Norsk krim 2026 del 3

I dette innlegget kan du lesa vurderingar eg har gjort meg om tre ferske norske krimbøker. Dette er tre svært ulike bøker som viser litt av spennvidda innan denne sjangeren. Det er interessant at tematikk, stemning, skrivestil, spenningsnivå og grad av realisme er så forskjellig.

I forrige samleomtale skreiv eg at Karin Fossum er i ein klasse for seg. Det same kan seiast om Jo Nesbø.
Men:

Nådeskudd av Jo Nesbø
Aschehoug 2026
451 sider
Lånt papirbok privat

Oppbygginga er upåklageleg, plottet er genialt, drapa er makabre og skrivestilen er sjølvsikker og typisk Nesbø.
Nesbø er unik i norsk og nordisk målestokk. Kanskje også i verda. Så kvifor er eg ikkje meir begeistra over Nådeskudd enn det eg faktisk vart?

Det skuldast framfor alt at forfattaren sjølv - etter 13 knallgode bøker om Harry Hole - har lagt lista så skyhøgt, og at eg som lesar har tilsvarande høge forventningar. Eit anna ankepunkt er den raude tråden i romanen, sjølve bakteppet - eller filmkulissane, om eg skal halda meg til tematikken i boka. Det handlar nemleg gjennomgåande om film og ulike filmreferansar. Store deler av handlinga er lagt til filmmiljø og boka inneheld mange begrep, detaljar og utgreiingar som har med film og filmbransjen å gjera. Både gjerningsperson, offer, mistenkte og motiv finn me óg i det nemnde filmmiljøet.
For filmnerdar er temaet midt i blinken. For meg traff det aldri. Eg er lite interessert og ser nesten aldri på film (lenger). 

No må det likevel seiast at eg tykte det vart ei bra spennande leseoppleving. Sjølvsagt; Nesbø kan seriekrimfaget og brukar både kjende og meir ukjende verkemidlar for å fanga lesaren si merksemd.  Hovudpersonen framstår som edru og skjerpa i denne boka. Hyggeleg det, sjølv om eg må innrømma at eg finn den mørkare og meir destruktive versjonen av Harry Hole meir interessant. Nådeskudd byrjar dramatisk og endar likeeins, med ei løysing som er noko søkt og oppkonstruert. 

Eg pleier alltid å "sluka" Harry Hole-bøkene, men lesinga av denne boka gjekk overraskande tregt. Så med dette seier eg "god betring" til Jo Nesbø og ser fram til bok nummer 15. Ein teaser på slutten tyder nemleg på at det kjem meir. 
Terningkast 4.

Sparknekt av Gert Nygårdshaug
Cappelen Damm 2026
299 sider
Lånt ebok Biblio

Gert Nygårdshaug (80) leverer framleis. Fredric er frisk og rask og i balanse, Skarphedin er deprimert og einsam etter hendingane i forrige bok Den tredje engelen. Fleire kompliserte drapssaker får likevel Skarphedin Olsen på bana igjen. Det finst knapt ein meir eksentrisk etterforskingsleiar, heller ikkje i litteraturen, men Olsen har visse likskapstrekk med Fred Vargas sin Jean-Baptiste Adamsberg.

Bokserien om Fredric Drum og Skarphedin Olsen er heilt spesiell; underhaldningskrim med fantasifulle overraskingar og absurde vendingar. Sparknekt er bok nummer 14 i serien, men kronologisk er boka den nest siste. Rødsonen, bok nummer 10, er den siste om ein tenkjer kronologi. Alternativt kan ein starta med nummer 10 og halda fram med nummer 1, 2, 3 osv. Eller lesa dei hulter til bulter, slik eg har gjort. Dette er på fleire måtar ein ukronologisk serie.

Den fyrste boka i serien, Honningkrukken, kom ut for 30 år sidan, men Drum og Olsen er ikkje blitt særleg mykje eldre i Sparknekt. Eg har kosa meg med boka og ser på ho som mellom dei betre i serien. 

Mystikk og myter, arkeologiske gåter og hemmelege teikn er like naturlege i denne bokserien som politiarbeid og etterforsking. Når det gjeld Drum-bøkene må ein legga vekk krav om realisme og logikk, samt forventningar til tradisjonelle kjenneteign i krimlitteraturen. 
Terningkast 4+.

På stedet hvil av Martin Baldysz
Samlaget 2026
294 sider
Lånt ebok Biblio

Dette er "den vanskelege andreboka" etter den lovande krimdebuten Stille grender. Mange lesarar og kritikarar har hatt store forventningar til oppfølgjaren - som kan kategoriserast både som historisk krim, bygdekrim og psykologisk krim.

I den fyrste boka var handlinga lagt til ein avsidesliggande dal, i På stedet hvil er me i ein militærleir. Søskenparet Johan og Sonja har etablert Ryer detektivbyrå, og i den aktuelle saka skal dei prøva å finna ut kven som har teke livet av ein høgtståande offiser på Stormoen eksersisplass. Av spor kan nemnast personlege motsetnader, mystiske brev og manglande våpen. Me befinn oss i 1903 og sterke krefter jobbar for å få slutt på unionen med Sverige. Kan usemje om denne saka vera eit motiv? 

Johan er engasjert etterforskar som gjerne tek i bruk moderne etterforskingsverktøy som fingeravtrykk og fotografering. Sonja ser samanhengar frå ein annan synsvinkel og etterforskar frå utsida. Som kvinne har ho ikkje tilgang til militærleiren, så ho oppheld seg i det lokale gjestgiveriet. Boka er godt komponert og krimgåta er finurleg samanskrudd. Lesaren får sjå saka frå begge hovudpersonane sine perspektiv, og lesaren blir på den måten "invitert inn" i etterforskinga.

På stedet hvil byr på gode person- og miljøskildringar i eit lågmælt språk. Eg gav Stille grender ein blank femmar, denne gongen vart det eit lite knepp ned. Eg tykkjer boka manglar ein del av den nerven som den fyrste boka hadde.
Terningkast 4+.

Les meir:

Norsk krim 2026 del 1 

Norsk krim 2026 del 2

Norsk krim 2026 del 2

 Fleire av våre mest kjende og røynde krimforfattarar har gitt ut bøker i år.

Aller kjæreste av Karin Fossum
Cappelen Damm 2026
184 sider
Lånt papirbok privat

Fossum er i ein klasse for seg. I ei fengslande, stemningsfull og intens forteljing får ho sagt mykje på få sider. 

Dette er ei god bok med mykje nerve og som til tider er ubehageleg å lesa. Boka handlar om det som er det mest dyrebare og kjæraste i eit menneske sitt liv. Schæferen Jon er den aller kjæraste for Bella, og når han forsvinn er det som om noko blir øydelagt inni henne, og hennar handlingar etter dette får uventa og dramatiske konsekvensar. 

I Aller kjæreste finst ikkje overforklaringar og unødvendige trivialitetar, kun det som er naudsynt for å skapa framdrift og spenning.
Bok nummer 6 i Eddie Feber-serien får terningkast 5.

Tvilen av Jørn Lier Horst og Jan-Erik Fjell
Bonnier norsk forlag 2026
444 sider
Lånt ebok Biblio

Andre bok i serien om Markus Heger stadfestar eit vellukka forfattarsamarbeid. Vel er Horst og Fjell dyktige kvar for seg (med hhv William Wisting-serien og Anton Brekke-serien), men endå betre i lag.

