24. juni 2017

Bokomtale: Drømmetyderens død av A.J. Kazinski

Lydbokforlaget 2017
Speletid: 13.52
Kjelde: Kjøpt lydfil


Dersom eg ikkje var kjent med forfattarskapet til A.J. Kazinski frå før, ville eg vore skeptisk til ei bok med tittelen Drømmetyderens død. For meg - eit forholdsvis fornuftig og rasjonelt menneske - er tyding av draumar ein aktivitet eg stiller meg uforståande til. Kva er vitsen liksom, når ein mest sannsynleg har gløymt det meste av det ein har drøymt når ein vaknar?

Men no er det slik at skal ein ha glede av denne boka må ein vera open og kunna leggja skepsis og krav om realisme til side. I denne serien vert nemleg "normale" kriminalgåter og "vanleg" politietterforsking miksa saman med vitenskaplege og historiske fakta - og i tillegg; ein del uforklarlege, oversanselege og overnaturlege element. Resultatet er ein bokserie som er interessant og leseverdig. Faktisk.

Dette er fjerde del og ei ny og velskriven bok i serien om gisselforhandlaren Niels Bentzon i Københavnpolitiet. Og denne gongen får Niels ekstra store utfordringar, både privat og jobbmessig. Hans kjære Hannah er dødssjuk av kreft. Niels kjem truleg i nær framtid til å bli åleinefar til to små barn. Midt i denne livskrisa får Niels eit oppdrag - og etter kvart vert han - og Hannah - involvert i ei stor og kompleks mordgåte. Arbeidet og etterforskinga vert terapien deira i ein elles uhandterleg og ubegripeleg situasjon.

Professor (og draumetydar) Evelyn Heiberg vert drept med fleire knivstikk medan Niels nesten er augevitne til hendinga. Gjerningspersonen har etterlate seg DNA-spor, men det viser seg at vedkommande er i fengsel og har vanntett alibi. Korleis kan det forklarast? Saka er kompleks og uforståeleg og etterforskarane kjem ingen veg - men Niels gir ikkje opp.

Handlinga føregår i notid i København, Zürich, Wien og Sarajevo. I ei sidehistorie som føregår i 1984 får me møta ein ung serbisk leigemordar og hans spesielle oppdrag. Mykje av spenninga består i korleis den forteljinga kan henga saman med notidssaka. Trådane vert fletta elegant saman mot slutten av boka. Men før denne samanflettinga finn stad, skal lesaren innom mangt og mykje. Handlinga er likevel oversiktleg og det er ikkje spesielt vanskeleg å halda orden på alle trådane.

Drømmetyderens død er ei dramatisk, spennande, gripande og underhaldande bok. Ikkje alt som vert fortalt er like logisk og forståeleg, men det meste får ei rasjonell og fornuftig forklaring til slutt. Sjølv om sorg og uro pregar hovudpersonane, finn ein også mykje underfundig humor og artige karakteristikkar her. Det som i grunnen er aller mest spennande er Hannah sin lagnad. Kan det skje eit mirakel? Er det håp om at dødsdømte Hannah likevel kan bli frisk?

Eg set pris på at A.J. Kazinski utvidar krimsjangeren og utfordrar omgrepet Nordic Noir med bøkene sine. Eg gler meg til bok nummer fem.

Eg har lest alle bøkene i serien som lydbok - og det kjem eg til å halda fram med. Haakon Strøm formidlar dei ulike forteljarstemmene på ein fin måte og har elles ei "troskyldig" stemme som passar til handlinga.

Andre bloggmeiningar: Heartart, Tine sin blogg, Artemisias verden

Kronologi: 1. Den siste gode mann, 2. Søvnen og døden, 3. Den gjenfødte morderen

18. juni 2017

Biolesesirkel: Ingrid Brekke om Angela Merkel

Kagge 2016
223 sider
Kjelde: eBokBib

"Vi lever" er tema for junirunden av Moshonistas biolesesirkel. Det handlar altså om nolevande personar - og eg valde meg ein biografi om Angela Merkel. Til politikarbiografi å vera er ikkje boka så tørr og uinteressant som ein gjerne skulle tru, men ho er ikkje sååå engasjerande heller. Angela Merkel - Et europeisk drama er eit norsk blikk på den tyske forbundskansleren, den tyske etterkrigspolitikken, den tyske gjenforeninga og den tyske utanrikspolitikken.

Forfattaren Ingrid Brekke er journalist i Aftenposten og var avisa sin korrespondent i Berlin ein periode. Ho har difor god kjennskap til tysk samfunnsliv og politikk og har med denne boka gitt eit reflektert, grundig og "passe personleg" portrett av Angela Merkel. Brekke har støtta seg til folk rundt hovudpersonen, på tidlegare biografiar og ymse muntlege og
skriftlege kjelder. Boka er lettlest og utan lange utgreiingar; ein typisk journalist-biografi - utan å vera tabloid.

Eg visste egentleg ingenting om Merkel på førehand, så for meg var det meste av innhaldet i boka nytt stoff. Eg var ikkje ein gong klar over at ho hadde austtysk bakgrunn, så eg tykte det mest interessante var å lesa om Merkel si barne- og ungdomstid i gamle DDR. Brekke fortel at Merkel var skuleflink, ordentleg og beskjeden av natur. Ho fortel vidare om studieåra og karrieren som vitenskapskvinne og fysikar. Den politiske oppvakninga hennar skjedde ikkje før muren fall i 1989, då Merkel var 35 år gammal. Elles vert det fortalt om familiebakgrunn, ekteskap og politikarkarriere - men det kan like godt lesast i denne omfattande Wikipedia-artikkelen.

Angela Merkel har hatt ei ekstraordinær "reise" - frå prestedotter i ein diktaturstat til ein av verdas mektigaste leiarar i eit velfungerande demokrati. At det skulle bli nettopp CDU (Christlich Demokratische Union - kristendemokratane) som vart hennar parti kan synast underleg, men Brekke gjer greie for årsakene til det. Det vert fortalt om den bratte vegen til topps, om maktkamp innan partiet og koalisjonen og om det som kvinnelege toppolitikarar ofte vert utsett for: Kritikk for utsjånad, frisyre og klestil. Men det vert også hevda at den einaste leiaren i EU som Vladimir Putin verkeleg har respekt for er - nettopp; Angela Merkel.

Merkel er utan tvil ei dyktig og mektig dame, men på TV-skjermen virkar ho gjerne litt stiv og reservert - og eg finn ikkje noko karismatisk ved henne. Ho skal imidlertid vera ualminneleg hyggeleg og omgjengeleg "på ordentleg". For sitt arbeid for demokrati, menneskerettar, miljøvern og europeisk samarbeid har Merkel motteke fleire prisar. Ho har i det politiske arbeidet vist seg som rasjonell, faktaorientert og løysingsorientert, noko som sikkert heng saman med hennar naturvitenskaplege bakgrunn. Det skal òg nemnast at ho er kontroversiell - og i samband med den pågåande flyktningekrisa er det mange som har lagt ho for hat.

Ingrid Brekke har gitt biografien om Angela Merkel eit personleg preg; ho legg ikkje skjul på sine eigne tankar, vurderingar og meiningar. Eg meiner det er positivt, for dermed blir ikkje boka så kjedeleg/sakleg som ho elles kunne ha blitt. For meg vart det ei OK+ leseoppleving.

Andre bloggmeiningar: Rose-Marie - som er svært begeistra for boka.

12. juni 2017

Bokomtale: Skinnet bedrar av Agnes Lovise Matre

Gyldendal 2017
351 sider
Kjelde: eBokBib

For meg er denne forfattaren ny, men eg har fått med meg at Agnes Lovise Matre har fått brukbare kritikkar for dei to tidlegare bøkene sine - og at denne fyrste kriminalromanen hennar er blitt skamrost. Og la meg berre slå fast med ein gong: Skinnet bedrar gjorde inntrykk på meg òg. Eg vart vel ikkje superimponert - men eg kan stadfesta at Matre skriv godt og med varm innleving - om menneske som framstår som vanlege og ekte.

Handlinga er lagt til Hardanger nokre varme sommardagar i 2015. Ein kan kalla boka bygdekrim eller nærmiljøkrim: Under den vakre og idylliske overflata ulmar det - av hemmelegheiter, ondskap og uhygge. Trass i eit gjennomsiktleg miljø finst det menneske som driv med og som er vitne til unemnelege ting. Kvifor er det ingen som ser det som er i ferd med å skje? Kvifor gjer ingen noko med det? Kvifor er me så redde for å "bry oss"?
Det handlar om kvardagsmenneske som driv med kvardagslege gjeremål - og sidan dette er så gjenkjennbart vert skildringane levande for oss som les.

Tematikken i boka er rystande og hjerteskjerande, men dessverre ikkje heilt uvanleg: To barn utsette for omsorgssvikt og overgrep. Ein valdeleg og rusavhengig far, ei fråverande mor. Ei storesyster som har opplevd det meste, som tåler det meste, som er lydig og lojal og som vert pålagt altfor mykje ansvar. Så ein dag vert veslebroren på seks år vekke. Kva har skjedd? Har han gøymt seg? Ei ulukke? Drap? Kidnapping? Og kva kan ha skjedd med mor til borna?

