Bokomtale: Harpiks av Ane Riel

Aschehoug 2017
279 sider
eBokBib

Forfattaren vart tildelt Glassnøkkelen for denne boka i 2016. For meg er denne prisen - Nordens beste spenningsroman - spesielt interessant, og eg prøver å få med meg både prisvinnaren og dei nominerte.

Ein får vita kven som er drapsmannen alt i fyrste setning, så Harpiks er ikkje nokon tradisjonell kriminalroman. Det er ein psykologisk thriller, ein underfundig og dyster roman om ein dysfunksjonell familie. Hovudperson er Liv, dottera i familien. Gjennom hennar auge, gjennom brev som mora har skrive til henne og via ei meir allvitande forteljarstemme vert den dramatiske og tragiske historia gradvis rulla ut.

Stemninga i boka er melankolsk, merkeleg og uhyggeleg - og slett ikkje utan humor. Det som gjer mest inntrykk på meg er måten barnet Liv betraktar verda på. For henne er tilværet enkelt fordi ho føler seg elska og fordi ho ikkje kjenner til noko anna. For henne er det groteske normalt. Ho forstår ikkje at ho vert utsett for grov omsorgssvikt.

Handlinga går føre seg på ei dansk øy; på ein avsides gard omkransa av tett skog. Liv har ikkje noko sosialt liv utanom foreldra, dyra, naturen - og fantasivenen Carl. Carl var tvillingbroren til Liv som døydde under uklare omstendigheiter då dei var heilt små. Me forstår at det etter denne hendinga har klikka heilt for Jens. Den sjuklege samlemanien hans når nye absurde høgder, innandørs og utandørs er det stablar og haugar med rot og skrot, skitt og lort, ting og tang. Medan mora Maria, som var så positiv og vakker då ho kom til garden, mistar grepet på ein annan måte. Ho vert etter kvart så overvektig at ho ikkje er i stand til å stå opp av senga. I dette miljøet veks Liv opp, utan at det har skada ho - tilsynelatande. Det manglar verken på kjærleik eller omtanke i denne familien, slett ikkje - men sett utanfrå er det som hender i heimen deira galt og umoralsk. Eit sentralt spørsmål vert: Når folk utanfrå omsider fattar mistanke om at noko er fundamentalt gale - kva vil då skje?

Tittelen på boka, Harpiks, har ei heilt konkret tyding og viser til at harpiks i eldre tid vart brukt til balsamering. Det skal visa seg at Jens sine haldningar om at absolutt alt skal takast vare på får nokså groteske uttrykk...

Eg likte boka. Måten forfattaren fortel historia på, med dei vekslande synsvinklane, gjer boka gripande, spennande og levande. Enkelte av scenene er fråstøytande, men på ein litt uforklarleg måte; også underhaldande. Og dessutan uendeleg triste. Sjølv om boka er lettlest måtte eg ta pausar og lesa noko anna innimellom - på grunn av alt det sørgelege og dei nemnde ubehagelege scenene. Avslutninga er litt enkel.
Eg kan oppsummera leseopplevinga mi med eit sterkt terningkast 4.

Forfattaren Ane Riel er ny for meg, men eg skal sanneleg halda eit auga med namnet hennar i framtida. Dama skriv godt.

Andre bloggmeiningar: Les mye, Min bok og maleblogg, Bogdamen, Krimifan

Bokomtale: Kureren av Kjell Ola Dahl

Gyldendal 2015
386 sider
Kjelde: Lånt ebok (eBokBib)

Eg likar Kjell Ola Dahl sin stødige penn. Anten han skriv om Frølich og Gunnarstranda eller Lindeman og Sachs - eller som i dette tilfellet; kureren Ester: Skildringar av personar og miljø er gode, presise og utan jåleri.

For ei tid tilbake uttalte forfattaren at han skulle legga opp som krimforfattar, men heldigvis har han endra meining. Denne bokhausten bidreg nemleg Dahl med krimthrilleren Kureren - der lesaren vert presentert for eit heilt nytt "univers". Dette er ei spenningsfylt forteljing om kjærleik, svik, hevn og skuggar frå fortida. Både som krimroman og som roman er dette ei god leseoppleving.

Handlinga er lagt til tre ulike tidsplan; 1942-43, 1967 og 2015. Hoppa fram og tilbake i tid er logiske og spenningsskapande. Tidsbileta er teikna opp på ein enkel og lettfatteleg måte, noko som gjer det heile truverdig og gjenkjenneleg.

