Oppsummering juli 22

Påbyrja i juni, fullført i juli:
Jens Lapidus - Paradis City - Svensk krim - Lyd Storytel
Tom Egeland - Metusalem-prosjektet - Norsk krim - Lånt papirbok privat

Lest i juli:
Kristina Ohlsson - Isbryter - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites
Harlan Coben - Gutten fra skogen - Amerikansk krim - Lyd Storytel
Jussi Adler-Olsen - Natriumklorid - Dansk krim - Lånt lydbok BookBites
Snorre Valen - Utøyakortet - Norsk sak/debatt - Lyd Storytel
Stian Bromark - Ingen fred å finne - Norsk sak/debatt - Lyd Storytel
Niklas Natt och Dag - 1795 - Svensk historisk krim - Lånt papirbok privat
Johan Theorin - Beinrester - Svensk krim - Lånt lydbok BookBites
Tonje Brenna - 22. juli og alle dagene etterpå - Norsk sak/debatt/biografisk - Lyd Storytel

Påbyrja i juli, fullførast i august:
Sigbjørn Mostue - Taus savanne - Norsk krim - Lånt papirbok biblioteket
Jon Krakauer - Inn i villmarken - Dokumentar/biografi - Lyd Storytel

8 lyd, 2 papir
5 lånt, 5 abonnement
6 krim, 1 historisk krim/roman, 3 sak/debatt/22. juli
4 norske, 4 svenske, 1 dansk, 1 amerikansk
8 menn, 2 kvinner

"Nye" forfattarar: Valen, Bromark, Brenna.

Halve månaden har eg hatt ferie og dermed høve til både lesing og ymse andre gjeremål og aktivitetar. Det vart ekstra mange lydbøker i juli. Lydbøker er liksom mi form for multitasking; å lesa/lytta medan eg gjer andre ting. 

Månaden kan oppsummerast kort med at eg hadde fleire bra leseopplevingar frå fleire bra forfattarar. Aller best denne månaden vart den niande boka i Avdeling Q-serien og den avsluttande boka i Niklas Natt och Dag sin trilogi. 

22. juli var det 11 år sidan den verste terrorhandlinga som har ramma Noreg fann stad. I løpet av åra som har gått, har det komme ut mange bøker om tematikken, både sakprosabøker og romanar. Eg har lese (lytta til) tre av dei denne månaden. Alle dei tre forfattarane minner oss om at terroren var ei politisk handling og oppfordrar til å ta debatten. Det er eit faktum at terroristen sitt tankegods og vrangforestillingar framleis "lever". Konspirasjonsteoriane og hatet mot Arbeidarpartiet må snakkast om og takast på alvor. Aldri teie. Aldri gløyme.

Bokomtale: 1794 av Niklas Natt och Dag

Cappelen Damm 2020
444 sider
Lånt papirbok biblioteket

Den forrige boka 1793 bergtok - og sjokkerte! - mange krimlesarar. Oppfølgjaren 1794 sjokkerer ikkje i same grad, men det er mykje bestialitetar, skitt og elendigheit i denne óg. Dei hjerteskjerande og rystande skildringane av levekåra til dei som befann seg på botnen av det svenske samfunnet anno 1794 gir verkeleg inntrykk. Det er i det heile ei dyster, overbevisande og spennande forteljing.

Hovudperson er som i forrige bok, palten (seperasjonsvakten) Mickel Cardell, og elles møter me igjen enkelte av karakterane derifrå - og fleire nye. På nytt handlar det om eit mysterium og eit uhyggeleg grovt - fruktansvärt - brotsverk; denne gongen om drapet på unge og vakre Linnea.

Erik Tre Rosor er, som namnet viser, av høg og adeleg byrd. Som barn møter han Linnea og deira nære forhold veks til gryande og sterk kjærleik. Men Linnea tilhøyrer ein lågare samfunnsklasse, så eit ekteskap er uaktuelt. Meiner Erik sin far. Guten får i staden eit "tilbod" om eit opphald på den dåverande svenske kolonien Saint-Barthélemy. Erik sine opplevingar på den karibiske øya er rystande lesing.
Etter ei tid døyr Erik sin far, og han vender tilbake til Sverige og Linnea. Bryllaup vert planlagt og feira på storslagent vis, men bryllaupsnatta endar på ein tragisk måte. Unge Linnea vert funnen død og maltraktert og Erik vert sendt til galehuset. Kva har skjedd? Mickel Cardell får i oppdrag å finna ut av saka.

