mange handlingstrådar frå den boka held fram i denne (og den neste)
 - Godt plott, logisk oppbygging og mange overraskingar. 
 - Ikkje så mykje action som i den fyrste boka.
 - Skiftande tempo, skiftande spenningsnivå.
 - Stort sett godt språk, men ein pinleg dårleg sexscene trekker ned.
 - Tidvis for mykje tørrprat. Boka ville blitt betre med litt oppstramming. 
 - Terningkast 4+.

Tre dager av Anders Roslund
Cappelen Damm 2020
Speletid 12:59
Lydbok Storytel

 - Bok nr. 9 i Ewert Grens-serien, og den 5. i det som kan kallast Grens/Hoffmann-serien.
 - Den andre som Roslund skriv åleine etter at Hellström gjekk bort.
 - Etter kvart er det Hoffmann, familien hans og oppdraga hans som er hovudfokus i serien, medan Grens er ein viktig bakgrunnsfigur. 
 - Både 'Tre dager' og undertittel 'Gid hun lenge leve må' passar godt til handlinga.
 - Velskriven og velkomponert, som alltid.
 - Intenst, drivande og veldig spennande, som alltid.
 - Svensk kvalitetskrim/thriller på sitt beste. 
 - Prikken over i'en (eller +teiknet etter 5'aren): Fabelaktig innlesing av Jan Martin Johnsen.
 - Terningkast 5+.

Stormvakt av Kristina Ohlsson
Gyldendal 2021
474 sider
Lånt ebok BookBites 

 - Fyrste bok i ny serie.
 - Svensk småbykrim.
 - Hovudpersonen heiter August Strindberg(!) og er brukthandlar.
 - Stødig og gjennomarbeida, og tildels originalt plott.
 - Gjennomgåande tema: Vald i nære relasjonar.
 - Skiftande perspektiv og fleire handlingstrådar.
 - Dette skapar brukbar flyt, så lesinga går unna. 
 - Til tider noko repeterande og overforklarande. 
 - Heilt OK bok. Eg kjem sikkert til å lesa meir av denne serien.
 - Terningkast 4.


Rotvelte av Tove Alsterdal
Gyldendal 2021
399 sider
Lånt ebok BookBites 

 - Litt usikker på om overskrifta "seriekrim" stemmer her, men eg håpar dette kan bli starten på ein serie og ikkje berre ei enkelt bok.
 - Svensk bygdekrim, og kan dermed både i stil og innhald likna på bøkene til Stina Jackson, Camilla Grebe og Lina Bengsdotter.
 - Hovudperson og (hovud)forteljarstemme Eira er eit spennande nytt bekjentskap.
 - Gode miljø- og personskildringar.
 - Tittelen 'Rotvelte' har både ei bokstaveleg og ei symbolsk tyding.
 - Roleg tempo, noko som passar til forteljinga.
 - Ny sak og gammal sak, nye spor og gamle spor. Kva er sant og kva er løgn? Kvar er rykter og kva er fakta?
 - Vinnar av Glassnøkkelen 2021, og eg kjenner litt på at eg muligens hadde (for) store forventningar til boka.
 - Eg landar på terningkast 5-.

20. november 2021

Haustlesing del 2: Norsk krim 2021

Også denne hausten er det utgitt ein del bra norske krimbøker. Her er mine inntrykk, kort oppsummert, når det gjeld tre av dei. 

St. Avenger av Heine Bakkeid
Aschehoug 2021
Speletid 10:50
Lånt lydbok BookBites 

 - Bok nummer 4 i serien om Thorkild Aske.
 - I denne boka får me svar på kvifor Aske mista jobben og vart rusmisbrukar og suicidal.
 - Eit likfunn fører til ny etterforsking i ei gammal sak.
 - Treg start, men bihistoria frå fortida held på interessa.
 - Overraskande vinklingar og truverdige karakterar.
 - Framleis trist og dyster stemning, men ein anar eit visst håp når det gjeld Aske sin situasjon.
 - Eg skjønnar ikkje tittelen. St. Avenger?? Kva er det? Gjekk eg glipp av noko medan eg lytta til boka?
 - Lydboka er forøvrig opplest av Ivar Nergård, på sedvanleg stødig vis.
 - Terningkast 4.