Den lokale lensmannen, som "tilfeldigvis" er næraste nabo til den berørte familien, får ei lei sak å hanskast med. I tillegg er han opptatt med sin eigen spesielle familiære situasjon og er noko bortreist reint mentalt. Å vera politi i eit lite bygdesamfunn er sikkert utfordrande, og fleire politifolk viser både dårleg dømmekraft og manglande handlekraft i denne forteljinga.

Ein kan tydeleg merka at Agnes Lovise Matre er inspirert av Karin Fossum sin skrivestil. Ein finn også mange av dei same sosialt sett mislykka og stakkarslege karakterane som ein finn hos Fossum, t.d. den vaksne tilbakeståande mannen som bur i lag med mor si. Eg tykkjer likevel ikkje Matre viser like mykje empati og forståing med sine karakterar som det Fossum gjer - men då med eitt viktig unnatak: Ina sine opplevingar. For det som Ina vert utsett for i denne boka er skremmande og trist. Det er ubehageleg - til tider direkte vondt - å lesa om den fortvila situasjonen hennar.

Det virkar som om historia er gjennomarbeida og gjennomtenkt. Boka er stillferdig, men har ein viss nerve heile vegen sidan det handlar om kamp mot klokka og eit sakna barn. Ho er enkel og lettlest, har korte kapittel og tydelege perspektivskift.

På minussida har eg notert meg ein del kunstige og unødvendige dialogar. Eg mislikar dessutan å få alt inn med teskei: Mykje av det som blir fortalt er så overtydeleg. Færre ord og færre (over)forklaringar hadde gjort boka (enno) betre.

Mange andre bokbloggarar har lest denne boka - og dei er alle gjennomgåande positive:
Artemisias verdenBjørnebok, Ebokhylla miMin bok og malebloggMy Criminal Mind, Tine sin blogg

8. juni 2017

Samleinnlegg: Forsommarlesing

Ein ny samleomtale og eit lite skippertakinnlegg igjen..

Jeg lar deg gå av Clare Mackintosh
Cappelen Damm 2016
379 sider, lånt papirbok privat

Boka handlar om ei kvinne som flyktar frå alt og alle på grunn av sorg og desperasjon. Gradvis og glimtvis får ein vita bakgrunn og årsaker til dette. Parallellt får ein følgja ein sympatisk politimann som etterforskar ei komplisert sak.

Jeg lar deg gå har tydelege forteljarstemmer og vekslar mellom å vera ein psykologisk thriller og ein vanleg politikrim. Starten er treg og slutten skuffande flat, men mellompartiet er ganske spennande. Forfattaren byr på truverdige skildringar av både folk og miljø.

Mot slutten av fyrste del får ein vita noko som kan oppfattast som overraskande, men eg tykte det var nokså forutsigbart kva som skulle komma til å skje. Ein får ein ny vinkling på historia i del to når ein psykopat av verste sort får komma til orde.
Terningkast 4.



I en mørk mørk skog av Ruth Ware
Lydbokforlaget 2017
Speletid 9:14, lånt lydbok biblioteket

Denne boka skal óg vera ein thriller - men dette er pinleg dårleg. Omslaget og tittelen tyder på ei skummel historie, men eg fann det heile klisjéfylt og forutsigbart og vart berre irritert. Boka er liksomdramatisk og manglar nerve. Karakterane er fjollete og historia har inga meining. Boka er altfor lang og inneheld mykje unødvendig småprat.

Styr unna denne, er mi tilråding.
Terningkast 2.



Attentatet av Eirik Jensen og Thomas Winje Øijord
Lydbokforlaget 2016
Speletid 7:22, lånt lydbok biblioteket

Forfattaren Eirik Jensen er kjent og aktuell - som tiltalt i ei mykje omtalt straffesak. Det skal bli spennande å sjå kva dom han får. Medforfattar Øijord har eg aldri høyrt om før, men han skal ha skrive nokre bøker tidlegare.

Attentatet er grei tidtrøyte; ein OK action-/politiroman der Jensen rimelegvis har brukt mykje av si eiga erfaring. Boka handlar om eit brutalt og spektakulært ran og eit attentat mot eit regjeringsmedlem, samt opprullinga av desse sakene. Stemninga i boka er barsk og språket består mykje av dialogar. Eg tykkjer det meste av handlinga - særleg spaninga og aksjonane - virkar ganske realistiske og truverdige. Manglande ressursar i politietaten er eit element i forteljinga - og mellom linjene finn ein skarp kritikk av byråkratiet som finst i denne etaten.

Eg vil tru at helten i denne historia, Sjur Holt, har mykje til felles med den politimannen Jensen sjølv ynskte å vera då han var i aktiv teneste: Ein tøffing som går sin eigen veg, ein utradisjonell polititenestemann som har evner og vilje til å kommunisera med ulike kriminelle miljø - og som har eit visst dametekke.
Boka er passe lang. Eg anbefalar lydboka; Ivar Nergaard sin innsats som opplesar hevar leseopplevinga til eit terningkast 4+.


Mannen med de blå sirklene av Fred Vargas
Aschehoug 2003
198 sider, lånt papirbok biblioteket

Sidan eg "fall pladask" for Vargas då eg las Neptuns tenner, fann eg ut at eg måtte lesa denne fyrste boka om den alternative krimhelten Adamsberg.

Mannen med de blå sirklene er på langt nær så finurleg og fengande som Neptuns tenner, men fungerer greit som ein introduksjon til serien. Jean-Baptiste Adamsberg er ein annleis krimhelt og Fred Vargas er ein annleis kriminalforfattar. Plottet i denne vesle boka er ubegripeleg utspekulert og er på ingen måte realistisk, men i dette tilfellet må ein fira på krava til realisme og truverdigheit. Her må ein berre lena seg tilbake og ta inn over seg det som vert fortalt. Samstundes kan lesaren utfordrast til å tenkja seg fram til løysinga på kriminalgåta.

Boka er ikkje superspennande, til det er drivet for langsamt og bihistoriane for spesielle - men er ei underfundig historie med mange fascinerande karakterar.
Konklusjonen på leseopplevinga mi vert også her terningkast 4+.

1. juni 2017

Oppsummering mai

Påbyrja i april, fullført i mai:
Britt Karin Larsen - Av lys er du kommet - Norsk roman - Lånt papirbok privat
Jan Mehlum - To komma åtte sekunder - Norsk krim - Lytteeksemplar
Jason Timbuktu Diakité - En dråpe midnatt - Svensk biografi - Lånt ebok eBokBib

Lest i mai:
Fred Vargas - Neptuns tenner - Fransk krim - Lånt papirbok biblioteket
Shari Lapena - Naboparet - Kanadisk krim - Lytteeksemplar
Mons Kallentoft og Markus Lutteman - Leon - Svensk krim - Lytteeksemplar
Daniel Cole - Filledokka - Britisk krim - Lånt ebok eBokBib
Clare Mackintosh - Jeg lar deg gå - Britisk krim - Lånt papirbok privat
Richard Herrmann - Med skjebnen i hånden - Historisk dokumentar - Lydbok Storytel

Påbyrja i mai, fullførast i juni:
Øistein Borge - Det som aldri dør - Norsk krim - Lånt ebok eBokBib
Fred Vargas - Mannen med de blå sirklene - Fransk krim - Lånt papirbok biblioteket
Eirik Jensen og Thomas Winje Øijord - Attentatet - Norsk krim - Lånt lydbok biblioteket


  •  3 papir, 4 lyd, 2 ebøker, 
  •  5 lånt, 1 abonnement, 3 fått som lytteeksemplar
  •  6 krim, 1 roman, 1 biografi, 1 historisk dokumentar
  •  3 norske, 2 svenske, 2 britiske, 1 kanadisk, 1 fransk
  •  4 kvinner, 5 menn
  • "Nye" forfattarar: Diakté, Vargas, Lapena, Cole, Mackintosh
For tida går det i tilfeldig lystlesing - og for meg betyr det då mest krimlesing. Ikkje alt er like bra, men eg oppdagar stadig nye og spennande krimnamn - noko som er positivt. I juni har eg ingen konkrete leseplanar så eg kjem vel til å halda fram med lystlesinga, dvs. krim og litt sakprosa innimellom.

30. mai 2017

Richard Herrmann og britisk historie

Interessert i britisk kulturhistorie, kriminalhistorie, politisk historie og samfunnshistorie - ispedd litt sladder og skandalar? Då kan Richard Herrmann anbefalast; maken til historieforteljar finst ikkje, det er eg sikker på. For oss som vaks opp på 1960/70-talet var Herrmann ei kjend og kjær radiorøyst, og det er difor gledeleg at mange av bøkene hans no finst som lydbøker. På den måten kan me få eit gjenhøyr med stemma samstundes som me får ei oppfrisking av historiekunnskapen.

Gjennom jamnlege kåseri i radioen (det fantest berre ein kanal på den tida) formidla Herrmann britisk historie og kvardagsliv på ein frisk og personleg måte. Han skreiv også ein heil del dokumentariske, historiske og biografiske bøker. Dei har alle ein kåserande og sjarmerande stil og er fantastisk underhaldande. Journalisten, kåsøren og forfattaren Richard Herrmann budde i Storbrittania mesteparten av livet sitt. "Den andre stemmen fra London" gjekk bort i 2010, 90 år gammal.