For å ha utbytte av denne boka bør du ha ein viss fascinasjon for det mørke og makabre. Natt og Dag byr nemleg på detaljerte skildringar av sadistisk-pervers vald og andre onde gjerningar. Enkelte meiner at han dreg det vel langt til tider, og det kan eg tildels vera enig i. Samstundes veit ein at enkelte av dei hendingane det vert fortalt om kunne ha hendt i verkelegheita. Eg tenkjer her spesielt på det som vert fortalt frå slaveøya og frå sinnsjukehuset. Og deler av Stockholm var nok prega av fattigdom, sjukdom og stank på 1790-talet - akkurat slik som forfattaren skildrar det.

Språket i boka er vakkert, tykkjer eg. Litt snirklete og gammaldags og passar såleis til den tida det vert fortalt om. Dei skiftande perspektiva og ulike forteljarstemmene gjer at lesaren heile tida får nye moment og teoriar å forhalda seg til. Dette gjer det veldig spennande, men óg foruroligande og skremmande. Det er nemleg ikkje grenser for kva Natt och Dag utset karakterane sine for. Skildringane er levande og ofte ubehageleg detaljerte. Stemninga i boka er som sagt dyster og mørk - mørkare enn i 1793, der ein kunne ana eit lite lysskjær og eit glimt av håp.
Eg ser uansett fram til tredje og siste del i denne Bellman Noir-serien. Neste bok har naturlegvis tittelen 1795 og kjem til neste år.

Oppsummering april 20

Påbyrja i mars, fullført i april:
John Harvey - Av kjøtt og blod - Britisk krim - Lånt ebok BookBites
Div. forfattarar - Påskekrim 2020 - Krimnoveller - Kjøpt papirbok
Håkan Nesser - Halvmorderen - Svensk krim - Kjøpt lydfil

Lest i april:
Niklas Natt och Dag - 1794 - Svensk historisk krim - Lånt papirbok biblioteket
Tor Bomann-Larsen - Vintertronen (Haakon & Maud bind 3) - Norsk biografi/historisk dokumentar - Lydbok Storytel
Arnaldur Indridason - Fluktruten - Islandsk krim - Lyd Storytel
Sven Petter Ness - Den stille uke - Norsk krim - Lånt papirbok biblioteket
Katrine Engberg - Blodmåne - Dansk krim - Lånt lydbok BookBites
Anders de la Motte - Våroffer - Svensk krim - Lånt ebok BookBites
Tana French - Flokkdyr - Irsk krim - Lyd Storytel

Påbyrja i april, fullførast i mai:
Zeshan Shakar - Tante Ulrikkes vei - Norsk roman - Papirbok fått i gåve
M.J. Arlidge - Dukkehuset - Britisk krim - Lånt ebok BookBites

3 papir, 5 lyd, 2 ebøker
5 lånt, 3 abonnement, 2 kjøpt
8 krimromanar, 1 krimnoveller, 1 biografi/dokumentar
2 norske, 3 svenske, 1 dansk, 1 islandsk, 1 irsk, 1 britisk, 1 diverse
7 menn, 2 kvinner, 1 begge
"Nye" forfattarar: Harvey, Ness, Engberg

Koronasituasjonen og eit noko avgrensa sosialt liv pregar framleis kvardagen, men ting går seg til og tilværet er i ferd med å normalisera seg. Bloggeaktiviteten har vore låg i det siste, men no har eg i alle fall starta på nokre omtalar, og dei skal etter kvart bli publiserte her.

Etter heller laber leseinnsats i mars vart det meir fart på sakene denne månaden. Mykje krim som vanleg, men så har det då også vore påske - og då les vel "alle" krim? Tre nye krimforfattarar for meg i april, og eg skal lesa meir av både Harvey og Ness. Engberg og hennar Blodmåne derimot, den innfridde ikkje forventningane mine. Det gjorde ikkje Fluktruten heller, for eg veit at Indridason kan betre enn dette.

