God bok, dårleg leseoppleving

- og omvendt. Eit kort lite innlegg om lydbøker og om kor viktig det er med dyktige og riktige opplesarar.

For nokre år sidan "las" eg Francis Meyers lidenskap av Henrik Langeland som lydbok. Det vart ikkje så vellukka. Eg likte ikkje boka; ho passa ikkje for meg, ho var altfor langtekkeleg og omstendeleg og eg vart irritert over den patetiske hovudpersonen. Hadde eg lest boka på "normal" måte, hadde eg nok berre avslutta etter nokre få titals sider. Men - det var min favorittopplesar Ivar Nergaard som las - og det på ein så fortreffeleg og underhaldande måte at eg faktisk fullførte dei nær 16 timane med lytting. Då eg skulle oppsummera leseopplevinga for meg sjølv etterpå, gav eg boka terningkast 1 og opplesaren terningkast 6. Leseopplevinga vart såleis middels - "sånn passe" - terningkast 3. Opplesaren heva altså ei etter mi meining dårleg bok opp fleire hakk.

Nyleg har eg opplevd det motsette; ei god bok som vart bortimot øydelagd av ein uengasjert og elendig opplesar. Eg har lytta til Den uskyldige av Harlan Coben - ei av forfattaren sine frittståande krimromanar.

Eg har ikkje problem med å anbefala boka - men les ho - for alle del - i papir- eller ebok-format, og ikkje som lydbok. Det virkar som om opplesaren i dette tilfellet er dårleg førebudd, han les enkelte deler monotont og sakte, for så å lesa altfor kunstig og påtatt engasjert i andre deler av boka. Vedkommande er ein røynd og dyktig skodespelar - men her skin det gjennom at han ikkje er så begeistra for boka og/eller lesesituasjonen. Tykkjer eg.

Alt i alt vart Den uskyldige (i likskap med Francis Meyers lidenskap) ei middels leseoppleving. Egentleg likte eg boka: Komposisjonen og spenningsoppbygginga var upåklageleg, men ho har etter mitt syn ein del uoversiktlege handlingstrådar - og altså; opplesaren øydela lesegleda og leseopplevinga mi.

Har du hatt liknande lydbok-opplevingar, anten positivt eller negativt - eller begge deler?

Bokomtale: Natten drømmer om dagen av Ingvar Ambjørnsen

Cappellen Damm 2012
Opplesar: Ivar Nergaard
Speletid: 7 t 53 min

Ingvar Ambjørnsen er god når det gjeld skildring av folk som er litt annleis - outsider'ane i samfunnet får gjerne ei stemme gjennom denne forfattaren.

Forteljarstemma i denne romanen frå 2012 er Sune. Han er ein vandrar - han har valgt å forlata familien og sivilisasjonen og lever i skogen og på fjellet. Han legg seg gjerne til for natta under berr himmel, eller han bryt seg inn i andre folk sine hytter, der han søv i sengene deira, et av maten deira, og dersom han finn eit kleplagg eller eit skopar som passar, forsyner han seg gjerne av dette også. Sune er på flukt frå noko som lesaren ikkje heilt får greie på kva er. Han må liksom vera åleine om han skal føla at han lever.

Men ingen kan leva absolutt heilt åleine, heller ikkje Sune. Så han har eit nettverk av kjenningar og hjelparar; andre folk som ikkje har tilpassa seg det normale samfunnet, og enkelte idealistar som ser det som ei livsoppgåve å hjelpa desse som av ulike grunnar held seg skjulte.

Boka inneheld svært fine naturskildringar og skildringar av det skiftande veret me gjerne har her i landet. Ein kveld, under eit forrykande uver, får Sune selskap. Ut av den norske granskogen, i det mektige og buldrande tordenveret, kjem ei ung kvinne. Ho er redd og skadd etter ei dramatisk hending, og treng desperat hjelp - frå Sune.

Dette er ei forteljing stemd i moll. Eg oppfattar det heile som heller absurd - det er vanskeleg å skjønna seg på folk som vel å leva så alternativt som Sune. Natten drømmer om dagen er ingen thriller, men forfattaren brukar mange verkemiddel som ein kan kjenna att frå spenningsromanar. Det er også ein spesiell og uføreseieleg roman, med stemningsfulle skildringar av både menneske og natur. Ambjørnsen skriv godt; i enkelte deler av boka er stemningen lågmælt, sår og poetisk, medan andre er prega av det råe, mørke og brutale. Eg likte boka og anbefalar ho gjerne.