Eg har tidlegare her på bloggen omtalt Herrmann sine bøker om dronningane Elizabeth I, Maria Stuart og Victoria. Bøkene nedanfor touchar innom enkelte historiske hendingar i desse tre bøkene. I enkelte høve overlappar dei også kvarandre. Det gjer ingenting, for forfattaren viser oversikt og trekker på denne måten dei lange linjene og sørger for at ein ikkje treng å lesa dei i "rett" rekkefølge.

Nyleg har eg lytta til Med skjebnen i hånden og Gammel krone for en ny tid, begge via Storytel.


Med skjebnen i hånden har undertittel Churchill-slekten i krig og fred og det handlar som ein kan skjønna mest om mannen som var britane sin statsminister under andre verdenskrig; Winston Churchill. Men Herrmann dreg dei vanlege historiske linjene og gjer greie for samfunnsutviklinga og bakgrunnen til den fyrste Churchill; John. Denne John Churchill (1650-1722) var offiser og militærgeni og vart av den grunn utnemnd til jarl og seinare hertug av Marlborough. Både han og kona hans Sarah var nært knytta til kongefamilien, på ulike måtar. Som takk for innsatsen og sigeren over franskmennene i slaget ved Blindheim i 1704, fekk Churchill høve til å setja i gang bygging av ein herregård som etter kvart fekk namnet Blenheim Palace. Denne gedigne eigedommen høyrer framleis til i slekta - og det var her Winston Leonard Spencer Churchill vart fødd i 1884. 

Herrmann fortel om ymse interessante personar i slekta, men hovudpersonen i boka er altså den store Winston Churchill. Han fortel om dei positive og om dei negative sidene hans, om oppvekst og utdanning, militær- og politikarkarriere, privatliv og familieliv, slektskapsforhold og samfunnsforhold. Det vert fortalt utførleg om foreldra som han lengta etter merksemd frå, men som han ikkje fekk særleg kontakt med i barndommen. Slik var det vel i den engelske overklassen familien tilhøyrde. Churchill vart elles kjend for sigar- og whiskybruken sin, for retorikken sin og for ambisjonane og visjonane sine. Sjølv om Churchill vart ein populær mann og ein samlande figur for britane i dei harde krigsåra, fekk han ikkje fornya tillitt av veljarane sine i valet etter krigen. 

Gammel krone for en ny tid handlar om utviklinga av det britiske samfunnet og samveldet etter dronning Victoria og fram til 1990-talet. Med Buckingham Palace og kongefamilien som utgangspunkt greier Herrmann ut om historiske fakta, politiske hendingar, samfunnsmessige endringar - og krydrar det heile med mengder med anekdotar og kuriosa. Enkelte historiske hendingar og nokre historisk viktige personar har sine eigne kapittel; for eksempel om den konstitusjonelle krisa som oppsto då kong Edward 8 abdiserte i 1936 og om framveksten av eit økonomisk sterkt, men meir klassedelt samfunn i "jernladyen" Margaret Thatcher si regjeringstid.

Gammel krone for en ny tid kom ut fyrste gong i 1994 og Med skjebnen i hånden vart utgitt i 1995. Begge bøkene viser at Herrmann var ein unik forteljar. Han var kunnskapsrik, pedagogisk, reflektert, underfundig og morosam. Han synte ekte engasjement og sprudlande forteljarglede. Sjølv om det har gått nokre år sidan bøkene kom ut fyrste gong, har dei ikkje gått ut på dato.

Har du meir sans for det kriminelle og morbide enn for det politiske og konstitusjonelle, kan eg anbefala Herrmann sine historiar om berømte britiske mordsaker. Desse True crime-historiane er samla i lydbøkene Brudene i badekaret, Død mann fra skyeneSeks skudd ved stengetid og Med kniv om natten.

22. mai 2017

Samleinnlegg: Vårlesing del 2

Eg les fortare enn eg skriv - og må nok ein gong ty til samleomtale. Eg har som mål å skriva litt om alle bøkene eg les, og då er samleinnlegg ein grei måte å presentera essensen i bøkene på.

Ekte amerikanske jeans av Jan Guillou
Vigmostad & Bjørke 2016
419 sider, lånt ebok eBokBib

Sjette avsnitt av Guillou sitt historiske verk om det 20. hundreåret. Dette er "tre ønsker på en gang"; familiedrama, historieundervisning og underhaldning.
Me er no komne til 1950-talet og ein ny generasjon Lauritzen overtek meir og meir av fokuset. Hovudperson og forteljarstemme i denne boka er Eric, som på ein måte er av ukjent opphav - men like fullt ein Lauritzen.
Guillou gir gode tidsbilete frå perioden. Bakteppet for handlinga i boka er ungdomskultur og ungdomsopprør, oppbygginga av velferdsstaten og utviklinga av den kalde krigen.

Eg likar denne serien godt og har alltid forventningar om gode lesestunder når det kjem ut ei ny bok. Eg tykkjer imidlertid at Guillou trekker fram ein del uinteressant stoff i denne boka, så difor får ikkje Ekte amerikanske jeans "meir" enn terningkast 4.



Naboparet av Shari Lapena
Lydbokforlaget 2017
Speletid 8:17, lytteeksemplar

Denne boka er eit eksempel på kor villeiande marknadsføring kan vera - for dette var tynne saker. Så oppkonstruert og lite truverdig at det aldri vert blir skikkeleg spennande. I reklamen vert det hevda at boka er "en psykologisk thriller, avhengighetsskapende og klaustrofobisk spennende". Det er eg ikkje enig i - her er for mykje som minner meg om "femikrim".
Med tanke på kor alvorleg sjølve saka er - kidnapping av ein baby - er det faktisk påfallande kor lite engasjerande historia er. Eg klarar ikkje å tru på at hovudpersonane - foreldra - kan oppføra seg slik som dei gjer i denne boka. Plottet er rett nok fiffig, men mot slutten vert det altfor mykje såpeopera og melodrama. Lydboka er godt opplest av Silje Storstein, men likevel: Terningkast 3.



Leon av Mons Kallentoft og Markus Lutteman
Lydbokforlaget 2016
Speletid 09:39, lytteeksemplar

Andre del i Herkules-serien og eit framhald av Zack. Dette er verkeleg typisk Nordic Noir: Velskrive, mørkt, sterkt og med eit interessant persongalleri. Så realistisk er det vel ikkje, men det fungerer og engasjerer. Leon er ei bok som tek tak i lesaren - som fengar - frå fyrste til siste side. Skal eg samanlikna skrivestilen og innhaldet med nokon, er Jo Nesbøs Harry Hole-bøker mest nærliggjande å tenkja på.

At handlinga er lagt til eit vinterleg og iskaldt Stockholm gir boka ein ekstra dimensjon. Det handlar om eit kaldt samfunn, om barnekidnapping, menneskehandel, narkotikabrotsverk - og ein sprøyte gal drapsperson. Alt fortalt med skiftande synsvinklar og i eit høgt tempo. Thorbjørn Harr les boka med riktig og ekte innleving. Terningkast 5.


Neptuns tenner av Fred Vargas
Aschehoug 2007
443 sider, biblioteklånt papirbok

Her handlar det også om ein sprøyte gal seriemordar, men stilmessig er dette heilt, heilt annleis. Dette er langsamt, finurleg, omstendeleg, elegant - og veldig fransk.

Persongalleriet er usedvanleg fargerikt - og hovudpersonen sjølv, politietterforskaren Jean-Beptiste Adamsberg - er både skrudd og skarp. Boka inneheld humoristiske skråblikk, absurde situasjonar, groteske drap og møysommeleg etterforsking. Her får ein også eit interessant møte mellom to ulike kulturar: Det franske og det kanadiske.

Dette er den tredje boka i serien om Adamsberg, men er mitt fyrste møte med mannen - og med den franske "krimdronninga" Fred Vargas. Det blir ikkje det siste, for dette var verkeleg underhaldande. Eg tykte fyrste del av boka var tung å komma gjennom; eg streva med å halda styr på dei franske namna - og eg skjønte ikkje humoren heilt heller. Etter kvart glei det lettare - og eg skal absolutt lesa fleire bøker i denne serien. Terningkast 5-.



Filledokka av Daniel Cole
Vigmostad & Bjørke 2017
429 sider, lånt eBokBib

Enno ein gal seriemordar - no i London - og denne tek verkeleg kaka. Dette er så motbydeleg og bestialsk at det nesten vert komisk - og det kan då ikkje vera hensikten? Her handlar det om eitt lik og seks ulike offer - fordi drapsmannen har sydd ulike likdeler saman til ei slags dokke. Det handlar også om ei liste over fleire kommande drap. Dermed vert denne boka ein spennande - men springande og rotete - kamp mot klokka.

