Takk, Mr Sansom

Foto henta frå forfattaren si Facebookside

Den britiske forfattaren C.J. Sansom er død, 71 år gammal. Det er veldig trist at forfattaren av den populære og kritikarroste Shardlake-serien har gått bort. Tilfeldigvis døydde forfattaren berre eit par dagar før premieren på TV-serien basert på den fyrste boka Oppløsning. 

Christopher John Sansom vart fødd i 1952 i Edinburgh. Han utdanna seg til jurist og tok sidan også doktorgrad i historie. I debutromanen Oppløsning (Dissolution) kombinerte han begge fagfelta sine og tok lesarane inn i tudor-England i ein spennande og gripande roman om kloster, forræderi og død. Etter kvart vart det sju omfangsrike bøker om Shardlake. 

Eg er vanlegvis ikkje så begeistra for filmar/seriar basert på bøker eg har lese, men ut frå det eg har sett av ulike klipp ser det ut til at serieskaparane har fått fram den same stemninga som bøkene byr på - og at skodespelaren Arthur Hughes er ein truverdig Matthew Shardlake.

(Kan legga til at Sean Bean neppe er ein like truverdig Thomas Cromwell, men det er sikkert ein smakssak - og eg er dessutan påverka av Hillary Mantels versjon av Cromwell gjennom Wolf Hall-bøkene Ulvetid, Falkejakt og Speilet og lyset)

Sjå trailer her:

Mange nye vil no møta Shardlake, Barak og dei andre for fyrste gong gjennom TV-serien, og i samband med det vil eg anbefala bøkene på det varmaste. I alle fall om du er interessert i historie generelt og tudortida spesielt. Dette var ei politisk og ideologisk brytningstid med sterke religiøse og maktpolitske krefter - og motkrefter. Sansom fortel, levande og frå ulike miljø, korleis livet i ei slik kaotisk og dramatisk tid kunne utarta seg. Eg er imponert over måten han klarte å veva mystikk og spenning inn i dei komplekse historiske forteljingane sine. Språk, oppbygging, miljøskildringar, personskildringar, historiske detaljar, intrigar - alt dette er veldig bra og gjer bøkene til ekstra gode leseopplevingar.

Takk for bøkene, Mr Sansom. Kvil i fred.

Takk, Henning Mankell

Den svenske forfattaren Henning Mankell er død. For ei tid tilbake vart det kjent at han var alvorleg kreftsjuk, og i går vart det meldt at forfattaren har somna stille inn, 67 år gammal. Eit formidabelt forfattarskap er sluttført og eit usedvanleg engasjert hjarte har slutta å slå.

For dei fleste er Henning Mankell best kjend for serien om Kurt Wallander i Ystad. Alle dei 11 bøkene (12 bøker om ein tek med Før frosten, der Linda Wallander er hovudperson) vart bestseljarar og det er blitt laga opptil fleire filmar og TV-seriar av dei.

I tillegg skreiv han mange andre skjønnlitterære verk, og fleire av desse har handling frå Afrika og/eller har tema frå og om det afrikanske kontinentet. Mankell var busett i Mosambik i mange år, og her engasjerte han seg sterkt i kampen mot fattigdom og analfabetisme. Mankell var ein forfattar med tanke for dei svake i samfunnet.

Foto: Gyldendal.no

Det er eit paradoks at når ein forfattar døyr, vert dei meir populære enn nokon gong før. Bøkene til Henning Mankell kjem sikkert også til å få eit oppsving. Og sjølv om det er trist at forfattaren er død, tykkjer eg at det er gledeleg at bøkene hans kjem til å bli oppdaga (og gjenoppdaga) i tida framover, for han var ein svært dyktig forfattar. Ei ny bok, med tittelen Kvikksand, er nyleg blitt oversatt og kjem ut på norsk til neste år. Etter det eg har forstått er boka delvis sjølvbiografisk og omhandlar m.a. tankar rundt eigen kreftsjukdom og døden.

Sjølv har eg romanen Daisy Sisters frå 1982 ståande ulest i hylla - og det har eg tenkt å gjera noko med snart. I tillegg har eg lyst til å lesa alle Wallander-bøkene på nytt, i rett rekkefølge.

Sist lest og den einaste eg har omtalt her på bloggen av Mankell sine bøker er Hånden frå 2013. Dei Mankellbøkene som har gjort sterkast inntrykk på meg er Den hvite løvinnen (Wallander #3) samt dei frittståande romanane Kineseren (2008) og Danselærerens tilbakekomst. Sistnemnde er frå 2001 og var den fyrste Mankell-boka eg las. Sidan den tid har eg lest rundt 25 av dei omlag 40 romanane som han skreiv. Eg har likt dei fleste svært godt.

Finnes det noe mer skremmende [..] enn mennesker som vet at de snart skal dø? Tiden er utmålt, det finnes ingen fluktveier, bare loddet som senker seg, døden som gjør seg parat.

          (Sitat frå Kineseren) 

Henning Mankell sine bøker er oversatt til over 40 språk og selde i over 40 millionar eksemplar. Det betyr at Mankell var ein av dei største og mest populære forfattarane i Norden. Han har også vore føredøme og inspirasjonskjelde for mange andre nordiske kriminalforfattarar.

Takk for alle gode lesestunder, Henning Mankell.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Red. 8.10.: 
Staalesen, Nesbø, Egeland og Lindell hyllar Henning Mankell (Fedrelandsvennen)
Det same gjer Lier Horst, Faldbakken, Fossum og Holt (Dagbladet)
Jon Michelet sine minneord (Aftenposten)
Aslak Nore sine favorittar (Aftenposten)
Håkan Nesser om Henning Mankell (Sveriges radio)
Jan Guillou sine minneord (Aftonbladet)