Oppsummering oktober 26

Påbyrja i september, fullført i oktober:
Jo Nesbø - Nådeskudd (Harry Hole #14) - Norsk krim - Lånt papirbok privat 4
Tina Frennstedt - Dødens dans (Cold Case #5) - Svensk krim - Lånt lydbok Biblio 3

Lese i oktober:
Gert Nygårdshaug - Den røde døren - Norsk spenningsroman - Lyd Storytel 3
Martin Baldysz - På stedet hvil (Ryer-serien #2) - Norsk krim - Lånt ebok Biblio 4+
Pascal Engman og Johannes Selåker - Albinoen (Skumringstimen #4) - Svensk krim - Lånt lydbok Biblio 5
Hege Duckert - Kodenavn Jacob - Norsk dokumentar/biografi - Lånt ebok Biblio 5
Martin Österdahl - Krepselaget - Svensk krim - Lyd Storytel 3-
Heine Bakkeid - Vintergrav - Norsk krim - Lånt ebok Biblio 4
Erlend Loe - Kukene/Kukane - Norsk roman - Lyd Storytel 3

Påbyrja i oktober, fullførast i november:
Unni Lindell - Rødt flagg - Norsk krim - Lånt papirbok privat
Helen Fields - Profil M - Britisk krim - Lyd Storytel

7 krim/spenning, 1 annan roman, 1 biografi/dokumentar
5 lyd, 3 ebøker, 1 papir
6 lånt, 3 abonnement
6 norske, 3 svenske
Nye forfattarar: -

Sommartida er slutt, kveldane er mørkare og dermed litt meir lesing. Men ikkje alt eg les fell i smak.

Det var ein del bøker som ikkje innfridde forventningane mine i oktober. Både Nesbø, Bakkeid, Nygårdshaug og Baldysz har etter mitt syn levert betre tidlegare. Det same gjeld Frennstedt og Österdahl. Har eg for høge forventningar? Er eg blitt for kresen og kritisk? Eller er det berre naturleg at det varierer?

Den boka eg vart mest nøgd med denne månaden er Kodenavn Jacob, Hege Duckert si forteljing om krigshelten Eva Jørgensen Kløvstad.
Det har som oftast handla om menn i bøker og filmar som gjeld andre verdenskrig. Om "gutta på skauen", dramatiske slag og dristige oppdrag. Men kvinnene sin krigsinnsats var stor, variert og viktig: Omlag 10 prosent av dei 50.000 som var engasjert i Milorg under krigen var kvinner. Dei deltok i ulike former for motstand; kurérverksemd, etterretning og transport av flyktningar. Svært få av dei var leiarar, men Eva Kløvstad vart, som 23-åring, leiar for 1200 motstandsfolk i 1944. Duckert har gjort ein framifrå jobb med å grava fram og samla saman informasjon om krigsinnsatsen hennar.

Ei anna bok som må nemnast spesielt er den førebels siste i serien Skumringstimen, Albinoen. Forfattarparet Engman og Selåker har her skapt eit spennande 1990 tals-univers, i ein underhaldande og velskriven noir-serie. 

Vintergrav er velskriven, mørk og herleg grotesk, men forfattaren dreg det så langt at det går ut over både spenning og truverdigheit. Eg likte Nattseileren, den forrige boka til Bakkeid, mykje betre. 

Elles er det lenge sidan eg har humra så mykje for meg sjølv som medan eg lytta til Erlend Loe si opplesing av si eiga bok Kukene/Kukane. Ei stund var det gøy å høyra om mannen som mista tissen sin i dusjen, men så vart det berre rør. Heldigvis er det ei kort bok.

Dessverre er det mykje rør i Den røde døren óg. Eg likar Nygårdshaug sin penn og set pris på samfunnsengasjementet hans, men i denne boka vart det så altfor mykje - av det meste. 

Eg kjem alltid til å lesa bøker heilt uavhengig av trendar, hypar, sosiale media og kjendisar, men har fått med meg at NRK har arrangert lesekampanjen Boktober. I og for seg eit prisverdig tiltak for å få folk til å lesa og/eller lytta til bøker. Fem såkalla kjendisar (som eg personleg knapt har sett eller høyrt om, eg les ikkje kjendisstoff og ser veldig lite på TV) har hatt kvart sitt lag og kvar si bok. Det å lesa i organisert fellesskap - "å skapa ein felles arena for litteraturopplevingar" som det så fint heiter - er i utgangspunktet positivt, men passar ikkje for alle. 