Hovudpersonen Heger driv ein true crime-podcast og har ein far som sit i fengsel. Når han tek opp saka til faren sin cellenabo i podcasten fører det til reaksjonar på ymse vis. Kan det ha skjedd eit justismord? Heger driv si eiga etterforsking parallelt med innspeling av stadig nye podcast-episodar. Det viser seg at saka er meir innfløkt enn det kan sjå ut til. 

Tvilen startar litt tregt, men er elles ei velskriven, gjennomarbeida og godt komponert bok.
Terningkast 5-.

Svarte hull av Sven Petter Næss
Aschehoug 2026
381 sider
Lånt ebok Biblio

Bok 7 i Harinder Singh-serien startar friskt, men har noko sein framdrift i midtpartiet. Både forfattaren - og politiet si etterforsking - stampar liksom utan å komma vidare, før det etter visse viderverdigheiter løyser seg. 

Harinder Singh deler også i denne boka hovudrolla med niesa Amandeep Kaur, ei kul og handlekraftig kvinne som opererer heilt i utkanten av det som er lovleg og akseptabelt. Mykje av handlinga utspelar seg i eit universitetsmiljø, noko som er uvant og interessant i krimsamanheng.
Terningkast 4+.

Satans segl av Tom Egeland
Bonnier norsk forlag 2026
509 sider
Lånt papirbok privat

Sjølv om eg likar Tom Egeland og sjølv om eg tykkjer Bjørn Beltø-serien er god og interessant, har eg ei kjensle av at eg har lese denne boka før. Med andre ord; Satans segl liknar (for) mykje på tidlegare bøker i serien. 

Dette er bok nummer 12 og det handlar nok ein gong om arkeologiske utgravingar, konspirasjonar, religiøse gåter og hemmelege prosjekt. Om Bjørn Beltø som på klossete, men sjarmerande vis prøver å finna ut av det. Og om at han for n'te gong forelskar seg i ei vakker og muligens farleg kvinne.

Ut frå tidlegare leseopplevingar og grunna høge forventningar får Satans segl "berre" Terningkast 4.

Les også: Norsk krim 2026 del 1.

Norsk krim 2026

Eg omtalar som regel årets norske krimbøker i samleinnlegg. I desse korte omtalane/vurderingane prøver eg å formidla det som (for meg) er mest vesentleg. Så langt i år har eg lese desse tre:

Alt skal bli støv av Jørgen Brekke
Gyldendal 2026
300 sider
Lånt ebok BookBites

Den 9. boka i Singsaker-serien startar slik at lesaren skal bli engasjert alt frå byrjinga av forteljinga. Etter ein urovekkande prolog held det fram med eit møte med eit offer for ei kommande brutal valdshending. "Tilfeldigvis" går dette føre seg ikkje så langt frå der Odd Singsaker oppheld seg, og lesaren er dermed umiddelbart midt inne i handlinga. 

Alt tyder på at det er ei sak av typen "familietragedie", der far har drepe familien sin og deretter teke sitt eige liv. Singsaker - som no er blitt pensjonist - tvilar på at det er så enkelt, og gjer si eiga gransking. Han har dessutan førstehandskunnskap på korleis politiet ser på saka i og med at kona hans Felicia er ein av etterforskarane. 

Eg likar karakteren Odd Singsaker og har etter kvart blitt godt kjend med han. Han er sympatisk, empatisk og har ein sterk rettferdigheitssans. I denne forteljinga skal denne sansen føra til både bisarre og farlege situasjonar.

Alt skal bli støv er bra, men ikkje den beste boka i serien, - eg har konkludert med eit terningkast 4+.

Fartsblind av Agnes Matre
Gyldendal 2026
311 sider
Lånt ebok Biblio

Sjette avsnitt i Bengt Alvsaker-serien, og etter å ha lese alle dei tidlegare bøkene er eg vel kjent med både serie, hovudpersonar og skrivestil. 

Matre er dyktig når det gjeld plott, oppbygging, aktualitet og at alt skal vera så realistisk som muleg. Både teknisk og taktisk etterforsking vert skildra utførleg og detaljert. Greitt nok, men det går til ein viss grad ut over framdrift og spenning. 

I utgangspunktet er dette såkalla bygdekrim, men som handlinga i boka viser kan organisert kriminalitet spre seg til små stader. Vidare handlar det om manglande bemanning og manglande kommunikasjon mellom ulike instansar. Det kan føra til at sårbare og einsame ungdommar lett kan bli rekrutterte inn i kriminelle miljø. 

Fartsblind er ein lettlest kriminalroman med relevant og aktuell tematikk. Terningkast 4.

Rovfugl av Jarle Sten Olsen
Kagge 2026
327 sider
Lånt papirbok biblioteket

Ny serie og ny forfattar for meg dette, og i slike tilfelle er eg alltid skeptisk-spent. Men dette lovar bra. Plottet er godt samanskrudd og spørsmåla om kven, kvifor og korleis driv handlinga framover. 

Handlinga er lagt til Telemark, og hovudperson er etterforskar Kim Utler. Han er tilstades på ein politisk debatt der ein gjerningsperson fyrer av eit skot mot statsministeren. Men vedkommande "bommar" på det som truleg er målet, og ein politimann vert drepen. 

Ein annan handlingstråd består av dagboksnotatar skriven av ein person som befann seg i Kosovo i 1999. Korleis desse sakene heng saman er lenge uklart, men får ei logisk oppklaring etter kvart.

Rovfugl er ei bra bok, sjølv om denne Kim Utler irriterer meg. Han er for usikker og for tam etter min smak. 
Terningkast 4-.

Vårlesing: Svensk kvalitetskrim

På leit etter påskekrimtips? Glad i svensk krim og nordic noir? Då kan eg anbefala bøkene nedanfor.

Høstebarn av Hans Rosenfeldt
Cappelen Damm 2026
380 sider
Lånt ebok BookBites

Dette er ei bok eg har venta på lenge, heilt sidan eg las Ulvesommer i 2021. Høstebarn er framhald av den boka og me møter mange av dei same karakterane. Hovudperson og protagonist er Hannah Wester, som i byrjinga av denne forteljinga er tilbake på jobb som politietterforskar etter å ha vore fråverande ei tid etter dei dramatiske og tragiske hendingane i fyrste bok. Handlinga er lagt til Haparanda, ein by inst i Bottenviken, på grensa mellom Sverige og Finland.

Lesaren får følgja fleire ulike personar i eigne kapittel, noko som bidreg til både tempo, framdrift og spenning. Ein vert umiddelbart dregen inn i handlinga, då dei fyrste me møter er to desperate høggravide kvinner som er på flukt frå - kva? kven? 

Trafficing, menneskehandel og mafiaverksemd er stikkord for handlinga. Det handlar om korleis enkeltmenneske vert grovt utnytta for at andre skal få oppfylt sine draumar. Det er pengane som rår, kynisk og brutalt, og enkelte gjer alt for å skjula sanninga. 

Eg håpar det ikkje går nye fem år før neste bok kjem! Høstebarn er ei sterk, mørk og velskriven forteljing som verkeleg kan anbefalast. Terningkast 5.

Underverkene av Arne Dahl
Cappelen Damm 2026
383 sider
Lånt ebok BookBites

Ein morgon vert det oppdaga at nokon har plassert ein skulptur på Skinnarviksberget i Stockholm. Skulpturen er ein kopi av Zevsstatuen, ein av dei sju underverka i antikken. Inni statuen vert det funne eit lik. Kort tid etter vert eit nytt underverk funne, som også har "noko ekstra". 

