Oppsummering desember 25 og årsstatistikk

Påbyrja i november, fullført i desember:
Terje Bjøranger - Taperen (Charlie Robertsen #6) - Norsk krim - Lånt ebok BookBites
Arnaldur Indriðason - Kongen og klokkemakeren - Islandsk historisk roman - Lyd Storytel

Lese i desember: 
Odd Nordstoga - Spelemann - Norsk sjølvbiografi - Lyd Storytel
Levi Henriksen - Snø vil falle over snø som har falt - Norsk roman - Lyd Storytel [gjenlesing]
Aslak Nore - Alliansen - Norsk spenningsroman - Lånt ebok BookBites
Jan-Erik Fjell - Ulvestuen - Norsk krim - Lånt lydbok BookBites
Åge Aleksandersen og Levi Henriksen - Lørdagsbarn - Norsk dokumentar/biografi - Lånt lydbok BookBites
Edvard Elsrud - Berte Skrukkefyllhaugen - Norsk dokumentar/biografi - Lyd Storytel
Jan Mehlum - Inn i mørket - Norsk krim - Lånt papirbok biblioteket

Påbyrja i desember, fullførast i januar:
Tore Skeie - Hardråde - Historisk/biografisk dokumentar - Lånt ebok BookBites
Levi Henriksen - Lyset de døde ser - Norsk roman - Lånt papirbok privat

6 lyd, 2 ebøker, 1 papir
5 lånt, 4 abonnement
4 krim, 2 andre romanar, 3 biografiar
8 norske, 1 islandsk
Nye forfattarar: Elsrud

Levi Henriksen vart månadens forfattar for meg. Eg las den fine Snø vil falle over snø som har falt for tredje gong (i bloggtid faktisk, det seier litt om kor god boka er) og har no i romjula starta lesing av oppfølgjaren Lyset de døde ser.
Dessutan oppdaga eg plutseleg at Henriksen har skrive bok saman med Åge Aleksandersen! Eg er glad i dei begge, og Lørdagsbarn vart ei særs fin leseoppleving der Åge fortel og Levi formidlar. Av Åge sine mange sangar og album har dei to (eg reknar med at dei har samarbeidd) plukka ut 21 sangar. Nokre velkjende, andre ikkje fullt så kjende og nokre heilt ukjende for folk flest.

Odd Nordstoga er ein triveleg kar. Triveleg er òg sjølvbiografien hans, spesielt sidan han les lydboka sjølv. Ein annan interessant biografi/dokumentar er historia om Vassfaret og Berte Skrukkefyllhaugen. Artig namn, tykkjer du kanskje? Javisst, Skrukkefyllhaugen vart i 2022 kåra til det artigaste stadnamnet i landet. På det meste var det 12 bruk i Vassfaret, den siste garden vart fråflytta i 1914 og Berte (1854 - 1950) var ein av dei siste fastbuande der. Boka kom ut fyrste gong i 1980.

Arnaldur Indriðason har med Kongen og klokkemakeren forlate krimsjangeren og gitt ut ein historisk roman. Boka skal ha fått god mottaking av anmeldarar, sjølv er eg meir lunken. Historia er ikkje uinteressant, men boka ville blitt betre med ei oppstramming.

Taperen (Bjøranger) og Alliansen (Nore) er alt omtalt og når det gjeld Ulvestuen (Fjell) og Inn i mørket (Mehlum) viser eg til ein kommande samleomtale. 

No ved årsskiftet har eg atter ein gong "hamna i" vikingtida. Eg les Hardråde, Tore Skeie si nyaste bok. Dette er veldig interessant lesing for alle som er fascinerte av vikingtid og middelalder. Forfattaren er ein veldig dyktig formidlar - og eg er minst like begeistra for Hardråde som for Hvitekrist. 

Kort årsstatistikk
(Fjorårets tal i parentes)

• 102 (96)bøker, fordelt slik på sjanger:
  - 68 (63) krim- og spenningsromanar
  - 8 (12) andre romanar
  - 26 (19) sakprosa
• 67 (55) lydbøker, 19 (26) ebøker, 16 (13) papirbøker
• 50 (50) lånt, 39 (42) Storytel-abonnement, 9 (1) kjøpt, 3 (3) fått, 1 (0) leseeksemplar
• 15 (15) utgitt før 2011, 59 (43) utgitt 2011-2024, 28 (37) utgitt i år (av dei 17 (20) norske).
  