Sjølv har eg ikkje vore med på utfordringa; fyrst og fremst fordi eg les og lyttar til bøker uansett, og dernest fordi ingen av Boktober-bøkene frista. Den einaste som kunne vore aktuell ('Pelsjegerliv' av Helge Ingstad) byrja eg på for nokre år sidan, og sjølv om eg gjerne les bøker med handling frå polare strøk, likte eg ikkje den boka. Eg likte ikkje sjølvskrytet og eg likte heller ikkje haldningane hans til urfolk. 'Fugletribunalet' er ei anna av bøkene i Boktober, ei bok som var heilbom for meg då eg las halve boka i 2014. 

Det er bortkasta tid å lesa dårlege bøker (og bøker som ikkje passar). Eg har likevel litt sans for Boktober-tiltaket. Om det er B- og C-kjendisar, podcastar og TikTok som skal til for å få folk til å lesa (meir), så gjerne for meg. 

Norsk krim 2026 del 3

I dette innlegget kan du lesa vurderingar eg har gjort meg om tre ferske norske krimbøker. Dette er tre svært ulike bøker som viser litt av spennvidda innan denne sjangeren. Det er interessant at tematikk, stemning, skrivestil, spenningsnivå og grad av realisme er så forskjellig.

I forrige samleomtale skreiv eg at Karin Fossum er i ein klasse for seg. Det same kan seiast om Jo Nesbø.
Men:

Nådeskudd av Jo Nesbø
Aschehoug 2026
451 sider
Lånt papirbok privat

Oppbygginga er upåklageleg, plottet er genialt, drapa er makabre og skrivestilen er sjølvsikker og typisk Nesbø.
Nesbø er unik i norsk og nordisk målestokk. Kanskje også i verda. Så kvifor er eg ikkje meir begeistra over Nådeskudd enn det eg faktisk vart?

Det skuldast framfor alt at forfattaren sjølv - etter 13 knallgode bøker om Harry Hole - har lagt lista så skyhøgt, og at eg som lesar har tilsvarande høge forventningar. Eit anna ankepunkt er den raude tråden i romanen, sjølve bakteppet - eller filmkulissane, om eg skal halda meg til tematikken i boka. Det handlar nemleg gjennomgåande om film og ulike filmreferansar. Store deler av handlinga er lagt til filmmiljø og boka inneheld mange begrep, detaljar og utgreiingar som har med film og filmbransjen å gjera. Både gjerningsperson, offer, mistenkte og motiv finn me óg i det nemnde filmmiljøet.
For filmnerdar er temaet midt i blinken. For meg traff det aldri. Eg er lite interessert og ser nesten aldri på film (lenger). 

No må det likevel seiast at eg tykte det vart ei bra spennande leseoppleving. Sjølvsagt; Nesbø kan seriekrimfaget og brukar både kjende og meir ukjende verkemidlar for å fanga lesaren si merksemd.  Hovudpersonen framstår som edru og skjerpa i denne boka. Hyggeleg det, sjølv om eg må innrømma at eg finn den mørkare og meir destruktive versjonen av Harry Hole meir interessant. Nådeskudd byrjar dramatisk og endar likeeins, med ei løysing som er noko søkt og oppkonstruert. 

Eg pleier alltid å "sluka" Harry Hole-bøkene, men lesinga av denne boka gjekk overraskande tregt. Så med dette seier eg "god betring" til Jo Nesbø og ser fram til bok nummer 15. Ein teaser på slutten tyder nemleg på at det kjem meir. 
Terningkast 4.

Sparknekt av Gert Nygårdshaug
Cappelen Damm 2026
299 sider
Lånt ebok Biblio

Gert Nygårdshaug (80) leverer framleis. Fredric er frisk og rask og i balanse, Skarphedin er deprimert og einsam etter hendingane i forrige bok Den tredje engelen. Fleire kompliserte drapssaker får likevel Skarphedin Olsen på bana igjen. Det finst knapt ein meir eksentrisk etterforskingsleiar, heller ikkje i litteraturen, men Olsen har visse likskapstrekk med Fred Vargas sin Jean-Baptiste Adamsberg.

Bokserien om Fredric Drum og Skarphedin Olsen er heilt spesiell; underhaldningskrim med fantasifulle overraskingar og absurde vendingar. Sparknekt er bok nummer 14 i serien, men kronologisk er boka den nest siste. Rødsonen, bok nummer 10, er den siste om ein tenkjer kronologi. Alternativt kan ein starta med nummer 10 og halda fram med nummer 1, 2, 3 osv. Eller lesa dei hulter til bulter, slik eg har gjort. Dette er på fleire måtar ein ukronologisk serie.