Kven er ofra? Kjem det til å dukka opp fleire kopi av antikke kunstverk? Korleis stoppa mordaren/kunstnaren? Det er ei komplisert sak for Eva Nyman og resten av Nova-gruppen. Spora fører både til kunst- og gatekunstmiljø og til narkotika- og internasjonal kriminalitet. 

Underverkene er framhald av I sirkelens sentrum som kom ut i fjor. Forventningane mine var sjølvsagt høge, og dei vart i stor grad innfridde. Plottet er originalt og ganske komplisert, "befolka" med mange interessante karakterar og er svært fascinerande lesing. Om ein aksepterer enkelte usannsynlege og lite truverdige hendingar, er boka ein sidevendar med herleg krypande uhygge. 

Som serien om A-gruppen handlar denne nye serien om eit politikollektiv, men eg føler at eg ikkje er blitt skikkeleg "kjent med" deltakarane enno. Likevel - dette er ei særdeles velskriven bok som fortener eit terningkast 5.

Levende og døde av Christoffer Carlsson
Gyldendal 2024
406 sider
Lånt ebok BookBites

Etter ein springande og litt forvirrande start vart dette ei svært bra leseoppleving. Levende og døde er nummer tre i serien som vert kalla Hallandsviten, og bok nummer fire (En liten dråpe blod) har nyleg komme ut på norsk. Bøkene er frittståande og serien ukronologisk, og eg ser fram til å lesa både den nye og dei to føregåande (Jærtegn, Brenn meg en sol), for dette er veldig bra!  

Handlinga går føre seg på to ulike tidsplan og er lagt til den vesle bygda Skavböke, ikkje så langt frå Halmstad. Både enkeltpersonar, familiar og lokalsamfunn er prega av ei tragisk hending som fann stad i 1999. Ungdommane som var involverte den gongen er blitt godt vaksne og etablerte, og alt blir rippa opp i på nytt når det skjer ei ny tragedie. Kva har skjedd? Kven veit? Kvifor enda politietterforskinga på ein uklar måte i 1999? Kvifor er det så mykje som vert halde skjult? 

Levende og døde er skriven på ein lågmælt og stemningsfull måte, men er slett ikkje utan dramatikk. Terningkast 5-.

Sot av Sara Strömberg
Kagge 2026
Speletid 13:00
Lånt lydbok BookBites

Avslutningsvis; endå ein bygdekrim, og denne gongen befinn me oss i området Åre - Storlien i Jämtland. Fjerde del i serien om journalisten Vera Bergström er velskriven og ganske så spennande. Vera sjølv er ei dame på 60+, og ho er både kul og interessant - men også irriterande til tider. 

Parallelt med Vera si gransking av ei pågåande kriminalsak, får me møta ein psykolog som har litt av kvart å stri med. Lesaren blir ikkje så veldig overraska når det etter kvart viser seg at sakene heng saman. Persongalleriet er oversiktleg og forteljarstemmene tydelege, så denne egnar seg fint som lydbok. Opplesar Ane Dahl Torp les litt seint, men med akkurat passe engasjement. 

Sot er litt for lang, men er ein lettlest og trevlig deckare som kan passa bra som påskelektyre. Hadde boka vore 50-100 sider kortare ville eg gitt ein prikk til på terningen.
Eg landar på terningkast 4+.

Norsk krim 2025 del 3

Ny samleomtale som gjeld krim som kom ut i fjor. Alle bøkene er av svært røynde forfattarar og alle del av seriar. Og alle er etter mi meining i kategorien god grei krim.

Les også: 
Norsk krim 2025 del 1
Norsk krim 2025 del 2

Inn i mørket av Jan Mehlum
Gyldendal 2025
334 sider
Lånt papirbok biblioteket 

Bok nummer 23(!) om advokat Svend Foyn i Tønsberg - og 81-åringen Mehlum leverer framleis, på ein imponerande måte.

Innleiingsvis finn Foyn ein død person, og som alltid blandar han seg inn i saka. Han oppdagar etter kvart manglande etterforsking frå politiet si side og bestemmer seg for å snusa rundt. I samband med det fartar han mellom Tønsberg og Oslo og det blir óg ein snartur til København. 

Inn i mørket er ein velskriven kriminalroman, kanskje ikkje heilt på høgde med dei beste bøkene i serien, men likevel veldig bra. Mehlum har ein stødig penn, er oppteken av aktuelle saker og krydrar det heile med mørk humor og slagferdige replikkar. Han set dessutan søkelys på aktuelle samfunnsutfordringar. I denne boka skriv han m.a. om æreskriminalitet og politivald, og han kjem med ein krass (og velfortent) kritikk av NNPF.
Terningkast 4+.

Narrespill av Jørgen Jæger
Bonnier norsk forlag 2025
379 sider
Lånt papirbok privat

Det er som regel triveleg å besøka Fjellberghavn og Ole Vik. Det er det også i den 15. boka i serien, sjølv om veret er dårleg og sjølv om det skjer dramatiske og tragiske ting.

Ole Vik-serien er blitt svært populær, og det er ikkje så rart. Bøkene er lettleste og hovudpersonane Ole Vik og Cecilie Hopen er svært sympatiske.
Eit anna positivt trekk er at forfattaren flettar inn aktuelle saker og tema i handlinga. Den eine tråden i Narrespill er om transnasjonal diskriminering og undertrykking, eit tema eg ikkje visste noko særleg om på førehand. 

På plussida: Raske sceneskift, skiftande perspektiv og bra spenningsoppbygging. På minussida: Gjentakingar og overforklaringar. Konklusjon: Terningkast 4.

Her kommer natten av Chris Tvedt og Elisabeth Gulbrandsen
Gyldendal 2025
364 sider
Lånt ebok BookBites

Omsider kom den fjerde boka i Edvard Matre-serien, - den forrige kom ut i 2014. Det vil sei; Matre har dukka opp i den andre serien til Tvedt (Mikael Brenne), og likeeins har Brenne ei birolle i Her kommer natten. 

Edvard Matre har forlate Kripos og flytta tilbake til heimbyen Bergen og jobb i politiet der. Saka som er mest sentral i denne boka er drapet på ein kontroversiell lagdommar. Kven kan ha hatt motiv for ugjerninga? Det viser seg at det kan vera mange.

Her kommer natten er, som tittelen indikerer, ei ganske mørk forteljing. Det er ei bra bok som fortener fleire lesarar og meir merksemd enn ho har fått.
Terningkast 4+.

Ulvestuen av Jan-Erik Fjell
Bonnier norsk forlag 2025
Speletid 8:38
Lånt lydbok BookBites

Den 11. boka i Anton Brekke-serien er også grei krim. Denne gongen har forfattaren nytta seg av eit anna forteljargrep enn tidlegare, og det funkar bra. Medan Brekke og Magnus Torp er på farten i notid, fortel Brekke om ei heilt spesiell uoppklart drapssak frå 2002. Det er denne saka som er hovudforteljinga i boka. 

Det er interessant å få bli kjent med ein talentfull ung Brekke, som den gongen ikkje var fullt så sær og kynisk - men som alt hadde sine utfordringar. 

Boka er ein type puslespelkrim. Forfattaren legg ut mengder av spor og villspor, og det vart aldri tydeleg for denne lesar kva som var løysinga og kven som var gjerningsperson.
Lydbok anbefalast. Helge Winther-Larsen si opplesarstemme passar til Anton Brekke si forteljarstemme.
Terningskast 4+.

Norsk krim 2025 del 2

 Dette har vore ein sterk krimhaust! Her kjem ein ny samleomtale.