Filledokka er likevel eit friskt pust og ein lovande debut. Vekselvis følgjer me ein kontroversiell etterforskar og kollegaene hans og på den andre sida; ein ærgjerrig journalist som "tilfeldigvis" er ekskona til fyrstnemnde. Handlinga er pakka inn i mørk humor og inneheld detaljerte skildringar - så boka passar truleg ikkje for sarte lesarar. Plottet er ekstremt utspekulert og drapsmetodane svært fantasifulle. Enkelte av handlingstrådane vert ikkje nøsta skikkeleg opp i, men det får me kanskje svar på i framtidige bøker frå denne forfattaren?

Det som trekker ned heilskapsinntrykket er at sceneskifta og perspektivskifta er uklåre og at dei ofte kjem brått på. Eg noterte meg undervegs at enkelte parti av boka er dårleg/merkeleg oversatt, så denne kunne hatt godt av ein ekstra runde med korrekturlesing. Terningkast 4-.

15. mai 2017

Bokomtale: En dråpe midnatt av Jason Timbuktu Diakté

Kagge 2017
347 sider
Lånt ebok eBokBib

Jason Michael Robinson Diakité, betre kjent som rapparen og musikaren Timbuktu ("Det löser sig") har skrive bok. En dråpe midnatt er sjølvbiografien hans og er ei interessant forteljing om å veksa opp mellom språk og mellom kulturar. Boka er også ein familiebiografi, ei identitetsreise og inneheld dessutan fleire reiseskildringar.

Jason vart fødd 11. januar 1975 i Lund i Skåne. Begge foreldra er amerikanske akademikarar; han har ein svart far med sørstatsbakgrunn og ei kvit mor med europeisk bakgrunn. På grunn av hudfargen vart Jason mobba og plaga då han var liten. På åttitalet var det ikkje mange mørkhuda menneske i Lund og Jason kjende seg heimlaus, rotlaus og identitetsforvirra. Han fortel at han kunne gjort kva som helst for å bli lysare i huda, omtrent som han som var idolet hans den gongen; Michael Jackson.
Så oppdaga han hiphopen - og hudfargen vart ikkje lenger noko problem. Som ungdom ville han så gjerne vera kul og han vart liksom ikkje "svart nok" - men han fann det stadig vanskeleg å finna sin eigen plass i verda.

Faren er sentral i boka og har nok også vore svært sentral i Jason sitt liv, sjølv om dei ofte har hatt sine småkranglar og diskusjonar. For å forstå meir av faren sin bakgrunn og sine eigne røter, har han teke fleire turar til USA. Det er interessant å lesa om farfaren som forlot bomullsplantasjen og fattigdommen i South Carolina og etablerte seg i Harlem, New York. Om farmora, som skaffa seg universitetsutdanning og som sende borna sine - mot mannen og borna sin vilje - til Nigeria for at dei skulle sleppa unna rasismen og segregeringa i USA. Det vert fortalt om andre fargerike forfedrar og slektningar, t.d. oldemora som var indianar, Cousin Joe som vart 100 år og onkelen som er Trump-medarbeidar (!) Det vert fortalt om urett og vald, om menneskerettar og overlevingsvilje, om Martin Luther King og Malcolm X, om slaveri og grusomheiter.

For Jason var det eit sjokk å møta slektningane i South Carolina. Der er klasseskiljet, raseskiljet, diskrimineringa og fattigdommen nesten like markert i våre dagar som på 1960-talet. The land of the free and the home of the brave har lite å vera stolt av når det gjeld dette samfunnsproblemet. Jason fortel om eit museumsbesøk som gjorde svært sterkt inntrykk på han - og det kan eg forstå. (Ifølge Washington Post er det 35000 museum i USA - og berre eitt av dei handlar om slaveriet..)

Jason Timbuktu Diakité er ein sympatisk og karismatisk mann. Han har eit stort publikum og forteljinga hans er difor verdifull. En dråpe midnatt er ei handlingsrik og ordrik bok som har ein viktig bodskap. Eg fann deler av boka svært lesbar og andre deler mindre interessante. Han fortel (heldigvis) lite om privatliv og kjæresteliv og avslører ingen pikante historiar - men innrømmer eit tidlegare rusmisbruk. Han legg ikkje skjul på kor skuffa foreldra hans vart og kor han skamma seg då kokainbruken hans vart offentleg kjent.

Tittelen på boka spelar på den såkalla ein-dråpe-regelen i USA – dersom ein hadde så mykje som ein dråpe svart blod i årane, vart ein sett på som svart. Eg tykkjer det er fint å lesa om kor reflektert han er og om korleis han no oppsummerer livet sitt - korleis han har "funne seg sjølv":
"Store deler av livet har jeg forkynt at jeg er halvt amerikaner, halvt svenske, halvt hvit, halvt svart. Nå velger jeg å si at jeg er både hvit og svart, både svenske og amerikaner. Tysk, fransk, slovakisk, afrikansk, cherokee. Alle disse identitetene tilhører meg. Jeg har gått fra halv til dobbel, og i den tilsynelatende lille semantiske endringen ligger et av mine største identitetssprang. Det doble er uendelig mye bedre enn det halve."
Boka var tema då Jason vitja Skavlan i fjor haust:

10. mai 2017

Favorittforfattarar: H

Sakte men sikkert går eg gjennom favorittforfattarane mine på alfabetisk vis. Denne gongen bokstaven H og dermed ein presentasjon av to av mine absolutte favorittar. Begge har betydd mykje for meg og har gitt meg mange fine lesestunder.

Håkan Nesser

Svensk forfattar f. 1950.

Mest kjend for dei ti bøkene om førstebetjent Van Veeteren i Maardam; serien han skreiv i perioden 1993 - 2003.
Fire av desse bøkene vart tildelt prisar: Den fyrste Det grovmaskede nettet fekk debutantpris, Borkmanns punkt og Kvinnen med fødselsmerket fekk prisen «Årets bästa svenska deckare» og Carambole fekk «Glassnøkkelen».

Eg laga i si tid ein presentasjon av denne serien - ein serie som eg anbefalar varmt til alle som likar kriminallitteratur med strek under litteratur.

"Arvtakaren" etter Van Veeteren vart kriminalbetjent Gunnar Barbarotti og dei fem bøkene i Barbarotti-serien. Den andre boka i denne serien, En helt annen historie, vart også tildelt pris: «Årets bästa svenska deckare» i 2007.
Eg har omtalt den siste boka i serien, De sørgende.

Ingen er så ironisk-elegant som Håkan Nesser. Eg har hatt utruleg mange fine leseopplevingar med bøkene hans. Frittståande romanar av Nesser som eg kan anbefala:
Kim Novak badet aldri i Genesaretsjøen - Vemodig og morosam oppvekstroman
Kjære Agnes - Original lita kriminalhistorie
Og Piccadilly Sircus ligger ikke i Kumla - Underfundig og stemningsfullt
Skyggene og regnet - Fantastisk fin bok, eit nostalgisk mysterium
Carmine street - Ei litt sorgtung kjærleiks- og krimforteljing med handling frå New York
Himmel over London - Krevjande og spesiell - men underhaldande - "metaroman"
Levende og døde i Winsford - Smart, velskriven og spennande - men langsam - spenningsroman
Elleve dager i Berlin - Triveleg feelgood med alternativ vri



Henning Mankell

Svensk forfattar f. 1948 d. 2015.

Mest kjend for dei tolv bøkene om politietterforskar Kurt Wallander i Ystad; den fyrste boka i serien (Morder uten ansikt) kom ut i 1991, den siste (Hånden) i 2013. Serien er kommen ut i 100 land og er blitt filmatisert i ymse versjonar.

Mankell var ein markant debattant og ein samfunnsrefsar, noko som også viser att i ein del av bøkene hans.
Store deler av livet budde han i Afrika (Mosambik) og han skreiv ofte om tema som diskriminering, rasisme, utnytting og urett. Han hadde eit globalt perspektiv og var ein god formidlar av ulike menneske sine historiar.

Han vart tildelt fleire prisar for forfattarskapet sitt, mellom dei Rivertonklubbens internasjonale ærespris.
Av sjølvstendige romanar likte eg godt Kineseren, Danselærerens tilbakekomst, Tea-bag, Italienske sko og Minnet om en skitten engel.

Henning Mankell vart kreftsjuk og døydde i 2015 - men skreiv til det siste. To av bøkene vart utgitt etter at han vart borte: Kvikksand og Svenske gummistøvler.

Les også: Takk, Henning Mankell


Andre forfattarar på H som eg set stor pris på er Haruki Murakami, Hilary Mantel, Helga Flatland og Hans Olav Lahlum. Hans Børli og Halldis Moren Vesaas er to lyrikarnamn som må nemnast.
Har du ein favoritt på H?

7. mai 2017

Smakebit på søndag: Av lys er du kommet av Britt Karin Larsen

Cappelen Damm 2017
184 sider
Papirbok lånt privat

Ei lita perle av ei bok, der forfattaren set søkelys på korleis det er å veksa opp som uønska og om korleis det kan komma til å prega eit menneske gjennom livet. Det handlar om å vera på leit etter sanninga om opphavet sitt og om å kjenna på uro, lengsel og sakn.

Det tek litt tid å komma gjennom boka sjølv om ho er kort. Det vert lagt opp til at ein må tenkja gjennom dei spørsmåla forteljarstemma stiller. Mykje vert også fortalt mellom linjene og mellom spørsmåla.