Den fyrste boka i serien, Honningkrukken, kom ut for 30 år sidan, men Drum og Olsen er ikkje blitt særleg mykje eldre i Sparknekt. Eg har kosa meg med boka og ser på ho som mellom dei betre i serien. 

Mystikk og myter, arkeologiske gåter og hemmelege teikn er like naturlege i denne bokserien som politiarbeid og etterforsking. Når det gjeld Drum-bøkene må ein legga vekk krav om realisme og logikk, samt forventningar til tradisjonelle kjenneteign i krimlitteraturen. 
Terningkast 4+.

På stedet hvil av Martin Baldysz
Samlaget 2026
294 sider
Lånt ebok Biblio

Dette er "den vanskelege andreboka" etter den lovande krimdebuten Stille grender. Mange lesarar og kritikarar har hatt store forventningar til oppfølgjaren - som kan kategoriserast både som historisk krim, bygdekrim og psykologisk krim.

I den fyrste boka var handlinga lagt til ein avsidesliggande dal, i På stedet hvil er me i ein militærleir. Søskenparet Johan og Sonja har etablert Ryer detektivbyrå, og i den aktuelle saka skal dei prøva å finna ut kven som har teke livet av ein høgtståande offiser på Stormoen eksersisplass. Av spor kan nemnast personlege motsetnader, mystiske brev og manglande våpen. Me befinn oss i 1903 og sterke krefter jobbar for å få slutt på unionen med Sverige. Kan usemje om denne saka vera eit motiv? 

Johan er engasjert etterforskar som gjerne tek i bruk moderne etterforskingsverktøy som fingeravtrykk og fotografering. Sonja ser samanhengar frå ein annan synsvinkel og etterforskar frå utsida. Som kvinne har ho ikkje tilgang til militærleiren, så ho oppheld seg i det lokale gjestgiveriet. Boka er godt komponert og krimgåta er finurleg samanskrudd. Lesaren får sjå saka frå begge hovudpersonane sine perspektiv, og lesaren blir på den måten "invitert inn" i etterforskinga.

På stedet hvil byr på gode person- og miljøskildringar i eit lågmælt språk. Eg gav Stille grender ein blank femmar, denne gongen vart det eit lite knepp ned. Eg tykkjer boka manglar ein del av den nerven som den fyrste boka hadde.
Terningkast 4+.

Les meir:

Norsk krim 2026 del 1 

Norsk krim 2026 del 2

Oppsummering april 26 og tertialstatistikk

Påbyrja i mars, fullført i april:

David Lagercrantz - Memoria (Rekke og Vargas #2) - Svensk krim - Lyd Storytel 
Martin Baldysz - Stille grender - Norsk krim (Ryer-serien #1) - Lånt ebok BookBites

Lese i april:

Malin Persson Giolito - Motiv - Svensk krimnovellesamling - Lyd Storytel
Elly Griffiths - En følelse av død (Ruth Galloway #4) - Britisk krim - Lyd Storytel
Jørgen Brekke - Alt skal bli støv (Odd Singsaker #9) - Norsk krim - Lånt ebok BookBites
Jarle Sten Olsen - Rovfugl (Kim Utler #1) - Norsk krim - Lånt papirbok biblioteket

Val McDermid - Bildene hvisker (Karen Pirie #6) - Britisk (skotsk) krim - Lyd Storytel
Val McDermid - Bak løgnen (Karen Pirie #7) - Britisk (skotsk) krim - Lyd Storytel

Eleanor Barraclough - Historiens glør - Britisk historisk dokumentar - Lånt ebok BookBites

Langlesing - skal fullførast i mai:

Åsta Holth - Finnskog-trilogien - Norsk - Roman(ar) - Papirbok fått i gåve

Påbyrja i april, fullførast i mai:
Håkan Nesser - Det finmaskede nettet (Barbarotti #10) - Svensk krim - Lånt papirbok biblioteket
Tomm Kristiansen - På Parfymefloden og andre reiser - Norsk dokumentar/reiseskildring - Lyd Storytel

5 lyd, 3 ebøker, 1 papir
4 lånt, 5 abonnement

7 krimromanar, 1 krimnoveller, 1 historisk dokumentar
3 norske, 2 svenske, 4 britiske
Nye forfattarar: Baldysz, Olsen, Barraclough

April vart ein OK+ lesemånad. Ikkje så variert akkurat, då eg for tida les nesten berre krim og spenning, kun ispedd litt sakprosa av og til. (Eller - når eg tenkjer meg om har det vel vore slik nokre år..) 