Skyldig av Sven Petter Næss
Aschehoug 2021
Speletid 6:03
Lånt lydbok BookBites 

 - Tredje bok i serien om Harinder Singh
 - Sympatisk og rimeleg truverdig hovudperson.
 - Handling kort fortalt: Ein person vender tilbake til heimplassen etter å ha sona ferdig straffa si. Var det rett person som vart dømt den gongen? Harinder tek saka.
 - Heilt grei krim: Stødig, skikkeleg, godt oppbygd. 
 - Hemmelegheiter og mystiske hendingar
 - men manglar ein del når det gjeld intensitet og nerve.
 - Den beste i serien til no. Terningkast 4+.

Ringmannen av Jan-Erik Fjell
Strawberry 2021
Speletid 10:44
Lånt lydbok BookBites 

 - Nummer 8 i Anton Brekke-serien.
 - Men her er det kollegaen Magnus Torp som egentleg har hovudrolla, Anton er sett på sidelinja etter hendingar i forrige bok.
 - Eit brutalt drap har skremmande likskapar med eit tidlegare uoppklart drap på ein annan kant av landet. Korleis kan det henga saman?
 - God parallell-historie.
 - Ringmannen er opplest av ein ringrev; Helge Winther-Larsen.
 - Saknar den tørre humoren frå tidlegare bøker. Her er det dystert heile vegen.
 - Har gitt enkelte av bøkene i serien karakter 5, men denne når ikkje heilt opp der.
 - Terningkast 4.

17. november 2021

Kort om: 2020 Post festum av Gunnar Staalesen

Mellom 1997 og 2000 ga Gunnar Staalesen ut dei tre bøkene «1900 Morgenrød», «1950 High Noon» og «1999 Aftensang». No i 2021 er den frittståande oppfølgjaren «2020 Post festum» her.
Pussig nok vart dette ei slags jubileumsbok for meg; den 100. leste boka mi dette året. 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Gyldendal 2021
502 sider
Lånt papirbok privat

Høgst overraskande - og veldig gledeleg - kom ein oppfølgjar, vel 20 år etter at 1999 Aftensang kom ut. 2020 Post festum vart såleis eit lenge etterlengta møte med gamle kjenningar. Eller - kjenningar og kjenningar: Det vart nesten som når ein treffer folk ute i det verkelege livet etter 20 år; nokre av dei kjenner du att med ein gong, andre er blitt heilt framande. 

Den fyrste me møter er Varg Veum, og han "kjenner eg" veldig godt sidan eg har "møtt han" ved fleire høve og i ulike situasjonar gjennom mange år. Familiane Moland, Brandt og Nesbø vart eg elles raskt kjent med på nytt. Nokre personar har falle frå, nye generasjonar har komme til. Slik er jo livet. I tillegg møter me nokre heilt nye familiar og karakterar, og på ulikt vis kryssar deira liv personar frå "hovudfamiliane" sine liv. Dei fiktive karakterane er er knytta til - og plassert inn i -  verkelege hendingar som har funne stad dei siste 20 åra. I tillegg vert enkelte handlingstrådar frå dei tidlegare bøkene henta fram.

22. juli er sentralt i handlinga, noko illustrasjonen på omslaget indikerer. Nokre av dei unge karakterane "våre" deltek på Utøya, og ikkje alle kjem heim, for å sei det slik. Staalesen skriv om opptakten til terroren, sjølve angrepa og etterspelet på ein opplysande og respektfull måte. 

På tilsvarande vis plasserer forfattaren andre karakterar i andre meir eller mindre dramatiske hendingar som har funne stad, både globalt, nasjonalt og lokalt. 

2020 Post festum er ein roman med dokumentariske trekk og det historisk korrekte bakteppet er fletta fint inn i forteljinga. Boka er innom saker som flyktningkrise, klimakrise og finanskrise, samt terrorisme, ekstremisme og pandemi. Saker som angår samfunnet vårt og den daglege samfunnsdebatten påvirkar oss alle, også karakterane i denne boka. 

Ein annan tanke som slo meg medan eg las var at det knapt fantes sosiale media for 20 år sidan, men no for tida er det ofte der dagsorden vert sett. 

