Oppsummering januar 2018

Påbyrja i desember, fullført i januar:
Mo Hayder - Ulven - Britisk krim - Kjøpt papirbok
Frank McCourt - Engelen på det sjuende trinn - Irsk-amerikansk biografisk roman - Kjøpt lydfil

Lest i januar:
Peter May - Lewismannen - Britisk krim - eBokBib
Ann Cleeves - I løse luften - Britisk krim - eBokBib
Jussi Adler-Olsen - Hun takket gudene - Dansk thriller - Papirbok fått i julegåve
Jan Guillou - 1968 - Svensk roman - eBokBib
John le Carré - Spionenes arv - Britisk spenningsroman - Lydbok lånt biblioteket

Påbyrja i januar, fullførast i februar:
Gert Nygårdshaug - Afrodites basseng - Norsk roman - Kjøpt pocket (OTS)
Roar Sørensen - Mørkets blod - Norsk krim - Kjøpt ebok

Langlesing - påbyrja i november:
Yuval Noah Harari - Sapiens. En kort historie om menneskeheten - Israelsk - Populærvitenskap/dokumentar - eBokBib

• 2 papir, 2 lyd, 3 ebøker
• 4 lånt, 2 kjøpt, 1 fått
• 5 krim/thriller, 1 biografisk roman, 1 historisk roman
• 4 britiske, 1 dansk, 1 svensk, 1 irskamerikansk
• 2 kvinner, 5 menn
• "Nye" forfattarar: McCourt

Denne månaden har eg stort sett vore heldig med dei bøkene eg plukka ut; dei fleste har stått til forventningane mine. Eg vart rett nok bittelitt skuffa over 1968, men eg ser likevel fram til neste avsnitt av serien om 'Det store århundret'.
Eg las nesten ikkje norske bøker i januar. Det er uvanleg, og skuldast nok at det vart overdose norsklesing mot slutten av fjoråret. Eg er i ferd med å komma over overdosen no og startar februar med 2 x norsk.

Lesemål:
Årets fyrste murstein er fullført; Hun takket gudene er på 747 sider.
Eg har definert Engelen på det sjuende trinn som biografi sjølv om det egentleg er ein biografisk roman/ erindringsroman. Denne boka vart utgitt fyrste gong i 1996, så eg kan også kryssa av for punktet som gjeld "oldtidsbøker". McCourt er dessutan ny for meg - og dermed vart det trippelkryss med Engelen :-)

7/100 bøker totalt
1/8 mursteinar (over 600 s.)
0/25 norske utgitt 2018
1/12 utgitt før 2000
1/10 biografiar
0/15 annan sakprosa
0/6 frå bokhylla
3/40 bokomtalar
1/30 "nye" forfattarar
0/20 Storytel 

Shetland-serien av Ann Cleeves

Ann Cleeves er ein særdeles produktiv krimforfattar. Ho har faktisk gitt ut 30 bøker på 30 år - og det er imponerande. Ho vart då også tildelt The Diamond Dagger of the Crime Writers' Association i fjor; ein heiderspris for "livslangt kriminallitterært forfattarskap av særleg høg kvalitet". Bøkene i Shetland-serien og serien om Vera har ført til at Cleeves er blitt populær verda over sidan bøkene også har blitt til populære TV-seriar.

TV-seriar og filmar er ikkje noko for meg, heller ikkje om dei byggjer på kriminalromanar som eg har likt. Eg har nett gløtta på Shetland-serien, men ga opp etter kort tid. På same måte som Krister Henriksson er "feil" Kurt Wallander og Bjørn Sundquist er "feil" Konrad Sejer, er Douglas Henshall heilt "feil" Jimmy Perez - for meg. Eg skapar alltid mine eigne bilete av folk og omgjevnader inne i hovudet mitt når eg les - og det blir gjerne fullstendig kræsj når eg ser kva bilete andre har laga.

Eg har for lengst lagt min elsk på krimbøker/-seriar med handling frå små øysamfunn og andre grisgrendte og rurale strøk - og er fascinert av Shetland. Som vestlending føler eg meg litt i slekt med shetlendarane og historisk sett har då også Noreg og Shetlandsøyane hatt mykje samkvem.

Så langt har eg lest seks av Cleeves sine Shetland-bøker. Bøkene er rolege, logiske og velskrivne og inneheld særeigne kultur-, natur- og miljøskildringar, samt truverdige karakterar. Du finn heller ikkje unaturleg oppkonstruerte plott, unødvendig detaljerte valdsskildringar eller sprøyte gale seriemordarar i Ann Cleeves sine bøker. Hovudpersonen Jimmy Perez er introvert, men dyktig og sympatisk. Etterforskaren har sydlandsk utsjånad og muligens spanske anar, noko som i så fall skuldast at eit skip frå den spanske armadaen forliste utanfor Fair Isle i 1588. Utover i serien får Perez store utfordringar, både fagleg og personleg.

Bøkene vert ofte omtala som Shetland-kvartetten, og eg trudde lenge at det då handla om fire bøker. Men det viser seg at det er snakk om to kvartettar og til saman åtte bøker. Dei fire bøkene i den fyrste kvartetten har alle blitt omtalt her på bloggen i samleomtalar: Svart som ravnen, Hvite netter, Røde knokler og Blått lyn. Tema er fire fargar og fire årstider (som i Johan Theorin sin Øland-serie).

I kvartett nummer to er tema dei fire elementa; vatn, luft, jord og ild - og eg har nettopp lest dei to fyrste (dvs. nummer fem og seks i serien): Dødvann og I løse luften. Cold Earth er enno ikkje oversatt til norsk og den aller siste, som får tittelen Wild Fire, skal etter planen komma ut i 2018. Så det går enno eit par år før eg får fullført heile serien. Det er OK, eg har rikeleg med lesestoff i mellomtida.