Historiens glør er ei overraskande interessant bok, der me får kunnskap om vikingtida sett med britiske auge. Barraclough har fokus på kva arkeologi og skriftlege kjelder kan fortelja om "vanlege folk", og er til dømes eit bra supplement til Hardråde av Tore Skeie. Forfattaren ser ut som ho er 14, men ho er velutdanna og har mellom anna doktorgrad i norrønt. Terningkastet - ein (sterk) 4'ar - er strengt, men eg følte så sterkt på at eg ville ha meir. Meir tekst, fleire forklaringar, fleire teoriar og særleg; fleire illustrasjonar og kart.

Av høgdepunkt i april må nemnast Stille grender og Malin Persson Giolito si glimrande novellesamling Motiv. 
Alt skal bli støv og Rovfugl skal eg komma tilbake til i ein framtidig samleomtale. 

Tertialstatistikk 

Etter 4 månader av 2026 kan eg visa til følgjande tal:

• 32 bøker, fordelt slik på sjanger:
  - 23 krim- og spenningsromanar
  - 2 andre romanar
  - 2 novellesamlingar
  - 5 sakprosa
• 15 lyd-, 13 ebøker, 4 papirbøker
• 19 lånt, 13 Storytel-abonnement, 
• 11 norske, 8 svenske, 6 britiske, 4 amerikanske, 1 dansk, 1 fransk, 1 australsk
  
• Terningkast: 13 5'arar, 15 4'arar og 4 3'arar. 

Kort om: Stille grender av Martin Baldysz

Samlaget 2025
475 sider
Lånt ebok BookBites

I påsken las eg Stille grender, ein historisk krim skriven på nynorsk. Eg visste lite om boka og ingenting om forfattaren frå før, men det vart ei overraskande bra leseoppleving. Historia er fengande og original og forfattaren kan skriva. Eg set dessutan pris på forfattarar som utfordrar og fornyar krimsjangeren, noko Baldysz har lukkast med. Samstundes finn ein mange element som ein elles kan finna i klassisk tradisjonell krim. 

Stille grender er fyrste bok i det som skal bli ein serie. Hovudpersonar er eit søskenpar frå Ålesund som i denne forteljinga skal etterforska eit særdeles brutalt drap som har funne stad i den avsidesliggande (fiktive) Mardalen. 

Året er 1902. Den unge og ambisiøse overkonstabelen Johan Ryer tek med seg systera Sonja som assistent til Mardalen. Dette fordi Johan meiner at ho er både klok, analytisk og uredd. Og visst er Sonja skarp og modig, men lesaren får tidleg vita at ho har eit rusproblem. Johan forventar at det skal gå greit å etterforska og oppklara drapet, men så enkelt blir det ikkje. Mardalen er eit lukka samfunn sterkt prega av konflikta mellom eigarane av dei to største gardane i grenda. Offeret er  dotter til den eine av desse storbøndene. Stemninga er spent og uhyggeleg og mange av dei lokale er uvillige til å snakka om kva dei har sett og/eller høyrt.

Tidsbileta og miljøskildringane er gode; ein kan sjå for seg landskapet og naturen. Ja, ein kan faktisk sei at naturen framstår som ein eigen karakter, med den mørke skogen, dei bratte fjellsidene og den store fjorden - som bind Mardalen saman med omgjevnadene. Personteikningane er tydelege, slik at ein lett kan skilja dei enkelte frå kvarandre. Om noko skal pirkast på, er det at enkelte av karakterane på dette viset vert noko karikerte. Ein kan òg hevda at Johan er i overkant naiv og at Sonja er altfor dristig.

Tempoet er ganske langsamt, men framdrifta er likevel til stades sidan det skjer så mykje dramatisk. Stemninga er elles mørk og klaustrofobisk og det kjem fram mange hemmelegheiter og mykje kjensler som ulmar under den elles rolege overflata. 

Stille grender er ein innhaldsrik, stemningsfull og interessant krimroman som verkeleg kan anbefalast. For mi eiga leseoppleving var det positivt at ikkje alt var så beint fram. Eg forsto ikkje kven som sto bak ugjerningane før det vart avslørt. 

Eg ser fram til neste bok i serien. Eg vil gjerne bli meir kjent med Johan og Sonja og er nysgjerrig på bakgrunnen og oppveksten deira. Og eg tenkjer: Sidan denne boka er lagt til 1902 er det kanskje nærliggjande å tru at den neste kan komma til å handla om bybrannen i Ålesund i 1904?

Andre bloggmeiningar: 
Artemisias verden
Tine sin blogg
Jernbanefrua
Den kriminelle bokverden