  
• 50 norske, 26 svenske, 11 britiske, 7 islandske, 2 danske, 2 finske, 2 australske, 1 fransk, 1 kanadisk.
  
• Terningkast: 46 5'arar, 49 4'arar og 7 3'arar

• 24 "nye" forfattarar
• 67 menn, 46 kvinner (dvs. 11 bøker skrivne av forfattarar av begge kjønn. Det var m.a.o. Maj Sjöwall som bidrog til at kjønnsfordelinga ikkje vart så skeiv som normalt i 2025)

Kort årsoppsummering

Eg las altså litt fleire bøker i 2025 enn i 2024, men blogging og omtalar har det blitt mindre av. Dette er det 27. blogginnlegget i år, noko som er all-time low. Men eg har verken lese- eller skrivevegring, eg berre prioriterer (fri)tida mi annleis enn før, - så eg kjem til å halda fram (litt) med blogging.
Eg kjem òg til å halda fram med å lesa etter innfallsmetoden og lystprinsippet, avgrensa av kva som er tilgjengeleg av lån og abonnement til ei kvar tid. 

Ynskjer alle eit godt nytt år!

Dikt og slikt: Lørdagsbarn

I boka Lørdagsbarn fortel Åge Aleksandersen om kva ulike sangtekstar betyr for han. Boka kom ut i haust og er ført i pennen av forfattaren og musikaren Levi Henriksen. Bla i boka her.

Åge sin barndom inneheldt ein del vonde og mørke ting, mykje av det er kjent frå før. Sjå elles innslag på Dagsrevyen tidlegare i år. 

Sangen Lørdagsbarn kom ut i 2008 på albumet Katalysator og Åge skal ha brukt 15 år på å ferdigstilla teksten. Prosessen vart så lang fordi han var redd for å sei sanninga og fordi det tok lang tid å finna dei rette orda. Høyr sangen her.

Mange barn veks opp i heimar med rus og vald - og for desse barna betyr ikkje jul akkurat lys og varme, for å sei det med ein annan Åge-tittel. 

Lørdagsbarn

Æ så dæ
Når angsten tok tak
Og viska bort ordan
Stillheten knuga så vond og tung
Æ var så liten
Så svak så ung

Følt smerte
Bak ei låst dør
Lydløse skrik gjennom veggen
Med øyan igjen så æ enda mer
Bibelen sa
Du får hjelp når du ber

Lørdagsbarn stille stille på kne
Lørdagsbarn prøve prøve å be
Lørdagsbarn vente
På lyden av liv
Lørdagsbarn stille stille på kne

Du bekjent
Det du ikke hadde gjort
Vart tilgitt for ugjorte synda
Ei elv av sorg for gjennom mæ
Så redd, så redd så gla i dæ

Stillheten verka som sår
Sekunda var lengre enn tima
Endeløs natt vart aldri til dag
Ingen pust i natta
Ingen hjerteslag

Lørdagsbarn stille stille på kne
Lørdagsbarn prøve prøve å be
Lørdagsbarn vente
På lyden av liv
Lørdagsbarn stille stille på kne

- - - - - - - - - - - - - - - - -

Det er ikkje mi meining å moralisera, men eg trur det er lurt å hugsa på at god stemning ikkje betyr det same for barn som for vaksne. Les til dømes Tore Renberg si historie på nettsida av-og-til.no.

Så - med dette alvorlege bakteppet ynskjer eg alle blogglesarar ei god jul. 

Norsk krim 2025 del 2

 Dette har vore ein sterk krimhaust! Her kjem ein ny samleomtale.

Nattseileren av Heine Bakkeid
Kagge 2025
440 sider
Lånt ebok BookBites

For ei bok! For ei ubehageleg - og fascinerande - leseoppleving! Nattseileren er ingen kosekrim, her er det verkeleg mørkt, både på det ytre og det indre plan. Stemninga er uhyggeleg, handlinga rystande, galskapen rår - og vêret er naturlegvis skikkeleg dårleg. 

Bakkeid, mest kjent for serien om Thorkild Aske, har med dette utgitt ein frittståande og nervepirrande thriller, og det er lenge eg las noko liknande. Fekk nesten Stephen King-assosiasjonar, men Nattseileren er meir realistisk - og dermed meir skremmande.

Hovudpersonen Jakk er psykisk sjuk, og me møter han medan han er på rømmen frå psykiatrisk sjukehus. Er han så gal og så farleg som enkelte trur? Er han på hevntokt? Kva skjedde den gongen då systera hans Jenny forsvann? Kven skjuler sanninga? Som lesar er ein lenge usikker på kva som er motivet, kvifor han handlar som han gjer. Men gradvis og via tilbakeblikk får me vita meir av kva som har skjedd tidlegare - og det er ikkje sikkert at det er Jakk som er den farlegaste..