Dødvann
Vigmostad Bjørke 2013
346 sider, lånt papirbok biblioteket

Etter dei dramatiske og traumatiske hendingane i Blått lyn, er det på mange måtar ein heilt annan Jimmy Perez me møter i Dødvann. Han har då også ei tilbaketrekt rolle i etterforskinga av drapssaka det vert fortalt om i denne boka.

Cleeves tek opp aktuelle problemstillingar; ein del av handlinga knyter seg til motsetningane mellom dei som ynskjer å ta vare på lokale tradisjonar og dei som søkjer nye tider, nye skikkar og ny teknologi.

Ny etterforskingsleiar og ny interessant karakter er Willow Reeves. Saman med betjent Sandy Wilson og med uformell assistanse frå den sjukmelde Jimmy, skal ho prøva å nøsta opp i ei tragisk og sensasjonsprega sak. Kan drapet på ein ung journalist skuldast opplysningar han har fått tak i - eller er det noko personleg? Talet på gjerningspersonar er avgrensa, og spenning omkring kven den skuldige er - den held seg til siste slutt.

I løse luften
Vigmostad Bjørke 2016
391 sider, lånt ebok eBokBib

I likskap med Dødvann er dette ei stødig og truverdig krimbok. Det er ikkje superspennande, men nervepirrande på ein litt Agatha Christie-aktig måte.

Her er handlinga lagt til Unst, den nordlegaste av Shetlandsøyane og det særprega landskapet ein finn der. Jimmy Perez er back on track, men han treng på nytt assistanse frå Willow Reeves - og ein anar ein viss spenning/tiltrekning mellom desse to. Og unge Sandy, som ikkje er fullt så usikker og hjelpelaus som tidlegare - får han seg dame? Privatliv og kjærleiksliv krydrar ein serie som dette, dersom det då ikkje blir for mykje av det.

Sentralt i handlinga er ei "spøkelsehistorie" som handlar om at ei lita jente "viser seg" for enkelte personar ved enkelte høve. Spøkelsar er ikkje akkurat mi greie, så eg stolar på at Ann Cleeves har ei fornuftig og rasjonell forklaring. Det har ho - og eg vart svært overraska over løysinga på dette mysteriet. Det kan eg lika.

Førjulslesing: Britisk krim

Tre ulike kriminalromanar med handling frå tre forskjellige stader i Storbrittania. Det dei har felles er stemningsfulle skildringar av landskap, natur og miljø samt at interessante historiske fakta er lagt inn som er ein del av handlinga. I desse tre bøkene er me langt frå det urbane og støyande storbymiljøet.

Ildbarnet av S.K. Tremayne
Lydbokforlaget 2017
Speletid 10:18, lånt på biblioteket

Innleiingskapittelet i denne boka minner mest om noko som Victoria Holt kunne ha skrive då ho var aktiv. Eg las massevis av Holt-bøker i ungdommen, men har forlengst "vokst frå" slik litteratur - så fyrsteinntrykket av Ildbarnet var.. sånn passe.
Her møter ein Rachel, ei ung kvinne som nettopp har gifta seg med den rike enkemannen David etter kort tids bekjentskap. David har eit digert gammalt hus, eit vakkert men litt merkeleg barn og ei gammal skrullete mor. Han har også eit travelt og aktivt yrkesliv i London medan Rachel er stuck på herregården utan å ha noko fornuftig å ta seg til.

Eg likar ikkje det dameromanaktige og det overnaturlege i denne boka, men overraskande nok går forteljinga seg til; det er ein stigande spenningskurve og det vert ganske så intenst mot slutten. Etter ei tid oppdagar Rachel merkelege, mystiske og skremmande ting - og mykje av dette har å gjera med at David si tidlegare kone døydde under uklare omstendigheiter. Ho skal ha falle ned i ei gruvesjakt, men kroppen hennar vart aldri funnen. Stesonen Jamie er "synsk" - eller er i ferd med å bli alvorleg psykisk sjuk - og ein byrjar etter kvart å lura på kva David held skjult for Rachel. Det viser seg at også Rachel har grunnar til å halda visse ting frå sin bakgrunn hemmeleg.

Det eg likar best med boka er sjølve bakgrunnskulissane; grevskapet Cornwall med sitt særeigne landskap og den korniske kulturen med sine eigne tradisjonar. I dette distriktet finst rike naturressursar og massevis av gamle gruvegangar, undersjøiske gruvesjakter, samt skumle ruinar og mystiske herregardar. Utvinning av tinn og kopar byrja i Cornwall alt i forhistorisk tid og gruvedrift er såleis ein vesentleg del av historia i området. I forordet gjer forfattaren greie for litt av den korniske bergverkshistoria - og det er veldig interessant å lesa om.

Ildbarnet er ikkje nokon ekstraordinær thriller, men er grei nok om ein klarar å sjå vekk frå logiske bristar og dei deler av handlinga som er irriterande og usannsynlege. Terningkast 4-.

Blått lyn av Ann Cleeves
Vigmostad & Bjørke 2011
320 sider, lånt på biblioteket

Bok nummer fire i Shetlandserien har handling frå den fascinerande øya Fair Isle. Øya høyrer til Skottland og ligg midt mellom Orknøyane og Shetland. Fair Isle og er også heimstaden til Jimmy Perez, krimhelten i denne serien. I Blått lyn tek han med seg kjæresten Fran til øya slik at ho kan få helsa på foreldra hans og dessutan få oppleva det unike landskapet der.

Besøket på øya vert ikkje berre familiehygge då det skjer eit mord på den lokale fuglestasjonen. Talet på mistenkte er svært begrensa, men det vert likevel utfordrande for Perez å etterforska saka. Det skuldast isolasjon pga. vind og uver og at folk ikkje fortel det dei veit. Etter kvart skjønnar Perez at til og med hans eigen far held tilbake fakta som har betydning for etterforskinga.