Nattseileren av Heine Bakkeid
Kagge 2025
440 sider
Lånt ebok BookBites

For ei bok! For ei ubehageleg - og fascinerande - leseoppleving! Nattseileren er ingen kosekrim, her er det verkeleg mørkt, både på det ytre og det indre plan. Stemninga er uhyggeleg, handlinga rystande, galskapen rår - og vêret er naturlegvis skikkeleg dårleg. 

Bakkeid, mest kjent for serien om Thorkild Aske, har med dette utgitt ein frittståande og nervepirrande thriller, og det er lenge eg las noko liknande. Fekk nesten Stephen King-assosiasjonar, men Nattseileren er meir realistisk - og dermed meir skremmande.

Hovudpersonen Jakk er psykisk sjuk, og me møter han medan han er på rømmen frå psykiatrisk sjukehus. Er han så gal og så farleg som enkelte trur? Er han på hevntokt? Kva skjedde den gongen då systera hans Jenny forsvann? Kven skjuler sanninga? Som lesar er ein lenge usikker på kva som er motivet, kvifor han handlar som han gjer. Men gradvis og via tilbakeblikk får me vita meir av kva som har skjedd tidlegare - og det er ikkje sikkert at det er Jakk som er den farlegaste..

Me får også følgja lensmannen Annemor Anger og politibetjenten Helene Jakobsen si etterforsking. Det kjem etter kvart fram kvar Jakk skjuler seg, men korleis nå fram til dei involverte når stormen rasar og infrastrukturen er lamma?

Nattseileren er ei dramatisk, opprørande og trist historie som blir verande hos lesaren lenge etter avslutta lesing. Boka er så intens at ein nesten kvir seg for å lesa vidare, i frykt for kva som kan skje. Eit soleklart og sterkt terningkast 5.

De svarte enkene av Ingar Johnsrud
Aschehoug 2025
Speletid 11:52
Lytteeksemplar frå forlaget

Dette er også ei veldig spennande bok, men på ein heilt annan måte enn den over. Eg likte godt den forrige boka Patrioter, og slo til då forlaget tilbaud meg leseeksemplar. For meg vart det då lydbok. (Ver obs på at om du lyttar til boka kan det vera krevjande å halda styr på alle trådar og karakterar.)

Historia startar med at eit Herculesfly styrtar over Østersjøen. Ombord er åtte ukrainske soldater og tre norske besetningsmedlemmar. Samstundes, i Oslo, vert ein person drept i en parkeringskjellar. Alt dette skjer på sjølvaste 17. mai.
Det handlar vidare om krigen i Ukraina og kommande fredssamtalar. Men i boka er det verken president Trump eller europeiske leiarar som står bak, men norske styresmakter, - i all hemmelegheit. Jens Meidel er nyutnemnd justisminister og blir involvert i verdenspolitikken medan han må handtera intrigar og politisk maktkamp, samt kjærleiksforhold og familieforviklingar. Eit anna maktspel som finn stad er mellom E-tenesta og PST. 

Boka er aktuell, truverdig og realistisk, har eit voldsomt tempo og driv og er ein skikkeleg sidevendar. Det er planlagt at dette blir ein trilogi, så eg ser fram til neste bok! Terningkast 5.

Taperen av Terje Bjøranger
Cappelen Damm 2025
303 sider
Lånt ebok BookBites

Forfattaren held seg til tematikken frå dei føregåande bøkene i serien om Charlie Robertsen; æresrelatert kriminalitet, gjengkriminalitet og samfunnet si berøringsangst. Dette er bok nummer 6 i serien.

Den såkalla æreskulturen er det mange som lir under, både kvinner/jenter og menn/gutar, i dagens Noreg. I Taperen møter me eit ungt par på flukt frå Nabifamilien; ein kriminell klan. Men sjølv i Chile og under ny identitet er ikkje dei to trygge. Samstundes, i Sverige, er ein annan klan i konflikt/krig med Nabiklanen. 

Charlie Robertsen, vår "helt", er egentleg degradert på grunn av gjentekne tvilsame og utradisjonelle arbeidsmetodar. Men så blir han involvert i ei ekstraordinær etterforskargruppe; ei arbeidsgruppe med utvida fullmakter, for om mogleg å få has på kriminelle bakmenn og klanar. Det blir etter kvart veldig spennande - og skremmande realistisk.

Bjøranger har bakgrunn som politiadvokat i Kripos og veit kva han snakkar om når han skriv om kriminelle klanar/familiar, æresdrap og negativ sosial kontroll. 
Også Taperen får terningkast 5.

Alliansen av Aslak Nore
Aschehoug 2025
399 sider
Lånt ebok BookBites

Alliansen blir kategorisert som roman av forlaget, og det er sikkert riktig, men eg tek likevel boka med her i denne krimsamleomtalen. Serien om familien Falck (Alliansen er bok 3) er ikkje vanleg krim, men ein politisk thriller - litt i same gate som Ingar Johnsrud si bok over her og Kim Leine sin Karoline-trilogi. Men der Leine festar grepet om lesaren si interesse for kvar bok, skjer det motsette her. I alle fall for denne lesar. 

I Alliansen tykkjer eg at det blir for mange ord og for mange stereotype karakterar. Men det er slett ikkje uspennande, og det er gjort eit imponerande stykke arbeid når det gjeld research for å få til ei så omfattande forteljing som dette er. 

Det vart dessverre ein prikk mindre på terningen denne gongen.
Terningkast 4.

Gjøkungegåten av Hans Olav Lahlum
Kagge 2025
440 sider
Lånt ebok BookBites

Sorry Lahlum, dette held ikkje. Eg er mellom dei som (hittil) har likt retroserien om K2 og Patricia, men denne 13. boka er seig. Eg set egentleg pris på at Lahlum har sin eigen stil, at bøkene hans har visse nerdete innslag og litt (ufrivillig?) humor. Dette er også til stades i Gjøkungegåten, men alt blir så altfor omstendeleg og gjentakande. 

I "notid" - som i dette tilfellet er 1974 - vert K2 involvert i ei tragisk og mystisk sak. Ein ungdom har nettopp fått vita at han vart adoptert som liten. Same dag som han skal møta den biologiske mor si, døyr ho under uklare omstendigheiter. Oppdraget til K2 er å finna ut kven som er biologisk far, men han etterforskar også rundt dødsfallet. Deretter vert det fletta inn ei historie frå 1950-talet. 
K2 løyser sjølvsagt til slutt mysteriet, med god hjelp fra rådgjevaren Patricia, etter ei langvarig og langsam etterforsking.
Terningkast 3.

Samleomtale: Norsk krim 2025

Det kjem stadig ut norske krimutgjevingar, noko som er både interessant og kjekt. Krim er ein enormt populær sjanger og lesarar etterspør heile tida nye og fleire bøker - noko som gjer sjangeren svært lønsam for forlaga. Mengden krim gjer meg likevel ofte skeptisk, for det er jo ikkje alt som er like bra.
Sidan eg nok er blitt ein kresen og krevjande krimlesar etter kvart, har eg ein tendens til å prioritera bøker frå forfattarar eg kjenner godt til frå før. Dei som eg veit skriv godt, som har gitt meg greie leseopplevingar tidlegare og som sjeldan har skuffa meg. Som forfattarane nedanfor.