Hovudperson er den jødiske kureren Ester som i 1942 vert svikta av einkvan medan ho er i gang med illegalt arbeid. Men snarrådig som ho er, bergar ho seg og flyktar til Stockholm. Samstundes med at dette skjer, vert ei venninne av henne funnen drept. Politiet og nazistane mistenker ektemannen for å stå bak ugjerninga, men saka vert ikkje oppklart.
I 1967 dukkar det opp ein person som "alle" trudde var død for lenge sidan. Denne mannen sin agenda er uklar: Er han opptatt av å løyse ei gammal drapsgåte? Er han ute etter hevn? Eller har han eit heilt anna motiv? Spenninga og tempoet stig utover i boka når gamle hendingar gradvis vert avdekka. Kva skjedde - egentleg - den gongen, under krigen? Og kva skjedde i 1967, under den kalde krigen? I 2015, over 70 år etter dei fyrste hendingane, finn det endelege oppgjeret stad.

Kjell Ola Dahl er - fordi han skriv så godt og fordi han er ein god forteljar - ein av favorittane mine innan norsk krim. Kureren har fått ei velfortent god mottaking av lesarar og kritikarar, med høge terningkast og gode anmeldelsar i m.a. Aftenposten, Dagens Næringsliv og Dagsavisen.

Eg kan berre sei meg enig i dei postive omtalane:
Kureren er ein av årets aller beste norske krimbøker. 

Bokomtale: Dødt løp av Kurt Aust

Aschehoug 2015
446 sider
Kjelde: Lånt ebok - eBokBib

Tour de France, verdens største og best kjende sykkelritt, er utgangspunkt for Kurt Aust sin nye kriminalroman. Forfattaren er nok over gjennomsnittet interessert i dette populære etapperittet. Han har tidlegare har gitt ut fleire historiske kriminalromanar, men i denne boka er det notida som gjeld - og den tradisjonsrike og prestisje- og skandalefylte tour'en altså.

I Dødt løp er kvart kapittel oppdelt etter etappane i Tour de France, frå og med prologen og til målgangen på Champs-Élysées i Paris tre veker seinare. Det er ikkje nødvendig å vera Tour de France- eller sykkelekspert for å ha glede av boka, men det er nok ein fordel å vera bittelitt interessert i sporten. Forfattaren har heldigvis ikkje brukt så mange uttrykk frå "fagterminologien" og det vert forklart kva den gule, kvite og prikkete trøya betyr, for eksempel. Ein får eit lærerikt innblikk i tour-sirkuset og den taktiske planlegginga av etappane, samt nokre landskapsskildringar frå ulike delar av Frankrike.

Hovudperson og den dominerande forteljarstemma er den unge nordmannen Erik Norse. Han er ein ung mann med "ei fortid" (som det heiter) - og debuterer i TdF som hjelperyttar for laget sitt. Men - han har også eit anna oppdrag; som undercover-agent for Interpol. Bakgrunnen for dette er at ein sykkelmekanikar på eitt av dei deltakande laga vert funnen drept ei tid før rittet. Før han døydde skal han ha sagt noko som kan indikera at løpsfiksing eller ulovleg gambling var under planlegging under årets tour. Politiet og rittleiinga kontaktar den unge og lovande syklisten Erik og lagar ein avtale med han.

Meir skal ikkje røpast av handlinga her, for boka byr på fleire overraskingar. Eg likte boka og det spesielle bakgrunnsteppet med sykkelritt og sykkelmiljø. Det var interessant og originalt.
Dødt løp er ei velskriven og grei krimbok - super som underhaldnings- og sommarlektyre. Handlinga i boka, med sine hopp i tid og rom, er enkle å følgja. Det meste framstår som "ekte" og "autentisk" sjølv om mykje av det som vert skildra egentleg er svært så urealistisk. Plottet er sånn passe finurleg.

Personskildringane i boka er eg ikkje så veldig nøgd med - utan at det har spesielt mykje å bety for sjølve leseopplevinga. Eg opplever dei fleste karakterane som "grunne", stereotype og klisjeaktige. Det finst eitt unnatak; sjølve hovudpersonen Erik Norse. Han står fram med ulike sider og eigenskapar, både positive og negative.