Eg likar denne serien, spesielt likar eg skildringa av den spesielle naturen og omgjevnadene. Øya Fair Isle har sine særeigne kulturtradisjonar, ein særprega natur, eit rikt fugleliv og ei interessant historie - og alt det vert fletta elegant inn i boka. Forteljinga er noko saktegåande, men Cleeves skriv godt. Avslutninga av Blått lyn er overraskande - ja, faktisk ganske sjokkerande - og eg veit ikkje om eg likar akkurat det. Truleg har forfattaren ei meining med å gjera det så brutalt. Eg trudde (feilaktig) at dette var siste og avsluttande del av Shetlandserien, men det finst enno to bøker. Heldigvis. Terningkast 4+.

Svarthuset av Peter May
Goliat 2017
436 sider, kjøpt pocket

Me skal halda oss på dei skotske øyane; Svarthuset har handling frå Isle of Lewis i Ytre Hebridene. Dette er også ein stad med rike tradisjonar og eldgamle kulturminner - og me befinn oss verkeleg i utkanten av storsamfunnet her. Men samanlikna med bittelille Fair Isle (i Ann Cleeves sin roman) er Lewis ei kjempeøy.

Dette er fyrste bok i ein trilogi - og la det vera sagt med ein gong; dette lovar bra. Forteljinga er stemningsfull og tok tak i meg umiddelbart; protagonisten er sympatisk, mordetterforskinga er interessant og handlinga er fengande. Miljøet er spesielt og karakterane er truverdige og ekte.

Handlinga i Svarthuset går føre seg på fleire tidsplan og boka er like mykje ei oppvekstskildring som ein kriminalroman. Det handlar om at etterforskaren Fin Macleod vert beordra til Lewis i samband med eit bestialsk mord. Drapet ser ut til å ha same modus operandi som ei tidlegare drapssak og Fin må finna ut om dette stemmer. Fin er sjølv oppvaksen på Lewis og gjensyn med stader og personar frå fortida gjer at etterforskinga også vert ei reise tilbake til den vanskelege barne- og ungdomstida hans. Fin er i djup sorg etter å ha blitt råka av ein stor tragedie, og me får gradvis kjennskap til at han har opplevd litt av kvart tidlegare i livet óg. Ein forstår at alle negative opplevingar, den strenge og mørke religiøse oppdragelsen, den gæliske kulturarven samt det ville og vakre landskapet har prega livet hans. Parallelt med ei krevjande etterforsking må Fin ta stilling til kor han vil vidare i livet sitt.

Sentralt i handlinga er ein heilt spesiell og eldgammal jakttradisjon på Hebridene; fangst av havsuler. På ei klippeøy langt ute i havet har ein sidan 1500-talet drive med gugajakt (guga er havsule på gælisk). Denne jakta har fyrst og fremst vore for matauken sin del, men har også vore ein slags manndomsprøve. May skildrar denne tradisjonen på ein svært levande måte.

Svarthuset er ein velskriven og mollstemt kriminalroman som omsider har fått ei viss merksemd også her i landet. Eg ser verkeleg fram til å lesa dei neste to bøkene. Terningkast 5.

Oppsummering november

Påbyrja i september, fullført i november:
Vera Henriksen - Beretningen om Jon Bentsson: Klangen av en lutt/ Ildens sang - Historisk roman - Lånt papirbok privat

Påbyrja i oktober, fullført i november:
Ann Cleeves - Blått lyn - Britisk krim - Lånt papirbok biblioteket
Matt Wesolowski - Seks historier - Britisk krim - Lytteeksemplar

Lest i november:
Katrine Sele - Jølster hotell - historier frå eit asylmottak - Dokumentar - eBokBib
Tom Egeland - Lasaruseffekten - Norsk krim - Lånt papirbok privat
S.K. Tremayne - Ildbarnet - Britisk krim - Lånt lydbok biblioteket
Peter May - Svarthuset - Britisk krim - Kjøpt papirbok

Påbyrja i november, fullførast i desember:
Nathan Hill - Nøkken - Amerikansk roman - Lånt lydbok biblioteket
Jørgen Jæger - Guden - Norsk krim - Kjøpt papirbok

Påbyrja i november, utsett til eit seinare høve:
Yuval Noah Harari - Sapiens. En kort historie om menneskeheten - Israelsk - Populærvitenskap/dokumentar - eBokBib

• 4 papir, 2 lyd, 1 ebok 
• 5 lånt, 1 kjøpt, 1 fått 
• 5 krim, 1 historisk roman, 1 dokumentar
• 3 norske, 4 britiske
• 3 kvinner, 4 menn 
• "Nye" forfattarar: Wesolowski, Tremayne, May, Sele

Pr. 30.11. har eg lest 95 bøker, så det ser ut til at eg skal nå 100 bøker dette året òg. 

Samleinnlegg: Seinsommarlesing

Britisk krim og spenning kan vera så mangt. Her er nokre av bøkene eg har lest i det siste innan denne kategorien.

Røde knokler av Ann Cleeves
Vigmostad & Bjørke 2010
349 sider, biblioteklånt papirbok 

I del tre i Ann Cleeves sin Shetland-serie møter me på nytt politietterforskar Jimmy Perez som ein tidlegare har blitt kjent med i Hvite netter og Svart som ravnen. Bøkene har danna grunnlag for ein TV-serie som skal ha gått på norsk TV nyleg - men eg fekk nok ikkje med meg det.

Shetland har mykje spennande å by på historisk sett, og i Røde knokler har forteljinga samanheng med både eldgammal og nyare historie. Handlinga føregår på ein stad der det føregår arkeologiske utgravingar. Slike utgravingar skapar gjerne splid og strid - og i dette tilfellet verkar det som om dette er eit drapsmotiv.
Eg likar Cleeves, særleg miljøskildringane hennar; det særeigne landskapet, dei små lokalsamfunn, ver og uver, tåke og vind. Alt dette skapar god "krimstemning", tykkjer eg. Forfattaren presenterer kriminalgåtene og løysingane på ein grei måte. Kvar bok inneheld ei sjølvstendig sak/historie, men serien bør lesast i rekkefølge fordi det skjer mykje rundt hovudpersonane og hovudetterforskaren. Fjerde og avsluttande del har tittelen Blått lyn, og den skal lesast ved høve. Terningkast 4.