Diamanter og rust av Anne Holt
Gyldendal 2025
381 sider
Lånt papirbok privat

Veldig bra bok! Eg har kosa meg med den 13. boka i Hanne Wilhelmsen-serien; eg har lese seint for å verkeleg få med meg stemning, språk, dialogar og innhald. Forfattaren har nemleg uttalt at Diamanter og rust er den aller siste i serien. Det at ein veit at det er den siste boka fann eg litt foruroligande, med tanke på at Anne Holt tidlegare i ein annan serie har "avliva" protagonisten sin. Kva kjem til å skje med Hanne? 

Før ein veit korleis det endar skal me ein tur innom ein del merkelege ting som har foregått i forlagsbransjen og me får møta eit par meir eller mindre desperate forfattarar som slit med ulike ting; rykter, privatliv, skrivesperre og økonomi. Dessutan skjer det sjølvsagt eit mord. 

Det er sommar og Hanne og familien oppheld seg på nyinnkjøpt hytte. Men Hanne mistrivst med varmen og alle gjestene. Når hyttenaboen viser seg å vera ein jamaldrande forfattar som attpå til er eit viktig vitne i den pågåande drapssaka, vert Hanne veldig interessert, for å sei det mildt. Problemet er at det er gitt ordre om at Hanne ikkje skal involverast i noko politietterforsking.

Plottet er finurleg og løysinga logisk - med ei avslutning som er avklart - men også open. Fiffig!
Avslutningsvis må nemnast at referansen til Diamonds and Rust av Joan Baez er tydeleg, spesielt når boka er ferdiglesen.
Terningkast 5.

Kom hjem Amadou av Karin Fossum
Cappelen Damm 2025
221 sider
Lånt papirbok privat 

I Eddie Feber-bok nummer 5 finn du ikkje så mykje ytre spenning, men desto meir spenning som ligg på eit indre plan. Fossum har ei fenomenal evne til å få oss lesarar til å bry seg om dei ulike karakterane sine. Ho skriv effektivt og bygger historia opp på ein overbevisande måte. Her er det ikkje ei einaste setning eller eitt einaste ord for mykje.

Sentralt i handlinga er Nancy, ei einsleg og einsam kvinne som bur på ein stor gard, sterkt prega av ei vond oppleving i barndommen. Ikkje berre vart ho utsett for ei skremmande hending, men i ettertid forstår ho at ho var eit viktig vitne. Men ho var berre eit barn den gongen og det ho sa vart dyssa ned og ikkje teke på alvor.

Etter kvart blir etterforskar Eddie Feber, åttebarnsfar og menneskekjennar, involvert, - både i ei gammal forsvinningssak og fleire andre tragiske og skremmande hendingar. 
Terningkast 5.

Det levende mørket av Ørjan N. Karlsson
Gyldendal 2025
328 sider
Lånt ebok BookBites

Fjerde del i serien om etterforskar Jakob Weber har, som dei føregåande, handling frå Bodø og distriktet rundt. Bøkene i serien handlar ofte om mørke hemmelegheiter og uoppklarte forsvinningar.
I denne siste boka må Jakob noko motvillig tre inn som fungerande politimester. Aller helst vil han jobba i felt, men med to krevjande etterforskingar er det viktig at nokon held i trådane. 

Sakene er både groteske og mystiske. Den eine saka handlar om at eit partert lik vert funne i eit søppelanlegg og den andre om ein forvirra mann med ein blodig kniv. Som lesar blir ein ikkje spesielt overraska når det viser seg at dei to sakene heng saman.
Legg så til eit kart med merkelege påteikningar, ein nærgåande ulv, ein mann som skjuler identiteten sin bak ein birøktarhatt, samt narkotikasmugling og vald i nære relasjonar. 

Jakob er ein sympatisk og truverdig karakter, og eg kjem heilt sikkert til å lesa femte bok denne serien.
Det levende mørket får terningkast 4+.

Kismat av Abid Raja og Torkil Damhaug
Cappelen Damm 2025
Speletid 9:00
Lånt lydbok BookBites

To suksessrike og dyktige forfattarar frå kvar sin sjanger er blitt eit spennande krimforfattarpar. Kismat er fyrste bok i det som kan bli ein serie. Samarbeidet virkar å ha fungert fint og dei har funne ei form som funkar. 

Hovudperson i boka er Aurang Khan; han er advokat med pakistansk bakgrunn og aktuell som ny statsråd. Likskapen mellom Abid Raja og hovudpersonen er altså tydeleg, men også ganske ulik. Å vera fleirkulturell kan vera ein vanskeleg balanse, noko Raja sjølv har uttrykt fleire gonger i sine utspel om innvandring og integrering.

Gjennom perspektiva til ein journalist og ein ungdomsven får me vita at det finst ein del grums i Khan si fortid. Er det så grovt at det kan vera ei belastning eller hindring i ein eventuell ministerpost? Gjennom ulike tidsplan vert me kjent med bakgrunnen hans; m.a. om tida på koran-skule i Pakistan og om det kriminelle organiserte miljøet i Oslo på 1990-talet.

Ivar Nergaard les lydboka med sedvanleg engasjement og innleving og har evne til å skilja dei ulike forteljarstemmene frå kvarandre. 

Etter mi meining er boka meir interessant enn spennande, men eg les gjerne meir frå dette forfattarparet i framtida.
Terningkast 4+.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Tidlegare i år har eg lese følgjande krimromanar, òg utgjevne i 2025. Men det er ganske lenge sidan eg las dei og dermed har eg gløymt mykje av handlinga i bøkene.

Bomberen av Samuel Bjørk
Bonnier norsk forlag 2025
542 sider
Lånt papirbok privat 

Denne las eg i sommar då eg hadde ferie. Ypparleg ferielesing! Ei omfattande bok, men er lettlest og vart ikkje opplevd som for lang. Kan karakteriserast som ein actonthriller med mange spenningstoppar, overraskande vendingar, høgt tempo og god framdrift.
Bomberen er bok 6 i serien om Holger Munch og Mia Krüger, men serien er ukronologisk. Denne boka har handling frå tidleg 2000-tal, då Mia var heilt fersk som etterforskar. Terningkast 5.

Evig fred av Agnes Lovise Matre
Gyldendal 2025
351 sider
Lånt papirbok privat 

Eg las den femte boka i Bengt Alvsaker-serien i april og hugsar ikkje noko særleg av handlinga. Men det er i alle fall bygdekrim, og det må ha vore ei heilt grei leseoppleving; eg ga boka terningkast 4+. 
Sjå og høyr bokbad med forfattaren.

Minnesota av Jo Nesbø
Aschehoug 2025
Speletid 11:16
Lånt lydbok BookBites 

Boka kom ut tidleg på året og eg lytta til ho i mars. Så handlinga er som blåst bort frå hjernen min. Ikkje eingong når eg no i ettertid skummar gjennom omtalar og bokmeldingar kjem det tilbake til meg. Nesbø er uansett bra og eg ga terningkast 5.

Serieomtale: Roman om en forbrytelse (Martin Beck) av Maj Sjöwall og Per Wahlöö

For vel eit år sidan skreiv eg ein serieeomtale om A-gruppen av Arne Dahl. Då hadde eg brukt store deler av sommaren på gjenlesing av denne favorittserien - og i omtalen skreiv eg at Dahl bygger vidare på krimtradisjonen som Sjöwall & Wahlöö danna.
Så - denne sommaren har eg gjenlese (dvs. lytta til) den serien som faktisk var inngangen til kriminteressa mi: Den klassiske og banebrytande Martin Beck-serien. I tillegg har eg lese ein svært interessant biografi om forfattarparet Maj Sjöwall og Per Wahlöö.