Lydboka er glimrande opplest - som alltid - av Ivar Nergaard.

Ein smakebit frå Skogen

Eg har sans for mørk og psykologisk spenningslitteratur og trur difor at Tana French er ein forfattar som passar for meg og min lesesmak. Eg har lenge tenkt at eg skulle prøva meg på ei bok av henne, og for ei tid tilbake fann eg spenningsromanen Skogen (utgitt 2007) som lydbok på biblioteket. Boka vert karakterisert som ein uhyggeleg psykologisk thriller og har no fått plass i mp3-spelaren min. I morgon (seinare i dag) har eg tenkt meg ut på tur med Ms. French på øyret.

Lydboka varer i meir enn 17 timar (papirutgåva har 504 sider), men eg har ingenting imot at ei bok er lang eller tjukk dersom framdrifta er god og språket godt. Starten er i alle fall bra, og det er min yndlingsopplesar Ivar Nergaard som les:

Er du ute etter lesetips og/eller smakebitar frå bøker som andre bokbloggarar les?

Då bør du ta turen innom Flukten fra virkeligheten!

Grøssande start

...på det nye året! Og det er akkurat slik eg likar det.

Eg har høyrt ferdig den fyrste lydboka i år; novellesamlinga Stemmen i natten og andre grøsserhistorier. Samlinga vart fyrste gong utgitt i 2006 og eg har lånt ho på biblioteket. Boka varer berre i vel 2 timar, men eg tykkjer det er greitt å ta ein pause mellom kvar novelle - så boka vart påbyrja i fjor og ferdiglest i år.

Grøssarsamlinga inneheld desse novellene:

• Plenklipp av Stephen King
• Feberfantasier av Ray Bradbury
• Vertinnen av Roald Dahl
• Eksamensdagen av Henry Slesar
• Stemmen i natten av William Hope Hodgson
• Tyggegummimysteriet av John Steinbeck
• Elias og draugen av Jonas Lie

Henry Slesar og William Hope Hodgson er nye forfattarar for meg, og historiane deira var såpass bra at eg skal ta å sjekka ut om det finst meir brukbart lesestoff frå desse to. Novella 'Vertinnen' av Roald Dahl har eg lest før, samt sett filmatisert. Ei bisarr, stilig og typisk "Dahlsk" forteljing. Det var også artig med det gamle norske innslaget; 'Elias og draugen' av Jonas Lie.

Novellene er godt opplest av Ivar Nergaard.

Bokomtale: Hulemannen av Jørn Lier Horst

Lydbokforlaget 2013
Opplesar: Ivar Nergaard
Speletid: 8 t 42 min

Eg veit at Jørn Lier Horst og William Wisting har mange lesarar og tilhengarar her i landet. Sjølv har eg ikkje heilt god kjemi med Wisting. Eg tykkjer etterforskaren i Horst sine krimbøker er altfor vanleg og traust. Nesten Sejer-kjedeleg. Eg har nok meir sans for dei meir rufsete krimheltane, som Varg Veum, Harry Hole og Stingo. At forfattaren vart tildelt Rivertonprisen for den forrige boka, Jakthundene, kan eg heller ikkje forstå. Eg tykte det var ei grei krimbok, men ikkje meir.

Over til årets bok, Hulemannen:
Ein eldre mann i nabolaget til Wisting vert funnen død i lenestolen framfor TV'en som framleis står på. Truleg har mannen vore død i fleire månader og ingenting tyder på noko kriminelt. Wisting si dotter, VG-journalisten Line, fattar interesse for mannen som ingen la merke til då han var i live og som ingen saknar når han er død. Ho startar arbeidet med ein artikkel om saka og flyttar heim til faren for ei tid.
Kort tid etter vert det funne eit nytt lik i nærleiken. Også denne personen har lege død lenge og er vanskeleg å identifisera. Men politiet finn ein lapp ved den døde og gransking syner at den har fingeravtrykk frå ein amerikansk seriemordar etterlyst av FBI. Vesle Stavern vert brått midtpunkt for internasjonalt politi og presse.

Utgangspunktet i historia er altså snedig og fantasifull, men eg tykkjer ikkje Horst gjer nok ut av krimforteljinga. Mønsteret kjenner me att frå tidlegare Wisting-bøker: Pappa Wisting som etterforskar eit brotsverk og nysgjerrig journalistdotter som nærmar seg den same saka frå eit anna utgangspunkt. Det vert farleg for dotter, pappa'n reddar henne.