Dobbeltliv av S.J. Watson
Bazar 2016
396 sider, biblioteklånt papirbok 

Dette er tynne saker. Etter den ganske geniale og spesielle (men i overkant oppskrytte) Før jeg sovner frå same forfattar hadde eg forventa ei heilt anna og betre historie enn dette.

Dobbeltliv fortel om Julia som får livet sitt snudd på hovudet når ho får beskjed om at systera hennar er blitt drept. Det viser seg at systera har drive med nettdating og at dette har blitt skjebnesvangert for henne. Julia bestemmer seg for å finna ut av saka på eiga hand. Ho lagar seg ein alternativ identitet og rotar seg opp i vanskelege situasjonar, farlege forbindelsar og set familielivet sitt på spel. Undervegs tek ho mange ukloke og uforståelege val.

Boka er liksomspennande, banal, lite truverdig og full av klissete klisjear. Ein berre lengtar etter at boka skal ta slutt. Anbefalast ikkje. Terningkast 2.

Monark av C.J. Sansom
Forlaget Press 2011
606 sider, privatlånt papirbok 

Denne derimot - anbefalast varmt, særleg om du er historieinteressert. Historieundervisning og underhaldning samstundes er heilt topp for meg.
Monark er tredje avsnitt i denne historiske krimroman-serien.

Me befinn oss i England i 1541, mesteparten av handlinga er lagt til Yorkshire. Hovudperson og forteljarstemme Shardlake jobbar ikkje lenger for Thomas Cromwell (sidan han mista hovudet i forrige bok), men på nytt får Shardlake og assistent Barak ei ekstraordinær oppgåve, denne gongen på oppdrag frå erkebiskop Thomas Cranmer. I tillegg får Shardlake ansvar for etterforskinga av ei uforklarleg mordsak.

Eg er mektig imponert over Sansom og måten han framstiller miljøet, persongalleriet, samfunnsordninga og dei historiske hendingane på. Trass i sidetalet er boka heilt utan daudpunkt og alle trådar som vert lagt undervegs vert det nøsta godt og grundig opp i til slutt. Eg sluttar meg til blurben på omslaget: Kongekrim! Terningkast 5+.

Knusende stillhet av Val McDermid
Cappelen Damm 2016
Speletid 10:20, biblioteklånt lydbok 

Eit vellukka nytt møte med to "gamle" heltar; politietterforskaren Carol Jordan og psykologen Tony Hill. I bok nummer 9 i serien er McDermid i bra slag og fortel ei fengande historie som er godt oppbygd og som heng saman frå byrjing til slutt.
For å ha fullt utbytte av boka er det nok ein fordel å ha eit visst kjennskap til McDermid og duoen Jordan/Hill frå før, men eg har lest fleire av desse bøkene ukronologisk, utan problem. Opplesar av lydboka er Ivar Nergaard; det betyr kvalitet. Terningkast 4+.

Topp ti: Nye forfattarar i 2015

Denne veka har The Broke and the Bookish følgjande Top Ten Tuesday-tema:

"Top Ten New-To-Me Favorite Authors I Read For The First Time In 2015".

Eg er usikker på om nokon av "mine nye" kan karakteriserast som favoritt forfattarar (til det har eg lest for lite av dei), men eg kan i alle fall slå fast at mange av årets bøker av tidlegare ukjende forfattarar har gitt meirsmak. I framtida skal eg sjå etter fleire bøker av desse (for meg) nye og spennande forfattarane:

1. William Landay
2. Kim Leine
3. Nicci French
4. Joakim Zander
5. Pierre Lemaitre
6. Emelie Schepp
7. Sascha Arango
8. Paula Hawkins
9. Ann Cleeves
10. Sophie Hannah

Med unnatak av Kim Leine, som er dansk/norsk, er her ingen norske namn. Det er kan hende betenkeleg, for eg har lest mykje nytt og norsk! - men eg har vore oppriktig og sett opp dei som har imponert meg mest dette året og som eg trur har potensiale til å bli framtidige favorittar. 

Oppsummering oktober

Påbyrja i september, fullførast i oktober:
David Lagercrantz - Det som ikke dreper oss - Svensk krim - Lånt lydbok, biblioteket
Ann Cleves - Svart som ravnen - Britisk krim - Lånt papirbok, biblioteket
Morten Øen - Tellemarck - Norsk roman - Lånt ebok, eBokBib

Lest i oktober:
Jan Mehlum - Et hardt slag - Norsk krim - Lytteeksemplar
Ragnar Kvam jr. - De fire store - Historisk/biografisk/dokumentar - Lånt papirbok, biblioteketb
Hanne Sigbjørnsen - Tegnehanne - Tegneserie/humor - Lånt papirbok, privat
Bergsveinn Bergisson - Svar på brev frå Helga - Islandsk roman - 2013 - Lånt ebok (avbraut)
Hans Olav Lahlum - Haimennesket - Norsk krim - Lånt ebok, eBokBib
Vetle Lid Larssen - Hvordan elske en far - og overleve - Personleg beretning/biografi - Lytteeksemplar
Claus Lundekvam og Thomas Karlsen - En kamp til - Biografi - Lånt papirbok, biblioteket
Jo Nesbø - Mere blod - Norsk krim - Lånt papirbok. privat
William Landay - Den ubehagelige sannheten - Amerikansk krim - Lånt ebok, eBokBib
Henning Mankell - Minnet om en skitten engel - Svensk roman - Lånt lydbok, biblioteket