Kurt Aust skriv overraskande innsiktsfullt om sjølve Tour de France; det er tydeleg at forfattaren har lest seg opp på historia om - og alle diskusjonane rundt - dette sykkelrittet. Slik skildrar han Erik si oppleving av oppstiginga til det berømte og berykta fjellet Alpe d'Huez:

"... det var fire svinger igjen.
Krampa kom plutselig, satte seg i beina som smertelyn. Fikk meg til å gispe og blotte tenner.
Tre svinger. Jeg måtte ta en krampetablett. Måtte. Men jeg turte ikke slippe styret. Kunne ikke. Fingrene var låst.
To. Hele kroppen var krampe, hylte i smerte. Sykkelen sitret som om den hadde feber. Måtte tenke på noe annet..."

Konklusjonen blir at Dødt løp er ein forfriskande og annleis, men ikkje så veldig spennande thriller, som passar best for sportsinteresserte.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Årets Tour de France er så vidt kommen i gang. I skrivande stund er det att omlag 5 mil av den andre etappen. Eg er ikkje hekta på dette rittet (slik som visse familiemedlemer er) og skal ikkje følgja med på TV-sendingane heile tida; for meg er det greitt nok å få med seg dei siste 10-15 minuttane av etappane, evt. ein oppsummering i etterkant. Eg håpar at årets ritt blir spennande, dopingfritt, at dei norske deltakarane Boasson Hagen og Kristoff gjer det bra og at det ikkje skjer noko som minner om hendingane i denne boka.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Også denne omtalen vert lenka som eit Smakebit på søndag-innlegg.
Kvar søndag finn ein mengder med smakebitar, boktips og bokbloggtips i bloggen Flukten fra virkeligheten.

Bokomtale: Nøkkelmakeren av Gert Nygårdshaug

Juritzen forlag 2014
255 sider
Kjøpt ebok - frå forfattaren si nettside for kr 99,-
http://gertnyg.com/ebok/ 

Ny bok frå Nygårdshaug - igjen! Dette er ein særs produktiv og forteljarglad forfattar, til glede for oss som har sans for underhaldande, originale og forunderlege forteljingar.

Nøkkelmakeren er ein slags fabel og me møter att det same persongalleriet og det same miljøet som i Klokkemakeren - og det handlar framleis om Tiden med liten og stor T. Om "for-Tiden, frem-Tiden og nå-Tiden". Om Tiden som er ute av rytme fordi naturen er ute av rytme.

Rundt landsbyen der Melchior Mussenden og kona Mathilde bur finst det store kornåkrar. Herr Mussenden går gjerne til vertshuset Det Gylne Aks for å nyta god mat og drikke og for å treffa dei andre medlemmene av Dueskytterforeningen. Dei filosoferer over så mangt og diskuterer smått og stort.
Ein dag kjem ein mystisk mann som kallar seg Nøkkelmakeren og slår seg ned i landsbyen. Han har med seg digre koffertar og er i stand til å låsa opp både fysiske låsar og andre stengsler. Via svære antenner er han i stand til å hacke seg inn i ulike system. Dette fører til ulike tiltak frå deira Mektige Allierte si side - og urmakar Mussenden og dei andre innbyggjarane i landsbyen vert utsette for mange underlege hendingar.

Nøkkelmakeren er ei underhaldande bok som i tillegg gir lesaren kunnskap og utfordrande tankar.
Her får ein kvardagspludring, absurde hendingar og innfløkt filosofi - alt på ein gong. Det er ikkje nødvendig å lesa Klokkemakeren fyrst. Forfattaren seier at desse to bøkene er parallell-romanar og at boka er

"Tilegnet de som ikke er slaver av Tidens ubegripelighet og derved kronologiens nødvendighet."

For meg var Nøkkelmakeren ei god leseoppleving. Både denne og Klokkemakeren anbefalast varmt, - og det er altså hipp som happ om du les den eine eller den andre fyrst eller sist.
Forfattaren nyttar eit noko snirklete, gammaldags språk og er sparsam med teiknsetjing, - særleg med punktum. Dersom du ikkje har lest noko særleg av Nygårdshaug tidlegare, vert det gjerne litt spesielt. Men tru meg - du kjem kjapt inn i den nygårdhaugske måten å skriva på.


Les også:
Haustbøker på vent
Omtale av Klokkemakeren
Omtale av Mengele Zoo - som feirar 25-års jubileum i dag!
Sommerfugleffekten - Intervju med GN - D2.no