Hulemannen er lettlest, har eit bedageleg tempo og er godt komponert. Men ikkje ein einaste gong følte eg at pulsen steig medan eg las denne boka. Det er rett nok tilløp til litt spenning på slutten, men på langt nær nok. For eg er kresen og vil gjerne ha litt ekstra når eg les krim, i alle fall ei krimbok frå ein så kjend og anerkjend forfattar som Jørn Lier Horst. Han er uhyre dyktig og har levert ei solid krimhistorie som heng saman, full av etterforskingsdetaljar og autensitet. Men eg vert ikkje sjokkert av og er ikkje interessert i detaljerte skildringar av rotne og oppløyste lik, eg vil heller bli utfordra reint litterært. Eg ønskjer meg eit meir innvikla plott og ein meir spennande forteljarmåte.

Forfattaren har lagt inn ei lita helsing til kollega Thomas Enger og skildrar ein biperson - ein ekspertkommentator - som er mistenkeleg lik Leif GW Persson. Slike detaljar berekna for den røynde krimlesar kan eg lika. Elles er boka utan dei store overraskingane og eg vart ikkje særleg imponert over Hulemannen. I utgangspunktet tykkjer eg at terningkast 3 passar til ei slik middels krimbok, men opplesar av lydboka, Ivar Nergaard, syter for ei såpass bra leseoppleving at eg endar opp med ein svak 4'ar her.

Bokfilm-smakebitar: Dypet og Korsbæreren

Eg har hatt mine fyrste to "møte" med forfattaren Tom Kristensen. Bøkene hans er frittståande og treng ikkje lesast kronologisk, så eg starta like godt med den nyaste, Korsbæreren, og no har eg akkurat fullført den nest nyaste, Dypet. Begge som lydbøker, godt opplest av Ivar Nergaard - som alltid. Les gjerne Marianne sin grundige og gode omtale av Dypet.

Det er ingen tvil om at Kristensen er ein dyktig thrillermakar, begge desse bøkene tyder på dyktig handverk og grundig research. Eg likte faktisk Dypet betre enn den meir kritikarroste Korsbæreren. Kristensen brukar verkemiddel som hurtige sceneskifte, aktuelle tema og passe store persongalleri, - det gjer bøkene lettleste og underhaldande.

Tom Kristensen debuterte i 2001 med finansthrilleren En kule. Deretter kom Hvitvasking i 2002, Freshwater i 2003 og Profitøren i 2005. I 2006 fekk Kristensen Rivertonprisen for Dødsriket. Dragen kom ut i 2008, følgd av Dypet (2010) og Korsbæreren (2012).

Her er smakebitar frå dei to sistnemnde bøkene som eg no altså har lytta til, - i form av boktrailerar:

Har du lyst til å sjå kva andre bokbloggarar og bokelskarar byr på av smakebitar i dag? Klikk deg inn hos Mari og Flukten fra virkeligheten!

Planar for sommaren

Dette er eit blogghopp-innlegg om Sommarlektyre som Anitas blogg har teke initiativ til.
Sjå lenkefunksjonen nederst i denne bloggposten. Bli med du og då vel!

Plutseleg er me inne i den lysaste og trivelegaste tida i året. Kvar vart det av våren? Som dei fleste andre er eg reint svimmel av at tida går så fort. For korleis skal ein få tid til å lesa alt det ein ønskjer å lesa? Kva skal lesast sommaren 2013? Den tre veker lange sommarferien skal brukast til så mangt, ein kan ikkje sitja på terrassen og lesa heile tida heller...

Eg les sjelden/aldri verkeleg tung litteratur; det er ikkje meg. Verda er full av andre bøker eg heller vil lesa. Om sommaren vert det gjerne enno lettare lesestoff enn elles i året. Eg har ikkje noko fastlagd leseliste for sommaren, for litt av hyggen med å lesa er nettopp å ta ting på sparket.

Ein må dessutan prøva å variera litt; etter at ein har lese ein fartsfylt actionkrim, må ein kanskje roa ned med noko som må lesast sakte. Når eg les både lydbok og papirbok, må eg også passa på den rette miksen. Det går fint å lesa to bøker samstundes dersom dei er ulike nok. Er dei for like i stil og innhald, vert det rot i hovudet mitt og eg byrjar å blanda saman handlingar og personar. Sommarleseplanen for meg er ein kombinasjon av spontanitet og planlegging.

