Bokomtale: Søvnen og døden av A. J. Kazinski

Dansk krim 
Lydbokforlaget 2013
Oversetjar: Elisabeth Bjørnson
Opplesar: Håkon Strøm
Speletid: 15:05
Lydfil fått frå Lydbokforlaget

A.J. Kazinski er eit pseudonym for filminstruktøren og forfattaren Anders Rønnow Klarlund og forfattaren Jacob Weinreich. Samarbeidet mellom desse to har vore vellukka: Både Søvnen og døden og den fyrste boka, Den siste gode mann, har fått god mottaking og er utgivne i meir enn 20 land. Det er fortent, - forfattarduoen som kallar seg A. J. Kazinski står på mange måtar for ei fornying av krimsjangeren. 

I denne andre boka om gisselforhandlar Niels Bentzon handlar det også om mystikk, filosofi og vitenskap, - og ei heller spesiell krimhistorie. Boka er velskriven og godt komponert, med hurtige sceneskift og fleire perspektiv. Plottet er originalt og omhandlar m.a. nær døden-opplevingar, eksperimentering med "nesten-død" og kva som eventuelt kan finnast på "den andre sida". Forfattarane byr på mange tankar om livet, døden og sjelen.

I fyrste scene møter me ein ukjend person som held ei ung kvinne fanga. Denne personen druknar - og gjenopplivar - henne, fleire gonger. Deretter møter me Nils Bentzon igjen - han vert utkalla til ein sjølvmordskandidat på ei bru i København. Nils har aldri mislukkast i slike oppdrag tidlegare; han har heilt spesielle evner når det gjeld å snakka med og å overtala dei suicidale. Men denne gongen lukkast han ikkje.

Under obduksjonen finn rettsmedisinarane til si store overrasking ut at kvinna har drukna - men alle veit og har sett at ho kasta seg ut frå brua. Kva har egentleg skjedd? Nils tek sjølvmordet svært tungt, og har nok med seg sjølv. Han forstår ikkje at kona hans, Hannah Lund, også har tunge og vanskelege tankar å stri med. Han er heller ikkje klar over at Hannah er gravid, med tvillingar, og ønskjer å ta abort.

Som nemnt har romanen fleire ulike synsvinklar. Lesaren får følgja både Nils, Hannah og gjerningspersonen sine tankar og handlingar. Dessutan møter me ei jente som held til på lukka avdeling ved ein psykiatrisk institusjon. Denne jenta er sterkt traumatisert og har ikkje sagt eitt ord etter at ho som lita såg mora bli drept av den hemmelege elskaren sin.
Meir kan egentleg ikkje nemnast når det gjeld sjølve handlinga i boka - utan å røpa for mykje. Eg tykte boka var spennande, men at det (ny)religiøse, mytologiske, filosofiske og alle "tankane" tek for stor plass. Boka kunne gjerne vore kutta ned fleire ti-tals sider. Platon og Sokrates interesserar meg lite. Men eg har forståing for at andre, som er interesserte i filosofi, kan finna mykje spennande - også i dette stoffet. For meg vart det heile for oppkonstruert, kunstig og liksom-intellektuellt.

Hovudpersonane i Kazinski sine bøker, Nils og Hannah, er eit annleis etterforskarpar: Den filosofiske og tvilande Nils og den kunnskapsrike og intelligente vitenskapskvinna Hannah. Totalt forskjellige, og nettopp difor interessante, - men lite truverdige.

Eg likte veldig godt Den siste gode mann, og vart litt skuffa over Søvnen og døden. Slik vert det gjerne når debutboka er så lovande; ein forventar så mykje av oppfølgjaren. Boka inneheld, i tillegg til sjølve krimgåta, store tema; Kva er liv og kva er død? Kva skjer med sjelen når ein døyr? Kan abort kallast drap? Finst det liv etter døden? Slike store tankar kan vera spennande nok å lesa om, men eg tykte som sagt at det vart for mykje slike funderingar. Eg likar godt det elegante språket forfattarane brukar, og spesielt at dei krydrar det med underfundig humor og absurde tankar - og ser fram til fleire bøker frå Kazinski-duoen si side.

Haakon Strøm gjer på nytt ein finfin jobb som opplesar av lydboka. Han les svært tydeleg, i eit OK tempo og med passe innleving.
Takk til Lydbokforlaget for gratis lydfil.