Påbyrja i oktober, fullførast i november:
Liza Marklund - Jernblod - Svensk krim - Lånt papirbok, privat
Vidar Sundstøl - Djevelens giftering - Norsk krim - Lånt ebok, eBokBib
Øystein Wiik - Rekviem - Norsk krim - Lytteeksemplar

Omsider er leselysta tilbake for fullt - og det er eg glad for. Oktober vart ein strålande lesemånad med fleire gode leseopplevingar. Og som ein kan sjå: Eg brukar ikkje mykje pengar på bøker. Alt eg las i oktober var lånt eller fått.
Eg likar når bøker viser seg å vera overraskande bra - og av oktoberbøkene mine må både Det som ikke dreper oss, Hvordan elske en far og Lundekvam sin sjølvbiografi framhevast som slike positive overraskingar. Eg likte også godt Ragnar Kvam si historisk/biografiske De fire store og Henning Mankells Minnet om en skitten engel, men sidan eg har lest såpass mykje av desse forfattarane tidlegare vart eg ikkje like overraska. Og etter å ha lest Til Jacobs forsvar tidlegare i år hadde eg også store forventningar til Den ubehagelige sannheten - som vart innfridde. Omtale kjem.
Nemnast spesielt må også artige Tegnehanne - og den ubehagelege og spesielle Tellemarck.

Svar på brev frå Helga vart nominert til Nordisk Råds litteraturpris i 2012, men eg likte ikkje denne i det heile tatt. Så for å spara meg sjølv for (ytterlegare) irritasjon og ergrelse, valde eg å avbryta etter halvgått løp. For det fyrste fordi boka kjeda meg og for det andre fordi eg fann erotikken og kjærleikshistoria uekte og påklistra. For det tredje fordi boka har eit heilt håplaust språk: Oversetjinga er gjort til eit forelda arkaisk nynorsk, som sikkert skal streka under det islandske - men eg trur at eit moderne nynorsk - eller bokmål, for den del - har like mykje (lite) til felles med det islandske språket som den gammaldagse nynorsken som her er brukt. Styr unna brevet til Helga, er mi tilråding.

Haustlesing: Eit samleinnlegg

Hausten er favorittårstida mi. Eg likar at det vert stillare, kjølegare og mørkare. Om kveldane vert eg ofte berre sitjande i sofakroken med ein kaffikopp og ei god bok, men innimellom vert det turar ut i frisk luft og vakre haustfargar - og gjerne med ei bok på øyret. Verandalesingsesongen er over.
Eg les mykje forskjellig - ikkje berre krim; eg les både humor og alvor, gammalt og nytt, sakprosa og skjønnlitteratur, i ulike format. Variasjon er stikkordet.

No har det atter hopa seg opp med leste og "uomtalte" bøker. Difor er det på tide med eit skippertak; dvs. eit samleinnlegg med kjappe omtalar, - fordi eg likar å vera sånn cirka ajour.

Eg byrjar med ei ny bok som gjorde djupt inntrykk på meg:

Hvordan elske en far - og overleve
av Vetle Lid Larssen
Lydbokforlaget 2015
Speletid 5:09 (lytteeksemplar)

Ei erindringsbok og ein slags biografi, men både forlag og forfattar seier at dette er ein roman, - noko eg ikkje heilt kan forstå.

Vetle Lid Larssen byr på seg sjølv når han fortel om oppveksten sin og forholdet til faren. Som barn forguda Vetle far sin, men etter som tida gjekk vart forholdet deira vanskeleg og konfliktfylt. Det handlar på mange måtar om eit "klassisk" far/son-problem som vert enno meir utfordrande når dei involverte er kjendisar.
Lid Larssen sin svulstige og arrogante skrivestil kjem til uttrykk i enkelte glimt, men eg likte boka likevel. Ho er underhaldande, velskriven, varm, trist og morosam - og har eit fantastisk fint framsidebilete.
Forfattaren les sjølv lydboka - på ein overraskande god måte. Terningkast 5.

(Eg tykkjer det er vanskeleg å skriva om denne boka - fordi ho traff meg så sterkt. Grunnen er at eg også hadde ein far som mot slutten av livet endra personlegheit. Far min vart ikkje råka av alzheimer, som Lars Andreas Larsen vart, men frå å vera den sterke og trygge pappaen min, vart han, grunna alvorleg sjukdom, ein "gretten gammal gubbe" som det var vanskeleg å forholda seg til.)


Blindgang av Jørn Lier Horst 
Lydbokforlaget 2015
Speletid 8:50 (lånt lydbok, biblioteket)

Godt handtverk, men kjeeeedeleg. "Dette har eg lest før", tenkte eg fleire gonger medan eg las Blindgang. Lier Horst køyrer safe og fornyar seg ikkje. Han følgjer det same mønsteret i bok etter bok - og det er ikkje så rart, han har jo hatt stor suksess med det..
Blindgang er truverdig, traust og treg. Velskriven og velkomponert, men spenninga er omtrent fråverande. Eg saknar overraskingar og uventa vendingar! Eller er Lier Horst for flink?
Atter ein gong er det lydbokversjonen som bergar mi leseoppleving av ei William Wisting-bok. Ivar Nergaard er som alltid ein stødig og dyktig opplesar. Terningkast 3.

Fars krig av Bjørn Westlie 
Lydbokforlaget 2009
Speletid 6:04 (lånt lydbok, biblioteket)

Nergaard er også opplesar av sakprosaboka Fars krig, ei bok forfattaren vart tildelt Brageprisen for.
Dette er forteljinga om nazisten og frontsoldaten Petter Westlie. I likskap med morfaren til Ida Jackson, melde Westlie seg som frontsoldat for tyskarane og var med på det store felttoget mot Sovjetunionen.
Forfattaren fortel om sitt ikkje-forhold til sin eigen far. Boka er veldig god, forteljarstilen er sakleg og nøktern, men det som vert fortalt er sterkt og brutalt - og djupt personleg. Terningkast 5.