Me får også følgja lensmannen Annemor Anger og politibetjenten Helene Jakobsen si etterforsking. Det kjem etter kvart fram kvar Jakk skjuler seg, men korleis nå fram til dei involverte når stormen rasar og infrastrukturen er lamma?

Nattseileren er ei dramatisk, opprørande og trist historie som blir verande hos lesaren lenge etter avslutta lesing. Boka er så intens at ein nesten kvir seg for å lesa vidare, i frykt for kva som kan skje. Eit soleklart og sterkt terningkast 5.

De svarte enkene av Ingar Johnsrud
Aschehoug 2025
Speletid 11:52
Lytteeksemplar frå forlaget

Dette er også ei veldig spennande bok, men på ein heilt annan måte enn den over. Eg likte godt den forrige boka Patrioter, og slo til då forlaget tilbaud meg leseeksemplar. For meg vart det då lydbok. (Ver obs på at om du lyttar til boka kan det vera krevjande å halda styr på alle trådar og karakterar.)

Historia startar med at eit Herculesfly styrtar over Østersjøen. Ombord er åtte ukrainske soldater og tre norske besetningsmedlemmar. Samstundes, i Oslo, vert ein person drept i en parkeringskjellar. Alt dette skjer på sjølvaste 17. mai.
Det handlar vidare om krigen i Ukraina og kommande fredssamtalar. Men i boka er det verken president Trump eller europeiske leiarar som står bak, men norske styresmakter, - i all hemmelegheit. Jens Meidel er nyutnemnd justisminister og blir involvert i verdenspolitikken medan han må handtera intrigar og politisk maktkamp, samt kjærleiksforhold og familieforviklingar. Eit anna maktspel som finn stad er mellom E-tenesta og PST. 

Boka er aktuell, truverdig og realistisk, har eit voldsomt tempo og driv og er ein skikkeleg sidevendar. Det er planlagt at dette blir ein trilogi, så eg ser fram til neste bok! Terningkast 5.

Taperen av Terje Bjøranger
Cappelen Damm 2025
303 sider
Lånt ebok BookBites

Forfattaren held seg til tematikken frå dei føregåande bøkene i serien om Charlie Robertsen; æresrelatert kriminalitet, gjengkriminalitet og samfunnet si berøringsangst. Dette er bok nummer 6 i serien.

Den såkalla æreskulturen er det mange som lir under, både kvinner/jenter og menn/gutar, i dagens Noreg. I Taperen møter me eit ungt par på flukt frå Nabifamilien; ein kriminell klan. Men sjølv i Chile og under ny identitet er ikkje dei to trygge. Samstundes, i Sverige, er ein annan klan i konflikt/krig med Nabiklanen. 

Charlie Robertsen, vår "helt", er egentleg degradert på grunn av gjentekne tvilsame og utradisjonelle arbeidsmetodar. Men så blir han involvert i ei ekstraordinær etterforskargruppe; ei arbeidsgruppe med utvida fullmakter, for om mogleg å få has på kriminelle bakmenn og klanar. Det blir etter kvart veldig spennande - og skremmande realistisk.

Bjøranger har bakgrunn som politiadvokat i Kripos og veit kva han snakkar om når han skriv om kriminelle klanar/familiar, æresdrap og negativ sosial kontroll. 
Også Taperen får terningkast 5.

Alliansen av Aslak Nore
Aschehoug 2025
399 sider
Lånt ebok BookBites

Alliansen blir kategorisert som roman av forlaget, og det er sikkert riktig, men eg tek likevel boka med her i denne krimsamleomtalen. Serien om familien Falck (Alliansen er bok 3) er ikkje vanleg krim, men ein politisk thriller - litt i same gate som Ingar Johnsrud si bok over her og Kim Leine sin Karoline-trilogi. Men der Leine festar grepet om lesaren si interesse for kvar bok, skjer det motsette her. I alle fall for denne lesar. 

I Alliansen tykkjer eg at det blir for mange ord og for mange stereotype karakterar. Men det er slett ikkje uspennande, og det er gjort eit imponerande stykke arbeid når det gjeld research for å få til ei så omfattande forteljing som dette er. 

Det vart dessverre ein prikk mindre på terningen denne gongen.
Terningkast 4.