---------------------------------------------

I det siste har det vore mange diskusjonar i facebook-gruppa "Norske bokbloggere" om kva ein god bokomtale skal innehalda og ikkje innehalda. Mellom anna har bruken av terningkast vore omdiskutert. Eg ser på det meste av dei diskusjonane og debattane som har føregått som flisepikkeri, og kjem til å halda fram på same måte som tidlegare. Eg tykkjer eg har funne min eigen stil som eg vil halda fast ved - og gir faktisk blaffen i om enkelte blogglesarar ikkje likar terningkastet oppe til høgre. Eg ønskjer å presisera at mine terningkast er basert på mi personlege leseoppleving. 

Bokomtale: Den siste gode mann av A. J. Kazinski

Lydbokforlaget 2011
Originaltittel: Den sidste gode mand
Oversetjar: Elisabeth Bjørnson
Opplesar: Håkon Strøm
Speletid: 15 t 20 min

Den siste gode mann er ei forteljing som inneheld mystikk og metafysikk, religion og filosofi, gåter og kodar, matematikk og historie, liv og død. Ja, boka handlar på ein måte om meininga med livet og døden. For meg vart dette ei veldig god, men spesiell leseoppleving. For undervegs i lyttinga - boka varer lenge - var eg både forundra, forvirra og frustrert. Eg hadde nemleg forventningar om ein heilt vanleg kriminalroman - og det var det slett ikkje. Etter kvart fekk eg "justert" meg sjølv og forventningane mine litt - og dermed kunne eg "skru på" fantasien og verkeleg ta inn over meg historia som vert fortalt.

Dette er ei spenningsbok med ein overjordisk vri. Når det gjeld det liksomvitenskaplege og mystiske, kan ein godt samanlikna Den siste gode mann med Dan Brown og Tom Egeland sine bøker. Utgangspunkt for handlinga i boka er ein eldgammal jødisk myte som handlar om dei 36 rettferdige og gode menneska som Gud har plassert på jorda for å verna oss alle. For kvar generasjon skal det finnast 36 gode utan at dei sjølv veit at dei er mellom dei utvalde.

Det er desember 2009, den danske hovudstaden er i sentrum for all merksemd - klimatoppmøtet COP-15 er i gang. Mektige leiarar frå alle land er samla i København for å finna ut korleis verda kan reddast frå klimatrusselen. Ein mann som òg vil redde verda er politimannen Tommaso di Barbara frå Venezia - han sender ein åtvaring til politiet i København. Gode menneske over heile verda - heile 34 personar, viser det seg etter kvart - er drepne. Felles for alle ofra er eit stort merke på ryggen; merket inneheld ein mystisk talkombinasjon. Mykje tyder på at neste drap vil skje i København.

Politimannen og forhandlaren Niels Bentzon får i oppdrag å finna, og åtvara, gode menneske i Danmark. For kva vil skje om alle dei 36 gode vert myrda? Går verda under? Mellom dei potensielle gode menneska møter Niels astrofysikaren Hannah Lund, og saman lagar desse to ein plan og eit system i all informasjonen dei får inn frå Venezia via Tommaso og andre stader på kloden. Niels Bentzon sine kollegaer er alle travelt opptekne av sikkerheita til deltakarane på klimakonferansen - så ingen tek det Niels og Hannah finn ut på alvor.

A.J. Kazinski er pseudonym for
Anders Rønnow Klarlund og Jacob Weinreich. 
Foto: Gyldendal Norsk Forlag

Store deler av boka vekslar mellom hendingar som finn stad i København og i Venezia, på begge stadene vert det leita desperat etter "dei gode". - Men så skjer eit nytt drap. Kun ein god mann er att av dei 36. Kven?

Den siste gode mann er ei fengande, tankevekkjande og underhaldande bok, der forfattarane snur fullstendig opp/ned på kriminalsjangeren ved at det vert jakta på det gode i staden for det onde. Fyrste del av boka var forvirrande med veldig, veldig! mange lause trådar. Dernest vert det meir oppklarande og actionfylt, og mot slutten skifter boka stil og vert meir langsam – men spenningen er tilstades heilt til siste scene. 

Haakon Strøm er innlesar av lydboka, og han utfører jobben svært bra. Gjennom heile boka finst det gullkorn og underfundig humor, men det vert også fortalt om angst, smerte og sorg. Strøm klarar å formidla alle desse ulike kjenslene på ein glimrande måte.

Takk til Lydbokforlaget for gratis lydfil.