Minnet om en skitten engel
av Henning Mankell
Lydbokforlaget 2011
Speletid  10:51 (lånt lydbok, biblioteket)

Handlinga i boka byggjer på verkelege hendingar og verkelege personar. Hovudperson er den fattige svenske kvinna Hanna som i 1904 går ombord i eit skip som skal til Australia, i håp om ei betre framtid der. Ombord treff ho ein mann som ho gifter seg med - men ekteskapet skal bli kortvarig; etter berre to månader vert Hanna enke. Djupt fortvila forlatar ho skipet i det som den gongen heitte Portugisisk Øst-Afrika; dagens Mosambik. Via enno eit kortvarig ekteskap der blir Hanna ei rik kvinne og eigar av ein stor bordell.

Dette er ikkje Mankell på sitt beste, men det er ei fengslande forteljing frå eit fjernt landskap og ei heller fjern fortid. Lesaren får møta mange fascinerande karakterar og fleire interessante og gripande historiar. Bakteppet består av kolonialisme, raseskille og klasseskille, - og eit gryande opprør.
Det gjekk litt tid å bli vand til Jan Grønli si opplesarstemme. Han les seint og lågt - men etter kvart tykte eg at stemma vart "grei nok". Terningkast 4.


Tegnehanne av Hanne Sigbjørnsen 
Egmont 2015
176 sider (lånt papirbok, privat)

Over til noko heilt anna: Fantastiske Tegnehanne!
Eg har vore fan av bloggen og spalten hennar i Aftenposten lenge - og endeleg er boka her.

Eg ler berre eg tenkjer på tegningane til Hanne Sigbjørnsen. Ho har sjølvironi, skråblikk på det meste og ein naiv fin strek.
Dette er ei super gåvebok!

Jeg vil leve av Marte Wexelsen Goksøyr 
Oktober 2012
139 sider (lånt papirbok, privat)

Forfattaren har Downs syndrom, og boka handlar om kva ho har fått utretta og oppnådd hittil i livet - men også om utfordringar og hindringar.
Dette er jenta som fekk Jens Stoltenberg til å bli svett og uvel då ho intervjua han i samband med stortingsdebatt vedk. tidleg ultralyd og sorteringssamfunn. Den hendinga skapte debatt i ettertid.

Dette er ei lita, men viktig bok - til ettertanke. Det er eit faktum at dei fleste foster med kromosomfeil vert tatt bort.
Eg er så absolutt for fri abort og mot reservasjonsretten, men tykkjer likevel at det kan det vera nyttig med slike motforestillingar som Marte Wexelsen Goksøyr kjem med i denne boka.

Haimennesket av Hans Olav Lahlum 
Cappelen Damm 2015
286 sider (lånt ebok, eBokBib)

Bok nummer 7 i retrokrimserien om K2 og Patricia er litt annleis enn dei føregåande. I motsetnad til kollega Lier Horst er Lahlum i stand til å tenkja nytt. Handlinga er lagt til Sørlandet i 1972, og alt hender i løpet av eit par døgn.
Den trege fyrstebetjenten og den lynskarpe assistenten er omsider blitt eit par. Dei har fått invitasjon til eit avsidesliggjande hotell der det ein gong hende eit tragisk barnedrap.
Mystiske forsvinningar, mystisk sjølvmord, mystisk nabo, mystiske tvillingar, mystiske spørsmål, mystiske svar, mystisk fetter. Alle har noko å skjula.
Snirklete, høgtideleg og litt unaturleg språk - noko som kjenneteiknar bøkene til Lahlum. God, gammaldags og langsam krim i Agatha Christie-stil, men med ei meir thrilleraktig oppbygging. Terningkast 4.




Mere blod av Jo Nesbø
Aschehoug 2015
235 sider (lånt papirbok, privat)

Enno ein retrokrimroman, men i ein heilt annan stil. Her er det kjeltringen som har forteljarstemma - noko språket i boka ber preg av. Handlinga er lagt til Finnmarksvidda i 1977, ein mann er på rømmen frå narkogjeld og ein misnøgd oppdragsgivar.

Boka er enkel, lettlest og fortlest. Historia er godt fortalt, spenninga byggjer seg opp i eit akkurat passe tempo, utan at det går ut over verken negler eller nattesøvn. Ein smule forutsigbart er det likevel, og eg finn alle klisjeane og alt det sentimentale litt irriterande. Men ein forfattar av Nesbø sitt kaliber og kvalitet kan tillata seg å leika med krimsjangeren på denne måten.

Ein bør vera klar over at denne boka og den føregåande Blod på snø er spin-off-produkt av Harry Hole-serien. Desse to bøkene er liksom skrivne på 70-talet av ein fiktiv forfattar som skal komma til å spela ei viss rolle i kommande Harry Hole-bøker. Terningkast 4.



Svart som ravnen av Ann Cleeves 
Vigmostad & Bjørke 2008
314 sider (lånt papirbok, biblioteket)

Eg likar romanar og kriminalromanar med handling frå uvande og eksotiske stader. Då eg las bok nummer to i den såkalla Shetlandskvartetten ('Hvite netter') tidlegare i år, gav den meirsmak. Dette er den fyrste boka i serien.

Her er gode personskildringar og flotte natur- og miljøskildringar, samt glimt frå ny og gammal shetlandskultur.
Kriminalgåta er intrikat og noko oppkonstruert, men eg føler at personane det handlar om; både offer, pårørande, vitne og sjølve protagonisten er veldig ekte.

Språket er presist, skrivestilen lågmælt, løysinga er overraskande, men likevel logisk. Boka startar tregt, men tempo og driv aukar utover. Terningkast 4.