Gjøkungegåten av Hans Olav Lahlum
Kagge 2025
440 sider
Lånt ebok BookBites

Sorry Lahlum, dette held ikkje. Eg er mellom dei som (hittil) har likt retroserien om K2 og Patricia, men denne 13. boka er seig. Eg set egentleg pris på at Lahlum har sin eigen stil, at bøkene hans har visse nerdete innslag og litt (ufrivillig?) humor. Dette er også til stades i Gjøkungegåten, men alt blir så altfor omstendeleg og gjentakande. 

I "notid" - som i dette tilfellet er 1974 - vert K2 involvert i ei tragisk og mystisk sak. Ein ungdom har nettopp fått vita at han vart adoptert som liten. Same dag som han skal møta den biologiske mor si, døyr ho under uklare omstendigheiter. Oppdraget til K2 er å finna ut kven som er biologisk far, men han etterforskar også rundt dødsfallet. Deretter vert det fletta inn ei historie frå 1950-talet. 
K2 løyser sjølvsagt til slutt mysteriet, med god hjelp fra rådgjevaren Patricia, etter ei langvarig og langsam etterforsking.
Terningkast 3.

Oppsummering november 25

Påbyrja i oktober, fullført i november:
Anne Holt - Diamanter og rust (Hanne Wilhelmsen #13) - Norsk krim - Lånt papirbok privat
May Lis Ruus - Alle mine barn kom hjem (Lise Lotte Mehl #1) - Norsk krim - Lyd Storytel

Lese i november:
Espen Skorstad - Den fabelaktige narsissisten - Norsk dokumentar - Lyd Storytel
Arill Riise - Der ingen var einsam - Norsk dokumentar/ personleg beretning - Lyd Storytel
Hans Olav Lahlum - Gjøkungegåten (K2 og Patricia #13) - Norsk krim - Lånt ebok BookBites
Arne Dahl - Stolleken (Opcop #2) - Svensk krim - Kjøpt lydfil 
Heine Bakkeid - Nattseileren - Norsk krim - Lånt ebok BookBites
Marte Michelet - Det har skjedd verre ting i utlandet - Norsk biografi/ personleg beretning - Lånt ebok BookBites
Ingar Johnsrud - De svarte enkene (Jens Meidell #2) - Norsk krim - Lytteeksemplar

Påbyrja i november, fullførast i desember:
Terje Bjøranger - Taperen (Charlie Robertsen #6) - Norsk krim - Lånt ebok BookBites
Arnaldur Indriðason - Kongen og klokkemakeren - Islandsk historisk roman - Lyd Storytel

5 lyd, 3 ebøker, 1 papir
4 lånt, 3 abonnement, 1 kjøpt, 1 fått
6 krim, 3 sak
8 norske, 1 svensk
Nye forfattarar: Ruus, Skorstad, Riise

6 av novemberbøkene mine er frå årets bokhaust. Eg har vore heldig som har fått låna ein del nye norske krimromanar i det siste, og i tillegg fekk eg tilbod om å få tilsendt De svarte enkene frå forlaget. I prinsippet tek eg ikkje imot lese-/lytteeksemplar, men i dette høvet gjorde eg eit unntak. Eg angrar ikkje på det, boka er veldig bra. Av dei norske krimutgjevingane er det likevel Nattseileren som har gjort mest inntrykk. Det er ei sterk og mørk forteljing, og det kjem nok ein samleomtale av desse bøkene på bloggen etter kvart. 

Eg likte godt alle dei tre sakprosa-bøkene og kan anbefala dei - sjølv om eg ikkje har gitt dei "meir" enn terningkast 4. (Marte Michelet si bok er "nesten ein 5'ar") 

Som tidlegare nemnt har eg venta på norsk oversetjing av serien om Opcop-gruppen i årevis, og den som ventar på noko godt ventar som kjent ikkje forgjeves. Stolleken er andre bok i serien og er ei fantastisk bok, - med føresetnad av at ein kjenner Arne Dahl og A-gruppen frå tidlegare.

I desember ventar fleire norske ferske krimbøker; til dømes Terje Bjøranger, Jan Mehlum og Aslak Nore sine nyaste utgjevingar. Eg ser dessutan fram til å lesa Levi Henriksen si nyaste bok, Lyset som ingen ser. Den boka skal vera eit framhald av den fine Snø vil falle over snø som har falt, så det spørs om eg ikkje skal lesa (ev. lytta til) denne på nytt igjen før eg tek fatt på den nye. 

Ynskjer alle ei fin adventstid!