Eg vart heller ikkje overbegeistra for Våroffer og ser på denne som den svakaste av Årstidkvartetten. Eg "belønnar" likevel boka med eit terningkast 4, der stilen vert vurdert til ein 5'ar og innhaldet til ein 3'ar. Høgdepunkt i april vart to andre svenskar: Veteranen Nesser med ein ny kriminalroman med strek under roman og Niklas Natt och Dag med ei sterk forteljing frå Stockholm anno 1794.

Nemnast må óg Tana French. Flokkdyr er femte bok i "den ukronologiske serien" Dublin Murder Squad. French er verkeleg dyktig, både når det gjeld språk, forteljarmåte og psykologisk innsikt. Då får ein heller bera over med at boka er så omfattande.

Eg er framleis ganske betatt av biografiserien om kong Haakon og dronning Maud, men eg fann ikkje del tre like interessant som dei føregåande to. Om eg kjem til å fullføra heile verket på 8 bind er uvisst. Det som er sikkert er at Tor Bomann-Larsen er ein strålande forfattar og formidlar.

Omsider er eg i gang med den prisbelønte oppvekstromanen Tante Ulrikkes vei. Då det kokte "som verst" rundt denne boka for eit par-tre år sidan mista eg rett og slett lysta til å lesa ho. Men så fekk eg boka i bursdagsgåve her i fjor, og dermed følte eg meg forplikta til å ta ho fram etter kvart. Etter halvlest bok har eg framleis visse motforestillingar og veit ikkje heilt om eg likar det eg les. Eg har i alle fall store vanskar med å forstå språket til den eine forteljarstemma. Vel - den endelege "dommen" kjem i mai ein gong.

Eg har ingen konkrete leseplanar for mai månad, men det er ein ganske variert "bunke" med papir-, e- og lydbøker som ventar. Me som likar å lesa slepp å kjeda oss!

Bokomtale: 1793 av Niklas Natt och Dag

Cappelen Damm 2018
380 sider
Oversetjar Henning J. Gundersen
Lånt papirbok biblioteket

1793 er ein historisk kriminalroman som er blitt kalla Bellman noir og Stockholm noir - og begge deler er dekkande begrep. Me befinn oss i Stockholm i året 1793, dvs. i seingustaviansk og Carl Michael Bellmann si tid. Men her er det sanneleg lite som minner om Bellmann sine muntre viser - og det er heller ikkje mykje påkosta gustaviansk stil med pastellfargar og sirleg gulldekor. Nei, her handlar det om fyll og fattigdom, om armod og naud. Me skal halda oss i den absolutte botnen av samfunnet - og stemninga er dyster, mørk og kald.

Her, i skitten og avfallet, møter me innleiingsvis den eine av hovudpersonane i boka; separasjonsvakten ("palten") Mickel Cardell. Han vert kalla til den stinkande innsjøen Fatburen på Södermalm der det er funne ein død person - nærare bestemt ein torso. Liket er grovt lemlesta; det manglar begge armane, begge beina og både tunge og auger er vekkskorne. Det verste er at han er påført skadane og amputasjonane over tid. Vedkommande har nyleg døydd - og det er ikkje tvil om at døden må ha vore etterlengta i dette høvet. Kven kan stå bak ei slik grusom og makaber handling?

Saka vert etterforska av den rettskafne juristen Cecil Winge som engasjerer Cardell som ein slags etterforskarassistent. Winge er alvorleg sjuk av lungesjukdom og Cardell er krigsveteran, alkoholisert og skada på både kropp og sinn. Men lagnaden til den arm- og beinlause har rysta dei inderleg - og etterforskinga blir på fleire måtar eit meiningsfullt arbeid for dei begge: Cardell må halda seg edru og Winge må halda seg i live til saka er oppklart. I ein annan handlingstråd fortel den unge lykkejegeren Kristofer Blix si historie og seinare får me møta fattigjenta Anna Stina Knapp og hennar harde lagnad. Skildringane av Anna Stina og Kristofer sine opplevingar er det absolutt sterkaste i boka; så levande fortalt at det tidvis sette meg heilt ut. Det er uhyre sjeldan at eg reagerer reint fysisk på det eg les i ei bok, men det gjorde eg denne gongen. Det er grotesk og ekkelt, men i tillegg fascinerande og framfor alt; utruleg spennande, på fleire plan.