For oss som har lest "Mostamäggbøkene" (Finnskogserien) er skrivestilen og forteljarmåten gjenkjenneleg. Forteljarstemma er undrande og søkjande. Konkret, men også abstrakt. Beint fram, men også varsamt.

Boka startar slik:
"Begynnelsen ligger så langt tilbake at ingen kan se den mer.
Som gammelt løv som er blitt til jord ligger den der, forvandlet, og er det kanskje best slik, at vi slipper å gjenkjenne den?"
Hovudperson er 71 år gamle Anni som tenkjer tilbake på livet sitt. Ho innser at starten av livet hennar - byrjinga - er ukjent og uklar og at denne uvissa har plaga henne og gjort at ho alltid har kjent seg uroleg og einsam. Når barnet Anni prøvde å stilla spørsmål rundt sin eigen bakgrunn fekk ho uklare svar - og ei vond kjensle av skam og skuld. Og no, når ho er blitt såpass gammal, er det vel for seint å finna fram til ei biologisk mor? Vil ho då eventuelt få svar på det som ho lurer på? Hennar eiga vaksne dotter er lunken til prosjektet, men støttar mora halvhjerta. Dottera har truleg sett og skjønt kor mykje fråveret av familie har tært på mor si. Og Anni har stadig dette håpet om eit svar, samstundes som ho fryktar det ho kan komma til å få vita.

Forteljinga skiftar tidsperspektiv og me får møta både barnet, den unge og den vaksne Anni - i fleire avgjerande epokar i livet - sett gjennom augene til den aldrande Anni. Det gir inntrykk å lesa om fosterbroren som drukna si einsemd og lengsel i alkohol - og ein får nesten fysisk vondt av å lesa om fosterbarnet Anni som opplevde ein barndom utan kjærleik; utan at ho hadde eit fang å krypa opp i. Sidan ho var så desperat etter kroppskontakt som lita fekk det konsekvensar då ho møtte menn i vaksen alder:
"Å bli brukt, være brukbar til noe. Hadde jeg ikke hatt en viss glede av det, at jeg kunne brukes? Burde jeg opplevd det som krenkende?"
Forfattaren skal ha brukt seg sjølv og sine eigne barndomsminner i boka - noko som gjer at handlinga vert oppfatta som ekte og truverdig. Av lys er du kommet er ei sår og rørande forteljing - utan at det nokon gong vert oversentimentalt og sorgtungt.
Eg må berre sei: Tusen takk, Britt Karin Larsen!

Eg legg denne omtalen inn som eit bidrag til utfordringa "Smakebit på søndag" på bloggen Flukten fra virkeligheten.

4. mai 2017

Samleinnlegg: Kriminell vårlesing

Ein ny samleomtale utan altfor mange raude trådar.


Glemt av Arnaldur Indriðason
Cappelen Damm 2017
Speletid 9:02, biblioteklånt lydbok

Originaltittelen er "Fort Knox" og viser til namnet på ein amerikansk militærbase som i si tid var på Island. Handlinga er lagt til 1979, på slutten av den kalde krigen - og som i Reykjaviknetter møter me ein ung politietterforskar Erlendur Sveinsson. Det handlar også, som vanleg når det gjeld Erlendur, om ei enno eldre og gøymd sak. Ein finn elles mykje av det som er typisk Indridason; det langsame, mørke og melankolske.

Eg har lest dei fleste bøkene i Erlendur Sveinsson-serien, og må dessverre sei at dette er ei av dei svakaste. Ho er ikkje dårleg, for Indridason er ein skrivekunstnar og han har ein stor produksjon av kriminalromanar bak seg, - men ærleg talt; dette er for treeeegt. Eg klarar berre ikkje å halda interessa oppe gjennom heile boka. Avslutninga er både oppklarande og overraskande, men då eg var kommen såpass langt i lyttinga hadde eg heilt mista leselyst og konsentrasjon.
Opplesar Lasse Lindtner les sakte og tydeleg - og spelar litt mykje teater når han les. Terningkast 3+.



To komma åtte sekunder av Jan Mehlum
Lydbokforlaget 2016
Speletid 10:35, lytteeksemplar

Mesteparten av handlinga i bok nummer 16 i Svend Foyn-serien er lagt til København. Eg har lest dei fleste bøkene i serien og "veit" såleis kva eg får. Advokat Foyn si forteljarstemme er som før slentrande, sarkastisk og sliten - og som alltid rotar han seg borti saker som er både mystiske og farlege. Tematikken er som vanleg samfunnsaktuell og boka inneheld spark til både styresmakter og andre makter. Me får gjensyn med Hulda, jaguaren og Wilhelm Mørk som me kjenner frå tidlegare bøker.
Det handlar elles om organisert kriminalitet og korrupsjon i tillegg til drap. Enkelte deler av handlinga byggjer på verkelege hendingar i og med at forfattaren viser til (konspirasjons-)teoriar knytta til dødsfallet til Jan Wiborg i 1994.

Eg vart litt forundra då eg oppdaga at Helge Winther-Larsen ikkje var opplesar av lydboka - han har nemleg ei perfekt stemme for Foyn-bøkene. Men gode gamle Nils Nordberg er eit bra alternativ, og han imponerer med enkelte uttrykk på pære dansk. Eg oppfattar boka som noko uryddig og ujamn. Terningkast 4-.



De ingen savner av Eystein Hanssen
Cappelen Damm 2010
Speletid 12:43, lydbok Storytel

Eystein Hanssen er etter kvart blitt ein etablert krimforfattar - og dette er debutboka hans. For meg er han, om ikkje ukjent, så i alle fall ulest - til no.

Slett ikkje så verst til å vera debut - og tematikken med menneskehandel, barneprostitusjon og narkotikakriminalitet er like aktuell i dag - dessverre. Så himla engasjert vart eg likevel ikkje av denne historia fordi ein har lest mykje av det same tidlegare.  Boka inneheld mykje gjentakingar, overforklaringar, klisjèar og oppkonstruerte situasjonar. Eg "kjøper" heller ikkje kunstmotivet som der vert henvist til. Men hovudpersonen Elli Rathke virkar å vera ein småspennande karakter. Christoffer Staib er ein OK opplesar av lydboka. Terningkast 3.



Den stille flokken av Lars Mæhle
Samlaget 2017
365 sider, eBokBib

Hovudpersonen i denne serien, Ina Grieg, er også ein kampsportutøvande, ustyrleg, ung kvinneleg etterforskar. Likskapen med Elli i Hanssen si bok over er slåande, men truleg tilfeldig.

Den skammelege handsaminga av tatrar og romfolk er bakteppet for historia. Det gir sterkt inntrykk å lesa om det som gjekk føre seg på Svanviken arbeidskoloni - for mykje av dette skjedde verkeleg, for ikkje så altfor lenge sidan. Romfolk og tatrar vart tvinga til å bli bufaste og "nyttige" samfunnsborgarar - noko som av og til fekk tragiske konsekvensar. Ein kan godt tenkja seg at desse brutale overgrepa mot dei aller svakaste kunne føra til ulike hevnreaksjonar.

Stikkord for sjølve kriminalgåta er overgrep, hevn og psykiatri. Boka er dramatisk, lærerik og rystande - men vert aldri skikkeleg spennande. Terningkast 4.


Vredens dag av Kurt Aust
Aschehoug 2001
357 sider, privatlånt papirbok

Kurt Aust er aktuell denne våren med Skipet med det onde øyet, den 7. boka i den historiske krimserien hans. Vredens dag er den fyrste i serien, og eg tykte den var rimeleg interessant - men litt langsam og omstendeleg. Eg kjem likevel til lesa dei neste bøkene ved høve.

Her handlar det om noko uventa som hende ved årsskiftet 1699-1700. Under eit forrykande uver må professor Thomas av Bouberge og assistenten hans Petter Hortten søkja ly i ei vegkro på landsbygda i Danmark. Her har det nettopp skjedd eit mord, og i dei få dagane dei oppheld seg der, skal det komma til å skje fleire mord og mordforsøk.

Vredens dag er eit slags lukka rom-mysterium samstundes som det vert fortalt mykje om dåtidas tankar og teoriar, daglegliv og samfunnsliv. Boka har ein litt uvanleg innpakning ved at det heile vert fortalt i ettertid, av ein aldrande Petter Hortten. Terningkast 4+.