Malteserfalken av Dashiell Hammett 
Gyldendal 2007
286 sider (kjøpt pocketbok)

Ei verdensberømt bok, fleire gonger kåra til tidenes beste kriminalroman. Utgitt fyrste gong i 1930, på norsk i 1954. Inspirasjonskjelde for uendeleg mange andre krimbøker innan den undersjangeren som gjerne vert kalla for "hardkokt". Handlinga er lagt til San Francisco, protagonisten er ein kald, kynisk og smart privatdetektiv som heiter Sam Spade.
I filmversjonen er det som kjent Humphrey Bogart som har hovudrolla, men Hammet beskriv Spade heilt annleis enn slik han vert framstilt i filmen.
Omhandlar fleire drapssaker som heng saman med ein heilt spesiell sakna gjenstand - sjølve Malteserfalken. Her er skarpe og kjappe hjerner, vakre og farlege kvinner, samt hjelpelause politifolk og utspekulerte forbryterar.
Eg vart aldri totalt bergtatt av boka, men eg vart absolutt fenga av historia som vert fortalt og ikkje minst; måten forfattaren fortel ho på. Når ein tenkjer på kva boka har betydd for kriminallitteraturen i ettertid, må ein sei at dette er genialt og fantastisk skrive.
Terningkast 5.

August 2015 - ein annleis månadsoppsummering

Påbyrja i juli, fullført i august:
Jan Guillou - Ikke ville se - Svensk roman - Papirbok lånt på biblioteket

Lest i august:
Ann Cleeves - Hvite netter - Britisk krim - Kjøpt pocketbok
Jens Lapidus - VIP-rommet - Svensk krim - Lånt ebok
Jan Mehlum - Din eneste venn - Norsk krim - Kjøpt pocketbok
Leif GW Persson - Gutten til Gustav - Sjølvbiografi - Papirbok lånt på biblioteket
Lene Lauritsen Kjølner - Høyt henger de - Norsk krim - Papirbok fått av forfattaren
Paula Hawkins - Piken på toget - Britisk thriller - Lånt ebok

Påbyrja, men utsett til eit seinare høve:
Eirik Husby Sæther - Judaskysset - Norsk krim - Papirbok lånt på biblioteket

Påbyrja i august, fullførast i september:
Kathryn Stocket - Barnepiken - Amerikansk roman - Lånt lydbok
Gert Nygårdshaug - Himmelblomsttreet - Norsk roman - Kjøpt pocket

- - - - - - - - - - - - - - - - - - 

Dette har vore ein svært spesiell månad for meg og mine, noko som også har gitt seg utslag reint lesemessig. Det kjem klårt fram når eg no oppsummerer lesemånaden august.
Dei to-tre fyrste vekene var det ferie, reise og avkobling. Og lesing av greie bøker innimellom. Ikkje spesielt godt vêr, men greit nok. Då eg skulle attende på jobb - då kom sommaren og finvêret, endeleg.
Me fekk nokre strålande solfylte dagar - fram til om morgonen fredag 21. august - då endra alt seg:

Det kom melding om eit brått og uventa dødsfall.
Eit ungt familemedlem er borte.

Nevøen min - snille og stillferdige Kristoffer - valde å forlata livet.
Tilbake sit foreldre, søsken, besteforeldre - samt øvrige famile og vener - i sjokk, sorg og sakn - men òg med mange fine minne om ein god gut.
Kristoffer vart berre 18 og eit halvt år gammal.

Vêret vart med eitt heilt uviktig.
Det same vart bøkene eg las.

Livet vert sett i ventemodus for ein periode.
Det er tid for ettertanke og refleksjon.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - 

Sommarlesing - del 3: Ymse veranda- og sofalesing

(Dette er innlegg nummer 300 på denne bloggen)


Hvite netter av Ann Cleeves
Vigmostad & Bjørke 2010
365 sider (kjøpt papirbok)

Denne puslespelkrimmen likte eg godt. Eit nærast klassisk britisk krimdrama som minner om noko som Agatha Christie og P.D. James kunne ha skrive i lag, på ein måte - om det hadde vore muleg.

Hvite netter er bok nummer to i Shetlandskvartetten. Eg skal definitivt lesa dei andre tre. Her er storslagen natur og eit særprega miljø, ein hovudperson/etterforskar med hovudsakleg sympatiske trekk, samt fleire interessante bipersonar.
Blod, gørr og neglebitande spenning er det lite av. Lesaren får i staden - gradvis og lagvis - i eit bedageleg tempo - fleire og fleire brikker som passar inn i "puslespelet". Avslutninga; eit oppgjer og ei tilståing på kanten av klippene der ute på den forblåste Shetlandskysten er skrekkeleg klisjeaktig - men samstundes veldig riktig til handlinga i denne boka. Terningkast 4.

Nattevandreren av Tore Aurstad og 
Carina Westberg
Kagge 2015
350 sider (lånt ebok)

Forfattarparet Aurstad/Westberg er mest kjende for fleire barne- og ungdomsbøker. Dette er den andre vaksenromanen dei har skrive saman. Nattevandreren er historisk krim med handling lagt til Kristiania ca. år 1900. Glitrande miljøskildringar. Groteske mord. Grusomme straffemetodar. Gåtefulle karakterar. Grøssande stemningsfullt. Men dessverre: For lite spenning og for dårleg framdrift. Historia tek ikkje av, og eg vart ikkje skikkeleg engasjert. Muligens var det ein tabbe at eg ikkje las Blodpenger fyrst; eg trengde nemleg ein del tid her på å få hovudpersonane og miljøet rundt dei "på plass". For meg er det som handlar om "synske" og "medium" berre tåpeleg. Men trass alt: Forfattarane samlar alle trådar etter kvart og landar historia på ein avklarande måte. Terningkast 3.