Bøkene kom ut i tidsrommet 1965 til 1975 og alle har undertittel Roman om en forbrytelse. Ein må ikkje nødvendigvis lesa dei i rekkefølge, men det er absolutt ein fordel. Då ser ein tydlegare korleis det svenske samfunnet endra seg i det aktuelle tidsrommet, og at bøkene avspeglar nettopp dette. Ein ser også korleis forfattarparet etter kvart finn sin eigen stil og korleis den "rette" blandinga mellom realisme, spenning, humor/satire, psykologisk drama og samfunnskritikk kjem til syne. Dette er starten på det som me no kjenner som nordic noir.

Takka vere Sjöwall og Wahlöö vart me kjent med Martin Beck, - og i åra som følgde kom krimheltar som f.eks. Kurt Wallander, Van Veeteren, Paul Hjelm, Annika Bengtzon og Mikael Blomquist, for å nemna nokre få. Forfattarar som Henning Mankell, Håkan Nesser, Arne Dahl, Liza Marklund og Stieg Larsson følgde altså alle i fotspora til Sjöwall/Walhöö. Det same gjorde andre skandinaviske krimforfattarar; Jo Nesbø med Harry Hole, Unni Lindell med Cato Isaksen og Jussi Adler-Olsen med Avdeling Q er andre suksessrike eksempel. Den same krimtradisjonen er dei seinare åra vidareført og vidareutvikla av andre svenske forfattar som Roslund & Hellström, Hjorth & Rosenfeldt og Lars Kepler, - for å halda oss til forfattarpar.

Kan ein krimserie som vart skriven for 50-60 år sidan framleis vera leseverdig for lesarar i 2025? Eg meiner ja, men så har då desse bøkene har betydd mykje for meg, og eg har lese dei mange gonger. Det er eit nostalgisk (men absolutt ikkje romantisk) skjær over dei, og dei minner oss om at politietterforsking og samfunnet elles har endra seg voldsomt. Bokserien har handling frå ei tid utan DNA-spor, internett, datamaskiner og mobiltelefonar - og likevel er bøkene på ein forundarleg måte stadig aktuelle. 

 

Det politiske bodskapet er sentralt i handlinga. Maj Sjöwall og Per Walhöö sto politisk langt til venstre og gjennom bokserien viser dei ulike skyggesider ved det sosialdemokratiske folkhemmet. Dei syner korleis kriminaliteten endrar seg i takt med samfunnsendringar og korleis samfunnet skaper taparar - og dermed grunnlag for kriminelle handlingar. Samfunnskritikken kan virka overtydeleg for dagens lesarar, men på den tida bøkene kom ut var det ganske nytt at kriminalromanar tok opp aktuelle samfunnsproblem og -utfordringar.
Vidare kan måten bøkene er oppbygde på opplevast som enkelt for dagens krimlesarar. I denne serien finn ein ikkje noko særleg av twists and turns og cliffhangers.

Sett med "notids-briller" er kvinnesynet i bøkene noko spesielt og utdatert. Maj Sjöwall skal ha blitt spurt om dette seinare i livet, men ho har ikkje lagt noko vekt på det. Det var berre slik det var. Sjølv tykkjer eg at fleire av skildringane av kvinner i bøkene er merkelege når ein tenkjer på kor radikale haldningar forfattarane hadde i alle andre samfunnsspørsmål.

Eg kan anbefala lydbøkene. Sidan handlinga er kronologisk og såpass beint fram er det ikkje vanskeleg å halda tråden. Opplesar Trond Heien si stemme er tydeleg og behageleg og passar svært godt til handlinga og stemninga i bøkene. 

Kort om dei mest sentrale hovudpersonane

Som i serien om A-gruppen er det interessant å lesa om dynamikken og samarbeidet i etterforskargruppa.
Martin Beck. Hovudperson og den mest sentrale forteljarstemma i serien. Han er ikkje ein spesielt spennande karakter, faktisk kan han opplevast som kjedeleg. Introvert, fagleg dyktig, trivst i jobben, men ofte frustrert pga. uduglege overordna og tungrodd system. Lever i eit ulukkeleg ekteskap, finn etter kvart kjærleiken på nytt.

Lennart Kollberg. Beck sin næraste kollega og beste (og einaste) ven. Skarp og smart, meir fargerik og meir lunefull enn Beck. Er den i gruppa som er mest kritisk til heile systemet. Etter at han drap ein mann ved eit uhell nektar han å bæra våpen. Kranglar ofte med Gunvald Larsson. Lykkeleg gift og småbarnspappa.

(Funfact: Karin Fossum sin krimhelt Konrad Sejer har ein hund som heiter Kolberg. Truleg ein honnør til denne serien)

Gunvald Larsson. Framstår som usympatisk og ufordrageleg. Heilt utan filter, uansett kven han samhandlar med. Har overklasse- og offiserbakgrunn, pen i tøyet, bokstaveleg talt hardtslåande. Dukkar opp i bok 3 - og med Gunvald får serien eit nytt preg, med meir humor, meir satire - og meir action. Sjöwall sin favorittkarakter.
Einar Rönn. Frå Norrland, treg og fåmælt, men kan komma med overraskande skarpe analysar. Har eit venskapleg forhold til Larsson og eit litt anstrengt forhold til Beck. Wahlöö sin favorittkarakter.

Fredrik Melander. Stødig kjedeleg type, i dag ville me kalla han ein nerd. Kjempesmart og med klisterhjerne. Kjent for å vera piperøykar og å bruka lang tid på toalettet.

Kort om bøkene

1. Roseanna

Den fyrste boka kom ut i 1965, handlinga er lagt til 1964.
Eit kvinnelik vert funne i Göta kanal og Beck og Kollberg vert tilkalla for å bistå lokalt politi. Det er tydeleg at kvinna - kven ho no er - har vore offer for ein særs brutal gjerningsperson. Etterforskinga vert framstilt på ein realistisk måte, noko som vil sei at arbeidet er vanskeleg - og dessutan omstendeleg og ufatteleg langsamt - sett med 2025-auge.
Samstundes er det interessant å lesa om korleis folk kledde seg og tedde seg, korleis dei kommuniserte og samarbeidde, og ikkje minst kva haldningar som var gjeldande den gongen. Tidsbileta er gode og personskildringane veldig bra.
For 60 år sidan var altså dette noko heilt nytt innan krimsjangeren, men i dag vil nok dei fleste krimlesarar sei at det er rimeleg tregt, og dessutan at plottet er for enkelt. Det er eit stykke frå Roseanna til dagens kjappe, fartsfylte og bloddryppande krimbøker.

2. Mannen som gikk opp i røyk (1966) [Mannen som gick upp i rök]

Store deler av handlinga er lagt til Ungarn og me får eit innblikk i internasjonal organisert kriminalitet.
Ein svensk journalist er sakna og Beck blir sendt avgarde til Budapest for å prøva å finna ut kva som kan ha skjedd. Saka må handterast diskret fordi svenske styresmakter fryktar politiske forviklingar. Beck finn få spor og ingen bevis, og samarbeidet med ungarsk politi er vanskeleg. Når han så ein kveld vert angripen av ukjende gjerningspersonar, forstår han at det er ei sak med mektige bakmenn og vide forgreiningar. Saka får ei truverdig, men overraskande, oppklaring når Beck er tilbake i Sverige.