1. mai 2017

Oppsummering april

Påbyrja i mars, fullført i april:
Kurt Aust - Vredens dag - Historisk krim - Lånt papirbok privat
Anders de la Motte - MemoRandom - Svensk krim - eBokBib

Lest i april:
Arnaldur Indridason - Glemt - Islandsk krim - Lånt lydbok biblioteket
Lars Mæhle - Den stille flokken - Norsk krim - eBokBib
Arne Dahl - Utmarker - Svensk krim - Kjøpt papirbok
Hans Olav Lahlum - Et kvart liv - Biografi - Storytel lyd og ebok
Vera Henriksen - Beretningen om Bent Jonsson I - III: Trollsteinen, Pilegrimsferd, Blåbreen - 3 historiske romanar - Lånt papirbok privat
Michel Bussi - Etter styrten - Fransk krim - Lånt lydbok biblioteket
Eystein Hanssen - De ingen savner - Norsk krim - Lånt papirbok privat og lydbok Storytel

Påbyrja i april, fullførast i mai:
Britt Karin Larsen - Av lys er du kommet - Norsk roman - Lånt papirbok privat
Jan Mehlum - To komma åtte sekunder - Norsk krim - Lytteeksemplar
Jason Timbuktu Diakité - En dråpe midnatt - Svensk biografi - eBokBib



Ikkje berre årets fyrste terningkast 6 - men heile to seksarar i same månad! Det har ikkje hendt før, i mi bloggtid. 9 bøker, men den eine er tre-i-ein - så det vart 11 bøker tilsaman - noko som er eit greit resultat for lesemånaden april.
  •  5 papir, 2 lyd, 2 ebøker, 1 kombinert lyd og ebok, 1 kombinert lyd og papir
  •  9 lånt, 1 abonnement, 1 kjøpt
  •  6 krim, 1 historisk krim, 3 historiske romanar, 1 biografi
  •  7 norske, 2 svenske, 1 islandsk, 1 fransk
  • "Nye" forfattarar: de la Motte, Bussi, Hanssen

27. april 2017

Kort om: Etter styrten av Michel Bussi

Lydbokforlaget 2017
Speletid 14:42
Opplesar Kim Haugen

Lånt på biblioteket

Denne likte eg! Etter styrten er ei eventyrleg, spennande og sjarmerande forteljing. Boka vart tildelt Gullkulen under Krimfestivalen i mars - og skulle dermed vera interessant for folk som likar å lesa krim.

Utgangspunktet er ein ufatteleg tragedie; ei flyulukke som skjedde i 1980 der 168 av 169 passasjerar omkom. Den einaste overlevande er ei tre månader gammal jente. "Tilfeldigvis" var det to små jentebabyar blant passasjerane - og to par besteforeldre hevdar at den overlevande er deira barnebarn. Den påfølgjande rettssaka skal avgjera kven av besteforeldrepara som skal få jenta - og det andre paret kjem såleis til å mista - alt. Klarar retten å fatta rett vedtak?

Ikkje alle slår seg til ro med avgjerda - og privatdetektiven Crédule Grand-Duc vert engasjert av den tapande parten. Han driv på med omfattande og detaljert etterforsking - i 18 år - men så er det stopp. Det meste av historia vert fortalt gjennom augene til Grand-Duc, men to bestemødre og to storesøsken spelar også sentrale roller. Det same gjer naturlegvis den overlevande jenta. Er ho Lyse-Rose eller Emilie? Dei to bestefedrene får av ulike årsaker ei meir perifer rolle. DNA-analyse vert tilgjengeleg i 1995 - og dermed skulle ein tru at alt som inntil då har vore uklart får eit definitivt svar og ei løysing. I "notid", dvs. i 1998 viser det seg at ho har vakse opp i trygge omgjevnader og at ho er blitt ei ung velfungerande kvinne. Spelar det då noko rolle kven ho er, biologisk sett? Svaret er ja. Det er livsviktig.

Etter styrten er ein godt fortalt spenningsroman. Det vert gjort greie for forhistoria gjennom privatdetektiven si sarkastiske forteljarstemme og parallellt og vekselvis får ein høyra om dei mange dramatiske hendingane som går føre seg i 1998. Det handlar om utspekulerte drap og begjær etter pengar og makt - men også om gode venskap og varm kjærleik.

Eg tykkjer nok at boka er litt for lang og at ho kunne hatt godt av ei viss oppstramming. Eg vart difor ikkje heilt enig med meg sjølv om eg skulle gi ein sterk 4'ar eller ein svak 5'ar, men eg har etter kvart landa på terningkast 5-.

Eg set pris på forteljargleda, sjarmen og hjertevarmen som ein kan finna i boka. Eg likar tidsbileta og musikk- og fotball-referansane. At historia er i overkant usannsynleg og urealistisk får ein berre ta med på kjøpet. Michel Bussi har skrive ein svært underhaldande og original roman.

Andre bloggmeiningar: Tips-bloggen, OP-5, Den kriminelle bokverden

25. april 2017

Bokomtale: Utmarker av Arne Dahl

Cappelen Damm 2017
363 sider
Kjelde: Kjøpt papirbok

Det er uhyre sjeldan eg kjøper ei bok til fullpris - det har vel ikkje hendt på mange år. Som oftast brukar eg biblioteket sine tenester eller ventar til pocketutgåva kjem. Sidan eg hadde bestemt meg for at Arne Dahl si nye bok skulle bli årets påskelesing for meg, hadde eg ikkje noko val; boka måtte kjøpast fordi biblioteket ikkje hadde boka inne. Eg angrar ikkje på kjøpet - slett ikkje. Dette er ei bok som er verdt pengane; ein særdeles velskriven og velkomponert krimthriller - den fyrste i ein heilt ny serie frå svenske Arne Dahl.

Sidan Arne Dahl er ein av favorittforfattarane mine hadde eg naturlegvis høge forventningar til Utmarker - og eg er veldig glad for at forventningane vart innfridde. Innan denne sjangeren er det få - om nokon - som kan skriva like stemningsfullt. Dahl er meir raffinert og har eit mykje betre språk enn dei fleste andre kriminalforfattarane eg kjenner til. 

Medan serien om A-gruppen har heile etterforskargruppa i fokus, er hovudrolla i denne boka ein enkelt politietterforskar - og etter kvart ein etterforskarduo. Desse to - Sam Berger og Molly Blom - dannar eit interessant og umake par; ein dynamisk og slagkraftig duo med ekstremt analytiske og nærast telepatiske evner. Medan eg las fekk eg assosiasjonar til Millennium-trilogien og Salander/Blomkvist: forholdet deira inneheld både skepsis, fiendskap, lojalitet og erotisk tiltrekningskraft.

Utmarker har ei heller mørk stemning og er samstundes ei historie med eit voldsomt driv. Det skuldast fyrst og fremst måten forfattaren har komponert det heile på. Dahl er ein forfattar med ein velutvikla sans for timing; han porsjonerer ut akkurat passe med informasjon på akkurat rette tidspunkt i forteljinga. Plottet er finurleg, originalt og vel gjennomtenkt. Dialogane er naturlege og karakteristikkane treffsikre. Handlinga føregår for det meste i notid, med nokre få og effektive tilbakeblikk. Det er elles vanskeleg å gje eit handlingsreferat av boka fordi ho inneheld så mange vendingar og har så mange lag. Men kort og generelt sagt handlar det om (noko som kan sjå ut som) seriemord, om overvakingssamfunnet, om hemmelegheiter, om konspirasjonar, om spor og villspor og om alternativ og parallell etterforsking.

Arne Dahl sørger for at spenninga vert halden vedlike gjennom heile boka - og når boka er ferdig utlest har Berger og Blom - og lesaren - gått gjennom mange overraskingar, påkjenningar og opplevingar. Skildringar av miljø, kjensler og karakterar er nemleg utført på ein så meisterleg måte at ein vert reint utmatta - fordi ein har "deltatt" i etterforskinga og "levd saman med" karakterane i boka.

Cliffhangeren på slutten er av det uuthaldelege slaget - og forhåpentlegvis varar det ikkje så lenge før bok nummer to - Inland - kjem ut i norsk språkdrakt.

Utmarker anbefalast på det varmaste.

Andre bloggmeiningar: Bjørnebok, Bokbloggeir, OP-5.
Ta gjerne turen innom bloggen til den eg trur er Norges største Arne Dahl-fan; Evert Pangs funderinger

20. april 2017

Bokhyllelesing: Trollsteinen og Pilegrimsferd

Så - omsider - er eg klar med eit nytt bidrag i samband med bokhyllelesing 2017. Tredje runde har tema "Les et verk som enten er skrevet eller lagt til perioden mellom 1350-1700" og fjerde runde "Les ei skandinavisk bok utgitt mellom 1945 og 1990". Dei to fyrste bøkene i Beretningen om Bent Jonsson passar fint inn her. Handlinga i bøkene er lagt til 1500-talet og dei kom ut fyrste gong i hhv 1970 og 1971.

Eg las dei fem bøkene i serien for mange år sidan - og har lenge hatt planar om å lesa dei på nytt, fordi eg tykte dei var så fantastisk fine den gongen. No er eg i gang - og eg kan "avsløra" at det atter vart gode leseopplevingar for meg. Det tok ikkje lang tid før eg vart sugd inn i handlinga - og det var spesielt interessant å finna ut kor lite/mykje ein hugsa frå forrige gong. For ordens skuld: Eg har ikkje bøkene i mi eiga bokhylle, men har lånt samleutgåva (dei tre fyrste bøkene) av ein nær familiemedlem.