Lotus Blues av Kristina Ohlsson
Gyldendal 2015
425 sider (lånt ebok)

Ei ganske fengande forteljing, som lesar blir ein nysgjerrig og spent alt frå fyrste side.
Forteljarstemme er advokaten Martin Brenner som tek på seg eit heilt spesielt oppdrag; å finna ut kva som skjedde då Sara "Texas" Bell vart kjend skuldig i - og tilsto - fem drap. Samt å finna ut kvar det vart av sonen hennar, vesle Mio, som forsvann same dag som Sara døydde. Tok ho livet av seg eller vart ho drept? Og: Var Sara skuldig eller uskuldig i drapa ho vart dømt for?
Ting heng ikkje heilt på greip - og etter kvart blir det farleg for advokat Brenner. Han og samarbeidspartneren/elskerinna hans Lucy får ein stri jobb med å få Sara frikjend posthumt.
Lotus Blues er ei underhaldande og lettlest bok, skriven i ein avslappa og klassisk hardkokt stil, - og inneheld ein dramatisk avslutning/cliffhanger. Terningkast 4.


Bare en ond handling av Elizabeth George
Pantagruel 2015
758 sider (kjøpt bok)

Ei bok mest for Lynley & Havers-fansen. Bok nummer 18 i serien om desse Scotland Yard-etterforskarane er grueleg lang og omstendeleg - men sidan eg har følgd denne serien i lang tid vart boka sjølvsagt fullført, utan skumlesing.
Eg har litt sans for EG sin omstendelege og detaljerte skrivestil, og boka har absolutt driv og nerve, med skiftande perspektivskift og korte kapittel - men tempoet er litt svakt for denne type bok.
Det er Barbara og naboen/venen hennar Azhar som er mest i fokus i denne boka. Sjølve kriminalgåta er tynn og havnar etter kvart litt i bakgrunnen. Lesaren møter m.a. med ei gal nonne, ein gal politisjef, ein suspekt journalist, ein nyforelska Lynley og ein usedvanleg engasjert og desperat Havers. Stikkord for handlinga elles er kidnapping, språkforvirring og mord. Handlinga er delvis lagt til Italia, så forfattaren har difor strødd omkring seg med italienske glosar. Det var berre irriterande. Terningkast 4.

Straffen av Jan Mehlum
Publicom 2011
365 sider (kjøpt bok)

Eg er veldig glad i Svend Foyn-skikkelsen, men likevel gløymde eg at eg hadde denne ståande ulest i hylla. Slik kan det gå når ein har mange bøker å halda styr på.
Bok nummer 12 i serien om den godhjerta og nysgjerrige advokaten likte eg veldig godt.
Som alltid rotar Foyn seg inn i ei sak og - ikkje overraskande  - kjem han på kant med både politi, påtalemyndigheit og andre innan advokatstanden. Som alltid har han Hulda (hunden) og Jaguaren (bilen) med seg der han ferdast. Som alltid har Mehlum teke tak i fleire aktuelle problemstillingar og tema.
Bøkene i serien er frittståande og treng ikkje lesast kronologisk. Sjølv har eg lest dei i heilt tilfeldig rekkefølge.
Lesaren kan alltid stola på at Mehlum "leverer varene". Straffen er ei stilsikker, velskriven, tankevekkjande, spennande og engasjerande bok. Terningkast 5.

Britt-Marie var her av Fredrik Backman
Cappelen Damm 2015
335 sider (lånt privat)

Ei grei sommarbok som passar godt som verandalektyre. Eg har hatt boka som "attåtbok" og lest ho innimellom andre bøker.
Hovudpersonen Britt-Marie har mykje til felles med Ove frå den fyrste boka til Backman, En mann med navn Ove. Også dette er ein feelgood-roman med hjertevarme og ein pussig hovudkarakter. På og mellom linjene finn ein både komikk og alvor.
Britt-Marie er sær, med dårleg utvikla sosiale antenner. Gradvis vert det avslørt for lesaren korleis og kvifor ho har blitt som ho har blitt. Det viser seg at ho har forlate ektefellen sin og at ho også ber på ei stor sorg. Boka byr på artige karakterar, forviklingar og hysteriske situasjonar - men er også til ettertanke. Latteren vert ofte ståande fast i halsen.
Stilen er underfundig, språket er naivt og lettlest.
Terningkast 4.

Jeg tror bestemor lå med Frank Zappa
av Tine J. Sir
Kvalshaug forlag 2014
90 sider (lånt papirbok)

Overraskande bra. Ut frå tittelen og formatet på boka forventa eg ei syltynn og morosam historie, men eg fekk noko anna. Dette er ei gjennomtenkt og grei bok om kjærleik og om å høyra til.
Bakteppet for boka er konserten Frank Zappa heldt på Kalvøya-festivalen i 1973.

Ein kan kalla boka ein kortroman eller ei langnovelle. Berre 90 sider, men forfattaren maktar likevel å fortelja mykje om livet generelt og om livet til bestemor spesielt. Om valet bestemor tok då ho var i ei slags midtlivskrise, den gongen på syttitalet.
Historia er enkel og fortalt på ein stillferdig, men treffande måte. Avslutninga er fin.
Terningkast 4.


Monika-saken av Robin Schaefer
Vigmostad & Bjørke 2015
258 sider (lånt ebok)

Leiinga ved Hordaland politidistrikt handterte denne varslingssaka på ein særdeles dårleg og uverdig måte. Alt tyder i dag på at Schaefer hadde rett då han varsla om at Monika-saka burde takast opp igjen. Men han fekk mykje motstand då han "blanda seg inn" i ei henlagt sak - ei sak han ikkje hadde noko med å gjera. I løyndom og via bistandsadvokaten til mor til Monika vart det teke kontakt med Kripos-etterforskar - og saka hamna på framsidene av alle store aviser. Fyrst då vart det fortgang i saka.
Sjølve boka er ikkje spesielt god. Det er ei samling dagboksnotatar, sende og mottekne epostar, samt nokre refleksjonar og synspunkt på Monika-saka og varslingssaka. Det meste av det som kjem fram i boka er kjend frå tidlegare, men eg skjønnar godt at Schaefer - varslaren - har hatt behov for å formidla heile si historie. Terningkast 3. (Meir om sakene her)


Fleire samleinnlegg med sommarlesing:

• Del 1 Krim
• Del 2 Lyd