Elles møter me her mange andre bipersonar; både tiggarar, horer, heimlause og fyllikar, samt krovertar, fangevoktarar, prestar og adelsmenn. Skildringane er detaljerte og gir lesaren eit levande tidsbilete; eit innblikk i eit djupt klassedelt samfunn prega av sosialt, moralsk, økonomisk og politisk forfall.

Boka inneheld ekstreme skildringar - men er også ekstremt velskriven. Det er makabert, men også håpefullt - for midt inne i all fortvilinga og elendigheita kan ein ana ei tru og eit håp om ei betre framtid; om demokrati og menneskerettar. Idéane frå den franske revolusjonen er i ferd med å spre seg.

Som du skjønnar vart eg sterkt gripen av denne forteljinga. 1793 er ein imponerande debut - og eg ser verkeleg fram til ein eventuell oppfølgjar. Planen er visstnok ein trilogi og rykta fortel at dei kommande titlane vert '1794' og '1795'. Boka kan minna om Shardlake-serien til C.J. Sansom med omsyn til historiske fakta og skildring av folkeliv. Når det gjeld forteljarstil og råskap får eg assosiasjonar til Kim Leine sine bøker Profetene i Evighetsfjorden og Rød mann sort mann.

Det dokumentariske i boka vert fletta fint inn i det øvrige. Språket er sirleg og gammaldags og høver til innhaldet. Enkelte ord og begrep som vert nytta har nok gått ut av både det svenske og norske språket - dei var i alle fall totalt ukjende for meg. Nokre av orda har eg googla og i andre tilfelle kjem tydinga fram av samanhengen. Det må ha vore ein utfordrande jobb å oversetja boka, men etter det eg kan forstå er det utført på upåklageleg vis.

Forfattaren heiter altså Natt och Dag - det er ikkje noko tullenamn. Natt och Dag er faktisk den eldste adelsslekta i Sverige. Eg vil tippa at han har "møtt" enkelte av sine forfedre i resarcharbeidet til denne boka.

Andre bloggmeiningar: Tine sin blogg

Oppsummering februar 2019

Påbyrja i januar, fullført i februar:
Stefan Ahnhem - Atten grader minus - Svensk krim - Papirbok fått i gåve (OTS)
Håkan Nesser - De venstrehendtes forening - Svensk krim - Lånt papirbok biblioteket
Hege Duckert - Summen av små ting - Norsk dokumentar - Lånt ebok eBokBib

Lest i februar:
Thor Gotaas - Oddvar Brå - Norsk biografi - Lånt papirbok biblioteket
Anders Heger - Egner - Norsk biografi - Lydbok Storytel
Jørn Lier Horst og Thomas Enger - Nullpunkt - Norsk krim - Lånt lydbok biblioteket
Niklas Natt och Dag - 1793 - Svensk krim - Lånt papirbok biblioteket

Påbyrja i februar, fullførast i mars:
S.J. Bolton - Livredd - Britisk krim - Lydbok Storytel
Hans Olav Lahlum - Isbjørngåten - Norsk krim - Lånt ebok eBokBib

4 papir, 2 lyd, 1 ebok
5 lånt, 1 fått, 1 abonnement
4 krim, 2 biografiar, 1 dokumentar
4 norske, 3 svenske
6 menn, 1 kvinne
"Nye" forfattarar: Gotaas, Heger, Natt och Dag

Det går framleis litt tregt med lesinga, men februar vart ein meir normal lesemånad enn det januar var. Det går i lystlesing; det einaste eg les no for tida er krim og biografiar.
To svenskar må haldast fram som månadens høgdepunkt; den røynde Håkan Nesser og debutanten Niklas Natt och Dag. Boka av mannen med det pussige namnet og med tittelen 1793 slo nesten pusten ut av meg. Omtale kjem.
I mars skal eg halda fram med å lesa svensk kvalitetskrim. Eg har både Arne Dahl, Anders de la Motte og Hjorth & Rosenfeldt på vent.

Lesemål 2019 - status etter to månader

1. 12/100 bøker totalt
2. 1/10 mursteinar (600+)
3. 3/10 biografiar
4. 2/10 annan sakprosa
5. 6/30 bokomtalar
6. 6/30 nye forfattarar