Gunnar Staalesen er krimforfattar og mest kjend som opphavsmannen til Varg Veum. Og Veum er som sagt med, denne gongen óg. Han dreg på åra, men til liks med jamgamle Joe Biden held han framleis koken. Skal tru om Veum kan løysa det lenge uløyste mysteriet om kvinna i Isdalen

Med sine vel 500 nokså tettskrivne sider tek lesinga litt tid, men eg tykte aldri at boka var kjedeleg, stilleståande eller tung. Tvert imot.

Forlaget og forfattaren presenterer 2020 Post festum slik:

 

Har du ikkje lest Gunnar Staalesen sin århundretrilogi? Då er du heldig, for då har du nokre veldig bra bøker "til gode". 

1. november 2021

Oppsummering oktober 21

Påbyrja i september, fullført i oktober:
Val McDermid - Brennende hat - Britisk krim - Lyd Storytel
Kristina Ohlsson - Stormvakt - Svensk krim - Lånt papirbok privat

Lest i oktober: 
Val McDermid - Dødes tale - Britisk krim - Lyd Storytel
John Harvey - Stilleben - Britisk krim - Lyd Storytel
Abid Raja - Min skyld - Norsk sjølvbiografi - Lånt ebok BookBites
Cara Hunter - I mørket - Britisk krim - Lånt ebok BookBites
Heine Bakkeid - St. Avenger - Norsk krim - Lånt lydbok BookBites
Gert Nygårdshaug - Den grønne øya - Norsk roman - Lånt ebok BookBites
William Shaw - Dødeland - Britisk krim - Lyd Storytel
William Shaw - Gravens hemmeligheter - Britisk krim - Lyd Storytel

Påbyrja i oktober, fullførast i november:
Jens Henrik Jensen - Mørke menn - Dansk krim - Papirbok fått i gåve
Kaveh Rashidi - Kanskje du er frisk? - Norsk fakta - Lyd Storytel


6 lyd, 3 ebøker, 1 papirbok
5 lånt, 5 abonnement
8 krim, 1 roman, 1 biografi
3 norske, 6 britiske, 1 svensk
6 menn, 4 kvinner
"Nye" forfattarar: Raja

Oktober vart ein ny lesemånad på det jamne. Ein haug med britisk krim, pluss eitt norsk og eitt svensk innslag innan same sjanger. Pluss ein sjølvbiografi og ein roman. Av dei ti bøkene var det berre ei papirbok. Eg er (som så mange andre) ein lesar som gradvis har endra lesevanar og format; frå papir til ebok og lydbok.

Nesten berre terningkast 4-bøker altså, og eg føler at den eine 4'aren må forklarast. Det gjeld Den grønne øya av Gert Nygårdshaug. 
Det er (egentleg) ei veldig god bok, ei kort og lettlest forteljing med eit alvorleg tema til ettertanke. "Normalt sett" ville eg nok gitt den ein 5'ar. Men dette er frå ein forfattar som har produsert SÅ mykje bra - alt frå Honningkrukken til Mengele Zoo, frå Fortellerens marked til Den tredje engelen - og eg forventa noko meir. Meir originalitet, meir kompleksitet, meir absurd humor, meir uforutsigbart innhald. Det var altså mine høge forventningar som gjorde at eg landa på terningkast 4 i dette tilfellet. 

Abid Raja får terningkast 5. Ikkje fordi han skriv så eksepsjonelt godt, men fordi han er så grenselaust open og ærleg og fordi han syner ei uvanleg evne til sjølvinnsikt. Ein kan sei mykje om Raja; til dømes at han tek (for) mykje plass, - men dette er han veldig klar over sjølv. Og i boka får me vita kvifor. Eg trur Min skyld - en historie om frigjøring er den mest leseverdige politiske sjølvbiografien eg har lest nokon gong. 

I november skal eg lesa ei anna bok som eg har skyhøge forventningar til, og som eg er veldig spent på. Det er Gunnar Staalesen si oppfølgingsbok av hundreårstrilogien; 2020 Post festum. No er det omlag 20 år sidan eg las den nemnde trilogien (1900 Morgenrød, 1950 High Noon og 1999 Aftensang) og den tilhøyrande Hundreårsboken (som er ei "handbok" med kart, slektstavler og bilete knytt til trilogien) - og det er begrensa kva eg hugsar av innhaldet. Det eg hugsar - og veit - er at eg var vilt begeistra for bøkene den gongen og at eg alltid tenkjer på dei som nokre av mine absolutte favorittar.