Handlinga i pentalogien er frå Bøverdalen og er lagt til tida etter reformasjonen. Noreg låg under dansk herredøme og krone den gongen og det var urolege tider. Mange av personane i bøkene er historiske, men sjølve hovudpersonen, Bent Jonsson Smiugjelsøygarden, er fiktiv. Titlane på bøkene er Trollsteinen, Pilgrimsferd, Blåbreen, Staupet og Skjærsild. Som i Sigrid-trilogien er det ein del "indre dramatikk" i desse bøkene; religiøse grubleriar og filosofiske tankerekker - som innimellom kjedar meg litt. For meg er det meir interessant å lesa om den ytre dramatikken; om historiske hendingar og om korleis menneska tilpassa seg dei skiftande tidene, både praktisk, politisk, kulturelt, medmenneskeleg og mellommenneskeleg. 1500-talet var ei tid med sterke sosiale, religiøse og kulturelle motsetningar.

Det som vert fortalt om i Trollsteinen og Pilegrimsferd skjedde i ei fjern fortid, men likevel opplever eg at ein kjem nær både folk og miljø når ein les. Vera Henriksen fortel om kvardagsliv og høgtider, giftarmål og gravferder, skikk og bruk og tradisjonar - på ein levande måte. Ho skildrar moral og umoral og gjer greie for endring av lover og normer. Måten folk oppfører seg på og måten dei forheld seg til kvarandre på er ikkje så mykje annleis i dag. Menneska på 1500-talet hadde lengslar, forventningar og kjensler som notidsmenneske kan kjenna seg att i.

Visdalen er ein sidedal til Bøverdalen. Denne dalen midt i Jotunheimen har eit rikt kulturlandsskap og ein kan her finna mange spor etter menneskeleg aktivitet frå svundne tider; det gjeld t.d. ferdsel, jakt, seterdrift og utvinning av jern og kleberstein. Her finn ein også Smiugjelsøygarden, farsgarden til Bent Jonsson.

Trollsteinen
Me møter Bent Jonsson for fyrste gong sommaren 1562 når han er på veg heim til Lom etter eit lengre studieopphald i Danmark. På morssida slektar Jon på dansk adel og på farssida er han av bondeætt frå Bøverdalen. Han har studert teologi ved universitetet i København, men har ikkje blitt prestevigsla - han har ambisjonar om å bli universitetslærar. Me får ikkje greie på så mykje av barndoms- og ungdomstida til Bent i denne fyrste boka, men det synest klart at overgangen frå eit overklasseliv i Danmark til det enkle livet i dalen er stor. Føremålet med heimturen er å overbringa mora arven hennar i og med at morfaren nyss har gått bort, samt å vitja slektningane sine. Opphaldet skal komma til å bli utfordrande og vanskeleg - på fleire plan - og varar lenger enn planlagt.

Bent Johnson er eit symbol for den brytningstida det vert fortalt om. Han opplever at folk har vanskeleg for å tilpassa seg den nye lutherske læra. Sjølv er han også ein tvilar, for han ser at det er uheldige sider ved at folk vert tvinga til å slutta med det religiøse livet dei var vant til. Han slit også med dei motstridande forventningane som slektningane hans på begge sider har til han.

Dramatiske hendingar i familien fører til at Bent blir verande i dalen over vinteren. Naturen lagar også dramatikk: Kyrkja på Galde vert tatt av flaumen og garden Glømsdal vert råka av steinras. Som alltid vert menneska små når naturkreftene set inn. Bent møter skepsis i bygda, men fleire og fleire set pris på å ha ein slik velutdanna, velhalden og veltalande person mellom seg.

Henriksen skildrar det vanskelege forholdet Bent har til mora Magdalene, saknet etter faren som døydde då Bent var unggut, den varme velkomsten han får av farbroren Tore og motstanden han opplever at Sylfest; ein annan farbror, syner. Han får eit sjokkerande gjensyn med Live, tvillingsystera - som har "mista vettet" - eller er det mørke makter som herjar med henne? Med gamlepresten herr Gudbrand, som i skjul held seg til den katolske trua, har han ein god samtalepartner, medan han har problem med å forhalda seg til den nye "rettruande" presten. Han etablerer eit godt venskap med Lasse Glømsdal, og møter kjærleiken i Lasse si syster, Anne. Anne Glømsdal vert framstilt som stolt og sterk og på mange måtar ein likeverdig partner til Bent - men tradisjonelt og etter lova hadde kvinnene på denne tida begrensa med rettigheiter.

Bent er oppriktig glad i Anne og kan tenkja seg å gifta seg med henne, men den store store kjærleiken er det vel ikkje. Å gifta seg av kjærleik var det dessutan få som gjorde; ekteskap var som regel ei praktisk, politisk og familiær sak. Så Bent slit - med sine eigne og familien sine forventningar om ei heilt anna framtid. Skal han ta over ein liten gard som har vore vanstyrt i fleire år - eller skal han reisa attende til Danmark og ta imot det adelsbrevet som han truleg kan få? Han tenkjer mykje på kva som er rett og galt; om synd, bot, skam, skuld og tilgjeving. Men Bent får eit stadig nærare og inderlegare forhold til Anne - og det går slik som det gjerne går; Anne blir gravid. Bent og Lasse inngår dermed ein avtale der Bent forpliktar seg til å gifta seg med Anne etter at han har avklart si eiga stilling og framtid med dei danske slektningane sine. Bent gir seg sjølv ein frist på tre år - og boka vert avslutta med at han reiser attende til Danmark.

Det var mykje eg hugsa att frå boka etter meir enn 30 år - overraskande mykje faktisk. Det som eg hugsa best og som gjorde mest inntrykk på meg då eg las boka fyrste gong var skildringa av det nesten-incestuøse forholdet mellom Bent og Live. Og det slår meg no også; at Vera Henriksen var ein modig forfattar som kunne skriva om slike vanskelege og tabubelagte tema. Det eg hadde gløymt var kva lagnad Live fekk til slutt - og eg tenkjer no at det måtte vel berre enda slik som det gjorde..


Pilegrimsferd
Handlinga i denne boka tek til omlag der Trollsteinen sluttar; med at Bent kjem tilbake til Danmark og "det andre livet" sitt. Hjå morfamilien får Bent omsorg, men også ansvar og plikter - og god tid til å områ seg. Det er eit priviligert liv, men det er slett ikkje utan bekymringar. Bent sine lukkelege stunder vert ofte avløyst av tungsinn og grubling. Medan det knapt vert nemnt at far til Bent var teologiutdanna i den fyrste boka, vert det her greia vel ut om dette. Gjennom gamle brev som faren skreiv til morbroren Bent Bille får Bent Jonsson vita korleis og kvifor faren tvilte og sleit i forhold til tru og teologi. Faren sine tankar, haldningar og handlingar skal komma til å prega Bent i lang tid - og fører m.a. til at han reiser og oppheld seg i Paris for ei tid.

Lesaren får eit meir nyansert bilete av hovudpersonen i bok nummer to. Bent er utruleg søkjande og undrande - og ofte fylt av indre motsetningar og uro. Når han trur at han har fått svar på det som opptek han - då dukkar det opp andre spørsmål og utfordringar. Perspektivet er også vidare; ut mot Europa og dei straumane som finst der. Det ulmar - bokstaveleg talt - i fleire land i samband med religionskrigar, forfølging og straff, reformasjon og motreformasjon. På den andre sida er humanistiske tankar og ynskje om fridom for enkeltmenneske idear som er i ferd med å spre seg.

Etter ei langvarig og mangfaldig reise - på mange plan - gjer Bent som far hans gjorde før han; han vender tilbake til Lom - til Smiugjelsøygarden og til Anne og barnet deira. Det skjer ikkje utan ein djup indre kamp.

Pilegrimsferd er på mange måtar tyngre å lesa enn den fyrste boka, men ho er vel så interessant. Ein kan i denne boka tydeleg leggja merke til korleis Vera Henriksen har arbeidd med språket. Det er ei anna språkføring og det vert nytta andre formuleringar når det handlar om det danske overklasse- og akadermikarmiljøet; meir snirklete og "fordanska". Når handlinga går føre seg i fjellbygdene i Noreg er det meir kvardagsleg, konkret og direkte - noko som også er heilt naturleg.

Med tanke på at eg hugsa att mykje av handlinga i Trollsteinen, er det underleg å merka at eg hadde fullstendig gløymt kva Pilegrimsferd handla om. Det er berre nokre få hendingar eg hugsar frå då eg las boka fyrste gong. Eg skjønnar ikkje heilt kvifor det er slik. Kanskje det skuldast at eg den gongen var for ung til å forstå dei mange påkjenningane Bent gjekk gjennom? Det skal uansett bli interessant å finna ut kva som er gjenkjennbart i dei neste tre bøkene. Eg kjem til å ta fatt på Blåbreen umiddelbart etter at eg har skrive ferdig dette blogginnlegget, men deretter trur eg kanskje at eg treng ein pause frå middelalderliv og middelaldertankar før eg tek til på dei to siste bøkene; Staupet og Skjærsild.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Har du ikkje lest noko av Vera Henriksen? Vel - då har du mange svært gode leseopplevingar til gode! Grunnen til at eg har skrive eit såpass utfyllande handlingssamandrag er å få fleire til å lesa bøkene hennar. Eg håpar at enkelte kan bli frista til å ta fatt på historia om Bent Jonsson.
Her får du lenker til bibliografi (Wikipedia) og dei digitaliserte bøkene hennar (Nasjonalbiblioteket)

16. april 2017

Biolesesirkel: Et kvart liv av Hans Olav Lahlum

Cappelen Damm 2013
Kjelde: Lydfil og ebok Storytel


I 2009 gav forfattaren Hans Olav Lahlum ut ein gigantisk biografi om den legendariske Arbeiderpartisekretæren Haakon Lie. Lie var sentral i arbeidarrørsla i fleire tiår, han vart 103 år gammal og boka om han vart på over 800 sider.