3. Mannen på balkongen (1967)

I den tredje boka er forfattarparet verkeleg i ferd med å finna sin stil. Både Gunvald Larsson og Einar Rönn vert introduserte og det same blir dei udugelege politikonstablane Kristianson og Kvant.
Ei ni år gammal jente vert funnen død i ein park; ho er blitt valdteken, mishandla og kvalt. Kort tid etter vert endå eit barn utsett for det same. Ein serieovergripar og barnemordar er på ferde i Stockholm, - og panikken brer seg i samfunnet og i media. Ved hjelp av grundig og krevjande etterforsking, samt nokre tilfeldigheiter, vert den skuldige funnen. Jakta etter den sjuke mordaren er nervepirrande og realistisk.
Tematikken i boka er seinare brukt i det uendelege i krimromansamanheng.

4. Døden kjører buss (1968) [Den skrattande polisen]

Gatene i Stockholm er fulle av politifolk og demonstrantar mot Vietnamkrigen - men i ein annan kant av byen skjer eit brutalt massedrap på ein buss. Mellom dei drepte er ein kollega av Beck. Kva har egentleg skjedd? Kven har avfyrt våpenet? Var det kollegaen som var hovudmålet og dei andre tilfeldige offer? Eller er det heilt noko anna som ligg bak? Heile etterforskargruppa bidreg i saka på kvar sin måte, alle med si eiga tilnærming, og med eit felles mål om å løysa mysteriet.
Boka er stemningsfull og har fine personskildringar. Særleg Beck og Kollberg viser seg frå nye og overraskande sider.
Forfattarane fekk Edgarprisen i 1971 for The laughing policeman.

5. Brannbilen som forsvant (1969) [Brandbilen som försvann]

Gunvald Larsson overvakar husværet til ein mistenkt narkotikaforbrytar, og plutseleg står huset i full fyr. Larsson gjer det han kan for å redda folk ut av den brennande bygningen. Kvifor går det så lang tid før brannmannskapa er på plass?
Brannen ser ut til å skuldast sjølvmord med gass, men teknisk gransking avdekkar ei brannbombe i ruinane. Vidare etterforsking viser at saka har internasjonale forgreiningar.
Martin Beck si dotter er i ferd med å flytta ut og oppfordrar faren til å gjera det same. Ekteskapet er over. 

6. Snut, snut, kaffegrut (1970) [Polis, polis, potatismos]

Tidlegare norsk tittel: Purk, purk, sur agurk.
Mykje av handlinga er lagt til Malmö, der ein forretningsmann vert skoten og drepen på ein eksklusiv restaurant. Spor tyder på at kriminelle har nært samkvem med toppleiarar i samfunnet og både Säpo og sentrale styresmakter vert involverte.
Ein kan godt sei at moralen i denne historia er overtydeleg; dei rike og mektige går fri og den ressurssvake må svi. Men slik er det jo ofte, den dag i dag.

(Boka vart filmatisert i 1993 med Gösta Ekman som Martin Beck og Rolf Lassgård som Gunvald Larsson. Sjå klipp frå filmen her. Unge Lassgård er god i Gunvald-rolla)

7. Mannen på taket (1971) [Den vedervärdiga mannen från Säffle]

Tidlegare norsk tittel: Udyret fra Säffle.
Kanskje den beste - og i alle fall den mest actionprega - av alle bøkene i serien. Ein politimann blir myrda på ein bestialsk måte og det er mange som kan ha hatt motiv for ugjerninga. Han var nemleg ikkje nokon bra politimann. Den påfølgjande jakta på mordaren blir av det dramatiske slaget.

Var den fyrste av bøkene i serien som vart filmatisert (i 1976), i det som skal ha vore nordens fyrste actionfilm. 

8. Det lukkede rom (1972) [Det slutna rummet]

Martin Beck er tilbake frå sjukmelding etter skadane han fekk i forrige bok og får ei uoppklart sak å jobba med; eit lukka rom-mysterium. Samstundes er Gunvald Larsson og Lennart Kollberg blitt med i ei etterforskargruppe som skal oppklara ein serie bankran. Samarbeidet med den eksentriske Sten "Bulldozer" Olsson er krevjande for Larsson og Kollberg, men er underhaldande for oss lesarar. Sakene heng saman på ein finurleg måte.
Beck har vore singel ei tid år han møter ei kvinne i samband med etterforskinga si. Møtet blir starten på eit nytt kjærleiksforhold.

9. Politimorderen (1973) [Polismördaren]

Samfunnskritikken vert skarpare mot slutten av serien. Lennart Kollberg seier opp, han orkar ikkje meir av forfallet han er vitne til, verken i politiet eller samfunnet generelt. 
Handlinga i boka er basert på verkelege hendingar og ein verkeleg person.
Gunvald Larsson er leiar for etterforsking av eit drap på ein politimann medan Martin Beck befinn seg i Skåne der han er kalla inn for å bistå i etterforskinga av mordet på ei kvinne. Ein av dei mistenkte er ein person som var sentral i den fyrste boka, Roseanna. 

10. Terroristene (1975) [Terroristerna]

Ein svært upopulær amerikansk senator skal komma på offisielt besøk til Sverige, og det er fare for eit terroråtak. Det dreiar seg om eit svært opplegg som kan komma til å ramma ein heil del andre menneske. Einar Rönn har ei overraskande sentral rolle i denne boka.
Det er ei krevjande sak då dei skal ta omsyn til forventningar frå mange ulike hald.
Det aller siste ordet i den siste boka er: Marx.

Kort om forfattarane 

Maj Sjöwall (1935 - 2020) og Per Walhöö (1926 - 1975) hadde begge vore gift to gonger og hadde kvart sitt barn frå tidlegare då dei vart sambuarar frå 1963. Saman fekk dei to søner. Dei to var "ekte 68'arar", opprørske og prega av dåtidas politiske og kulturelle vindar. 
Walhöö døydde altså kort tid etter at bokserien var ferdigskriven. Sjöwall jobba i tida etter som oversetjar og la egentleg forfattarskapet på hylla.

Biografien Boken om Beck och Sjöwall Wahlöö och tiden som for av Johan Erlandssson er både ei kjærleikshistorie og ei litteraturhistorie. Erlandsson skildrar skrivinga, bøkene, familielivet og det til tider turbulente samlivet. Biografien er interessant og grundig, basert på intervju, dagbøker, brev og andre dokument. 

Ifølge biografien skreiv Maj Sjöwall og Per Wahlöö alle bøkene i lag, med eit unntak: Den siste boka. Biografen har hatt tilgang til originalmanuskripta og desse viser at dei vanlegvis skreiv omlag halvparten kvar i dei ni fyrste bøkene. Nesten alt i Terroristene vart skriven av (ein dødssjuk) Wahlöö.

Kort om filmane

For folk flest er nok Martin Beck synonymt med filmane med Peter Haber i hovudrolla (og Rolf Börjlind som manusforfattar). Eg har berre sett nokre få av dei. Filmane er heilt annleis enn bøkene - og eg er ikkje spesielt begeistra. Men truleg har "alle andre" eit anna syn enn meg, for i skrivande stund er ein i gang med sesong 10 og film nummer 53! (oversikt her)
Filmane er kun lausleg basert på bøkene og lagt til vår tid. Fleire av karakterane i bøkene er utelatne, medan andre karakterar, som figuren Grannen, ikkje er med i bøkene. Men Peter Haber er ein OK Martin Beck og Michael Persbrandt ein veldig god Gunvald Larsson.

Vinter- og vårlesing

Det har hopa seg opp med "uomtalte bøker". Igjen. 
Nytt samleinnlegg følgjer. Alle del av serie og alle i krimsjangeren, men ulike i stil, omfang og innhald.