Desse bøkene skal heilt sikkert lesast i løpet av sommaren:

Jo Nesbø - Politi
Som så mange andre, er eg stor fan av Harry Hole-serien. Bøkene vert lest umiddelbart etter at dei kjem ut. Boka skal lånast av mi snille mor som bur i nærleiken og som er trufast Bokklubb-medlem. Og sjølv om eg gler meg som ein liten unge til Politi: Den aggressive marknadsføringa og dei ørtogførti epostane med tilbod om å førehandstinga boka  i r r i t e r a r  meg!!

Dan Brown - Inferno
Ein annan opphausa bestseljar som eg skal låna av mor. Boka har fått altfor mykje merksemd etter mi meining, men eg må innrømma at eg er litt svak for både Dan Brown og Robert Langdon.

Gillian Flynn - Åpne sår
Debutboka til Flynn står i bokhylla og ventar. Likte veldig godt Mørke rom, medan Flink pike var litt nedtur.

Lars Mæhle - Den mørke porten
Nynorsk krim! Berre det er eit godt argument til å lesa denne boka. Meldareksemplar fått frå Samlaget. Bør lesast snart.

Tom Kristensen - Korsbæreren
Lydbok lest av innlesarfavoritten min, Ivar Nergaard. Heldige meg har motteke gratis lydfil frå Lydbokforlaget. Har ikkje lese noko av Kristensen før, byrjar like godt med den siste. Forventar ei fartsfylt og spennande leseoppleving.

A. J. Kazinski - Den siste gode mann
Enno ei lydbok motteke frå Lydbokforlaget, ein kritikarrost dansk krimroman. Spent på denne, sidan eg ikkje har lest noko av forfattaren før. Likar vanlegvis godt dansk krim.

Arne Dahl - Dødsmesse
Eg kosar meg med serien om A-gruppen, og har det siste halvåret lese dei fyrste fem bøkene i serien. Bok nummer 6, En midtsommernattsdrøm, las eg i 2010, så eg må nett skumma gjennom den for å få med meg utviklingstrekka og samanhengen i serien. Dødsmesse er sjuande bok (av 10)  i serien.

Så over på noko som ikkje er krim:

Cecilia Samartin - Drømmehjerte
Lånte denne av mor mi i fjor sommar, men er enno ikkje lest. Samartin har ein noko svulstig og klisjèfylt språkbruk, men historiane hennar er gode. Så denne skulle passa bra som sommarlektyre.

Jan Guillou - Brobyggerne
Kjøpte denne for mange månader sidan, bør lesast snart. Likar godt Guillou sine bøker, både Arn-serien og Carl Hamilton-serien. Dette er bok nummer ein i ein ganske ny serie.

Johan Harstad - Buzz Aldrin, hvor ble det av deg i alt mylderet
Nok ei bok som har stått ulest i hylla lenge.

Gert Nygårdshaug - Mengele Zoo
Har vore på leseplanen lenge, har lånt lydbokversjonen på biblioteket. Opplesar Helge Winther-Larsen.

Kanskje vert det tid til noko repriselesing i ferien?

Eg har lenge hatt lyst til å lesa Vera Henriksen sin mellomalderserie og Sigrid-trilogien på nytt. Desse bøkene gjorde eit djupt inntrykk på meg då eg las dei fyrste gong, for over 30 år sidan.

Sølvhammeren, Jærtegn og Helgenkongen - Sigrid-trilogien - har handling frå Steinkjærtraktene på 1000-talet; ei tid prega m.a. av gammal norrøn gudetru og brutal tvangskristning. Eg hugsar bøkene som lærerike, levande og med glimrande skildringar av menneske og den tida dei levde i.

Mellomalderserien; Trollsteinen, Pilgrimsferd, Blåbreen, Staupet og Skjærsild, handlar om ein annan historisk epoke med store omveltningar. Hovudperson er Bent Jonsson frå Smiugjelsøygarden i Lom, og handlingane er lagde til tida etter reformasjonen.

Eg trur det hadde vore interessant å lesa alle desse bøkene på nytt no, i meir vaksen alder. Vera Henriksen er ein svært kunnskapsrik forfattar, og utruleg dyktig på å formidla denne kunnskapen. Bøkene hennar gjer lesaren klokare, både når det gjeld norsk historie og når det gjeld menneskesinnet.

Då står det att å ønskja alle ein retteleg fin lesesommar!