Boka om Håvard Vederhus er på 143 sider. Vederhus var nemleg på feil stad til feil tid; han var ein av dei 77 som mista livet i terrroråtaka den 22. juli 2011: Eit stort politisk talent som berre vart 21 år gammal - skoten og drepen av Anders Behring Breivik ved pumpehuset på Utøya.

Det er noko uendeleg trist med ein biografi om eit så altfor kort liv, - noko tittelen "Et kvart liv" også syner. Lahlum skreiv boka vinteren 2012-13 etter førespurnad frå familien til Håvard Vederhus. Boka er tilegna alle som mista livet på Utøya og er samstundes ein hyllest til Vederhus sitt engasjement for eit demokratisk og inkluderande samfunn. Boka er delt i fire: Den fyrste delen handlar om barndomstida, del to om ungdomstid og politisk og personleg forming, den tredje delen er om 22. juli og den fjerde og siste om den vanskelege vegen vidare for folk som sto han nær.

Lahlum fortel at Håvard Vederhus vaks opp som det midterste barnet i søskenflokken på tre - og at han på mange måtar også var midtpunktet i familien. Frå tidleg alder kravde han - og fekk - mykje merksemd. Han var uroleg og eigenrådig og hadde eit uvanleg høgt aktivitetsnivå. Han vaks opp og vart ein energisk og målbevisst ungdom og ein sentral skikkelse i mange ulike miljø. I motsetnad til mange andre AUF'arar vart ikkje Håvard Vederhus "fødd inn i Arbeiderpartiet." Men fordi han hadde eit grunnleggjande sosialdemokratisk syn på samfunnet melde han seg tidleg inn i AUF. Han var ikkje utprega skuleflink, men arbeidde målretta og fekk eit godt vitnemål frå Oslo Katedralskole.

Store deler av boka er i ein oppramsande stil og er nok helst for spesielt interesserte, dvs. menneske som står familien og partiet nært. Det som gir størst inntrykk er å lesa om avslutninga av Håvard sitt liv i den forferdelege massakren 22. juli. Eg har lest mykje om saka før, men nok ein gong får eg frysningar på ryggen og ei sterk kjensle av sorg og maktesløyse. "Vi gjemmer oss og lever" vart den siste Facebook-oppdateringa Håvard skreiv då han saman med mange andre prøvde å gøyma seg for massemordaren. Nokre minuttar seinare var AUF-leiaren i Oslo død.

Håvard Vederhus var utan tvil ein karismatisk, kunnskapsrik og engasjert ungdomspolitikar - og han ville heilt sikkert nådd langt. Han vert også skildra som ein omsorgsfull person og ein trufast ven. Det synte han heilt til det siste. Størst er saknet og sorga hos far, mor, storebror og veslesyster.
"Det å miste et barn er alltid en tragedie. For mange foreldre vil nok likevel nettopp alderen rundt 20 være den aller verste alderen å miste et barn i. Man har da fulgt et barn hele veien opp gjennom oppveksten, for så å miste det på spranget ut i voksen alder - før barnet får egen famile og før det rekker å realisere sine mål i livet."
Ei fullsett Grefsen kirke følgde Håvard Vederhus til den siste kvilestaden 4. august 2011. Dåverande kunnskapsminister Kristin Halvorsen heldt minnetale og mellom dei frammøtte elles var noverande statsminister Erna Solberg.

Et kvart liv er mitt bidrag til aprilutgåva av Moshonistas biografilesesirkel.

4. april 2017

Påskekrim 2017 - 20 gode tips

Kva kan vera betre enn å setja seg i solveggen eller ved peisen med ei skikkeleg spennande bok? Påsken er blitt den absolutte høgtida for krimbøker her i landet - og her er mine tips til deg som likar å lesa om mystikk, spenning, mord, etterforsking og oppklaring av brotsverk: Til saman 20 ulike bøker som alle er innan krim-, spennings- og/eller thriller-sjangeren. Mine subjektive terningkastvurderingar finn du i parentesane nedanfor.

Bøker er ikkje ferskvare - heller ikkje krimbøker. Dersom du har meir sans for klassisk krim, kan du sjekka ut påskekrimtipsa mine frå 2013. Desse tipsa kan eg fortsatt gå god for. Du kan også finna nokre brukbare tips i innlegget frå 2015. Her og no skal det imidlertid handla mest om krimbøker utgitt i løpet av 2016/2017. Nokre av dei er komne i pocket, noko som gjer dei meir praktiske med tanke på påskesekken.

For omlag eit år sidan gav Torkil Damhaug ut En femte årstid; ein knakande god kriminalroman som forfattaren nyleg og vel fortent vart tildelt Rivertonprisen for. Eg las boka i påsken i fjor og kan verkeleg anbefala den (terningkast 5+). Boka er ein psykologisk thriller og er frittståande.

Av nyare frittståande thriller-/ spenningsromanar som kan høva som påskelektyre vil eg halda fram desse:

  • John Hart: Syndenes forlatelse (terningkast 5)
    Dramatisk, mørk og uhyre velskriven amerikansk krimthriller. 
  • Ane Riel: Harpiks (4+)
    Melankolsk og original thriller frå dansk debutant.
  • Peter Swanson: Den tikkende kvinnen (4) og De som fortjener det (5-)
    Fengande, lettleste og fortleste spenningsromanar. 
  • Håkan Nesser: Elleve dager i Berlin (4)
    Egentleg ingen krim, men ei langsam, alternativ og småpussig feelgood/mystikk-bok.

Mykje - det meste - av det som vert gitt ut innan krimsjangeren er likevel seriekrim.

Ein treng slett ikkje byrja med den fyrste boka i ein romanserie - sjølv har eg erfart fleire gonger at det fungerer fint å starta eit stykke ut i ein serie. Dersom boka fell i smak kan ein så ta til på tidlegare bøker. Men det er også klart at ein går glipp av enkelte utviklingstrekk og samanhengar dersom ein ikkje les kronologisk. Ofte er det slik at handlinga i ei bok får konsekvensar for dei påfølgjande bøkene. Av seriekrim utgitt det siste året kan eg anbefala følgjande:

  • Robert Galbraith: Ondskapens kall (5-)
    Bok tre i J.K. Rowlings sjarmerande Cormoran Strike-serie. Når gjøken galer og Silkeormen bør lesast før denne.
  • Pierre Lemaitre: Camille (5+)
    Her er det faktisk ein føresetnad at ein har lest Irene og Alex fyrst. Fantastisk trilogi frå denne franske forfattaren.
  • Yrsa Sigurdardottir: Dragsug (4)
    Islandsk sidevendarkrim, bok nummer to om Huldar og Freyja. DNA er den fyrste.

Svenskane er suverene når det gjeld seriekrim:
  • Lars Kepler: Kaninjegeren (5)
    Uhyggeleg, brutal og intenst spennande. Del 6 i Joona Linna-serien - men kan lesast som sjølvstendig bok.
  • Joakim Zander: Broren (5)
    Kjempespennande og frittståande framhald av Svømmeren.

Nokre fleire norske krimtips:
  • Gunnar Staalesen: Storesøster (5-)
    Bok nummer tjue om Varg Veum kan lesast for seg. Fin blanding av humor og alvor, stødig kvalitetskrim.
  • Jan-Erik Fjell: Lykkejegeren (5-)
    Ei tempofylt og original historie, den femte i Anton Brekke-serien - men kan lesast åleine.
  • Gert Nygårdshaug: Budbringeren (4+)
    Fantasifull og underfundig med spesielle karakterar. Drum-serien er ukronologisk.
  • Anne Holt: I støv og aske (4+)
    Har fått litt lite merksemd, men er ei god bok. Dette er nummer ti i serien om Hanne Wilhelmsen, men ho står seg godt som sjølvstendig bok.
  • Unni Lindell: Jeg vet hvor du bor (5)
    Den fyrste boka i ein ny serie - som også er eit framhald av Cato Isaksen-serien. Grøssande god; Lindell leverer alltid.
  • Hans Olav Lahlum: Sporvekslingsmordet (4+)
    Interessant 1970 tals-krim. Den 7. boka i serien om K2 og Patricia kan også lesast for seg sjølv.
  • Jo Nesbø: Tørst (5)
    Nesten unødvendig å nevna denne, for Nesbø kjem uansett til å bli påskens mest leste dette året. Harry Hole-bok nr. 11 kom ut i strategisk tid i så måte.



Sjølv har eg tenkt å lesa diverse halvgamle og halvnye krimbøker som har overvintra på hytta i påsken. I tillegg har eg skaffa meg Utmarker av Arne Dahl - og deretter kjem det an på kva som vert tilgjengeleg i eBokBib.


Med dette ynskjer eg alle blogglesarar ein kriminelt god påske!