Eg startar med ein ny og knallbra dansk krim..

Kaoskoden av Thomas Bagger

Vigmostad Bjørke 2025
511 sider
Lånt ebok BookBites

Den fjerde boka i Task Force 14-serien er heilt i min smak. I hovudrollene finn me to fascinerande og komplekse personar, spesialagentane David Flugt og Lucas Stage. I tillegg møter me fleire andre interessante karakterar, det er masse action, stadig ny informasjon og skremmande aktuell tematikk. 

Boka er omfangsrik, men likevel forholdsvis rask å lesa - fordi det heile tida kjem inn nye og overraskande moment. Stikkord for handlinga er konspirasjonsteoriar, kunstig intelligens, cyberkriminalitet, politisk ekstremisme og (frykt for) terrorisme.

Historia blir fortalt vekselvis frå David og Lucas sitt perspektiv, dei jobbar med kvar si sak som viser seg å henga saman. Lesaren veit, heilt frå fyrste bok, at sjølv om dei to på eit vis er kollegaer, er dei også bitre motstandarar. Lucas ber med seg eit mørke som kan gjera han farleg.

Det er framleis ein heil del lause trådar i denne serien, og epilogen hintar om kva som kan bli tema i neste bok.

Kaoskoden er ein intens, velkomponert sidevendar av ein spenningsroman.
Terningkast 5+.

..og held fram med eit like ferskt fransk innslag.

Et øye i natten av Bernard Minier

Aschehoug 2025
430 sider
Lånt papirbok privat

I del 8 i serien om Martin Servaz leikar forfattaren seg med skrekkfilmsjangeren. Det er tydeleg at han har stor kunnskap om - og interesse i - denne filmsjangeren. Det har ikkje denne lesar, men eg hadde likevel glede av boka. 
Kulissane er skumle, stemninga mørk, vêret dårleg, drapa groteske og etterforskinga er både tradisjonell og alternativ.

Persongalleriet er stort, men likevel oversiktleg. Ein del fargerike og sære folk, både blant etterforskarar, gjerningspersonar og bipersonar.

Boka har fleire overraskingar undervegs, mellom dei ein sørgeleg twist omlag halvveges - som slo meg litt ut. Derifrå og ut er det fantastisk spennande. Særleg truverdig og realistisk er det ikkje, men det vart ei fascinerande leseoppleving.

Hovudhistoria blir greit oppklart, og avslutningsvis kjem ein cliffhanger av det slaget som gjer at ein nesten ikkje klarar å venta på neste bok.

Eg gir eit lite fråtrekk for alle skrekkfilmreferansane - som eg ikkje forsto.
Terningkast 5-. 

Så over til ein velskriven finsk krim.

Djevelpakten av Max Seeck

Aschehoug 2023
Speletid 12:29
Kjøpt lydfil (Mammutsal)

Del tre i Jessica Niemi-serien, der Jessica sjølv har ei heller tilbaketrekt rolle. Tittelen gjorde at eg forventa at djeveldyrking og satanisme kunne vera ein del av handlinga, men der tok eg (heldigvis) feil. Det er meir jordnært enn som så. 
Her handlar det om hevn; eit vanleg motiv i krimromansamanheng, men her er det ytterst raffinert og utspekulert. Etterforskarane får verkeleg noko å bryna seg på. 

Boka har god framdrift og høgt tempo, eit oversiktleg persongalleri og fleire overraskingar.
Terningkast 5.

Nestemann er australsk.

Dragemannen av Garry Disher

Aschehoug 2021
Speletid 7:57
Kjøpt lydfil (Mammutsal)

Svært lovande start på Peninsula-serien. Omgivelsane er eksotiske: det er jul, midtsommar og steikande heitt på halvøya utanfor Melbourne, Australia. Elles er det ein heller tradisjonell krim slik me kjenner det, med høg grad av realisme i høve etterforskingsarbeid.
Eg likte umiddelbart hovudkarakteren Hal Challis, elles sleit eg litt med å halda styr på dei mange ulike karakterane. Det er ofte eit problem når ein les lydbok. 

Konklusjon: Ein fin introduksjon til ein ny serie som eg gjerne følgjer opp i framtida. 
Terningkast 4.

På tide å snu nasen i retning norden - og til ein svenske som er sådär.

Grevgatan av Maria Fallström

Lind & Co 2023
Speletid 7:39
Lånt lydbok BookBites

Ei bok av den typen som Anita kallar "knekkebrødkrim". Det vil sei ei bok av den lettfordøyelege og lettgløymde typen - og som av og til er det rette lesestoffet om ein skal slappa av. 

Dette er fyrste del i serien "Enhet for grova brott". Veldig bra opplesar av lydboka, elles ga ikkje boka noko særleg inntrykk. Ein får liksom kjensla av at ein har lese det før. 

Terningkast 3.

Til slutt - heim igjen til gamlelandet og tre norske innslag

Plutselig var det ingen drømmer igjen av Lars Helle

Liv forlag 2024
364 sider
Lånt ebok BookBites

Del 4 i Kurt Stille-serien. Eg har lese berre ei av dei foregåande, men det er ikkje vanskeleg å komma inn i forteljinga. 

Protagonisten er ein krimforfattar som vert oppfordra til å sjå nærare på ei uoppklart kald sak. Det set sjølvsagt i gang uro, bekymringar og spekulasjonar for familie og andre som var involverte den gongen.
Dette er ei bok i kategorien bygdekrim, der hemmelegheiter og ondskap ulmar under overflata. Boka er godt oppbygd med eit gjennomarbeida plott, i ei fortid- og ei notidsforteljing, der biletet blir gradvis klårane for lesaren. Løysinga er truverdig, og ikkje altfor usannsynleg. 

Terningkast 4+.

Fritt vilt av Agnes Lovise Matre

Gyldendal 2024
358 sider
Lånt ebok BookBites

Meir bygdekrim, denne gongen med handling frå Hardanger. I den fjerde boka i Bengt Alvsaker-serien tek forfattaren føre seg fleire aktuelle tema. Sjølve krimgåta handlar om ei drukningsulukke som kanskje ikkje er ei ulukke og ei ung jente som er sakna. Etterforsking og leiteaksjon blir ytterlegare komplisert av at vêret er ekstremt dårleg. Vidare handlar det om ungdommar som lever liv foreldra ikkje har kontroll over. Dei er gjerne tøffe utanpå, men egentleg veldig sårbare og dermed lette å manipulera.

Fritt vilt er ei grei krimbok der det blir sett fokus på alvorlege problemstillingar. Så veldig spennande blir det vel kanskje ikkje, men Matre har ein god penn, karakterane framstår som ekte og handlinga er truverdig.

Terningkast 4+.

Tørt land av Jørn Lier Horst

Bonnier norsk forlag 2024
Speletid 7:40
Lånt lydbok BookBites

Styrken til Lier Horst er at det alltid er truverdig og realistisk når det gjeld teknisk og taktisk etterforsking. Så også i den nyleg Riverton-nominerte Tørt land, som er nummer 18 i serien om William Wisting. 
Eg har ikkje lese alle bøkene i serien. Interessa for Wisting forsvann gradvis etter den 7.-8. boka, for eg tykte forfattaren etter kvart berre gjentok seg sjølv. Det var liksom så forutsigbart, traust og uengasjerande. 

Men eg må innrømma at Tørt land er ei bra bok. Her klarar faktisk WW (eller Lier Horst då) å overraska meg.

Terningkast 4.